CÂU 1

Hiện tượng "tiếc thương sinh thái" đã cho thấy một sự thật đau lòng: môi trường không chỉ là lớp vỏ vật chất bao quanh con người mà còn là một phần máu thịt trong đời sống tinh thần và bản sắc văn hóa của chúng ta. Bảo vệ môi trường, vì thế, không còn là một khẩu hiệu xa vời mà là một mệnh lệnh sống còn. Trước hết, môi trường sạch cung cấp nguồn sống cơ bản: không khí để thở, nước để uống và thực phẩm để duy trì sự sống. Nếu không bảo vệ hệ sinh thái, con người sẽ phải đối mặt với thiên tai khắc nghiệt và bệnh tật hiểm nghèo. Quan trọng hơn, như văn bản trên đã đề cập, thiên nhiên là điểm tựa cho sự bình ổn tâm lí. Khi một cánh rừng mất đi, không chỉ đa dạng sinh học bị hủy hoại mà niềm tin, kí ức và sự an yên của con người cũng tan vỡ. Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ, tránh cho họ những "khủng hoảng hiện sinh" và nỗi lo sợ về một ngày tận thế. Mỗi hành động nhỏ hôm nay như giảm thiểu nhựa, trồng thêm cây xanh hay lên tiếng bảo vệ động vật hoang dã đều là liều thuốc chữa lành cho hành tinh và cho chính tâm hồn chúng ta. Đừng để nỗi tiếc thương trở thành quá muộn màng, hãy hành động trước khi "băng biển" của chính cuộc đời mình tan biến.

CÂU 2

Trong lịch sử văn học trung đại Việt Nam, tư tưởng "lánh đục tìm trong" đã tạo nên một dòng chảy thơ ca ẩn dật đặc sắc. Ở đó, hình tượng người ẩn sĩ hiện lên như một biểu tượng của nhân cách cao khiết. Qua bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm và "Thu Vịnh" của Nguyễn Khuyến, chúng ta thấy được hai bức chân dung ẩn sĩ mang những sắc thái tâm trạng vừa tương đồng vừa khác biệt sâu sắc.

Trước hết, hình tượng người ẩn sĩ trong cả hai tác phẩm đều gặp nhau ở lối sống thanh cao, hòa hợp tuyệt đối với thiên nhiên. Cả Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Khuyến đều chọn từ bỏ chốn quan trường nhiễu nhương để tìm về với thú vui điền viên, lấy thiên nhiên làm bầu bạn. Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với tư thế tự tại: "Một mai, một cuốc, một cần câu", thong dong giữa nhịp sống thuần hậu với măng trúc, giá đỗ, hồ sen. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến lại thả hồn mình vào không gian mùa thu xứ Bắc với "Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu". Ở cả hai nhà thơ, việc ẩn dật không phải là sự trốn chạy hèn nhát mà là sự khẳng định một triết lí sống: giữ gìn tiết tháo, coi khinh danh lợi, xem phú quý chỉ như một "chiêm bao".

Tuy nhiên, đi sâu vào từng tác phẩm, ta thấy nét bút của mỗi nhà thơ lại khắc họa những tâm thế ẩn sĩ riêng biệt do hoàn cảnh thời đại chi phối. Trong "Nhàn", người ẩn sĩ Nguyễn Bỉnh Khiêm mang vẻ đẹp của một bậc trí giả minh triết và đầy bản lĩnh. Ông tự nhận mình là "dại" để tìm nơi vắng vẻ, thực chất là một cách nói ngược để giễu cợt cái "khôn" của những kẻ mải mê bổng lộc nơi chốn lao xao. Cái nhàn của Trạng Trình là cái nhàn chủ động, an nhiên, đạt đến trạng thái thoát tục, đứng cao hơn sự đổi thay của thời cuộc để tận hưởng vẻ đẹp bốn mùa.

Trái lại, người ẩn sĩ trong "Thu Vịnh" của Nguyễn Khuyến lại mang vẻ đẹp u uẩn, đầy trăn trở. Dù có không gian "song thưa để mặc bóng trăng vào" rất thơ mộng, nhưng tâm hồn thi nhân không hoàn toàn tĩnh lặng. Câu kết bài thơ: "Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào" đã hé lộ một chiều sâu tâm trạng. Nguyễn Khuyến "thẹn" vì dù đã ẩn dật nhưng lòng vẫn vương nợ nước, vẫn cảm thấy mình chưa có được sự dứt khoát và khí phách như Đào Tiềm trước cảnh mất nước. Nếu cái nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự thảnh thơi thực thụ thì cái nhàn của Nguyễn Khuyến lại là nỗi đau đau của một trí sĩ yêu nước mà bất lực trước thời cuộc.

Về nghệ thuật, Nguyễn Bỉnh Khiêm sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, ý vị triết lí sâu xa qua thể thơ thất ngôn xen lục ngôn. Nguyễn Khuyến lại thể hiện đẳng cấp của "bậc thầy thơ Nôm" với bút pháp gợi tả tinh tế, cách sử dụng từ láy và gieo vần "ao" điêu luyện, tạo nên một không gian thu vừa tĩnh lặng vừa mênh mông như chính nỗi lòng tác giả.

Tóm lại, hình tượng người ẩn sĩ qua hai bài thơ đã bộc lộ những vẻ đẹp nhân cách cao quý. Nguyễn Bỉnh Khiêm đem đến bài học về sự tự tại, trí tuệ; Nguyễn Khuyến lại chạm đến trái tim người đọc bằng sự trung thực và lòng tự trọng của một nhân cách lớn. Cả hai ông đã cùng nhau dệt nên những vần thơ bất hủ, khẳng định rằng dù trong hoàn cảnh nào, con người vẫn luôn khao khát được sống đúng với bản ngã thiện lương của mình.

CÂU 1

Hiện tượng "tiếc thương sinh thái" đã cho thấy một sự thật đau lòng: môi trường không chỉ là lớp vỏ vật chất bao quanh con người mà còn là một phần máu thịt trong đời sống tinh thần và bản sắc văn hóa của chúng ta. Bảo vệ môi trường, vì thế, không còn là một khẩu hiệu xa vời mà là một mệnh lệnh sống còn. Trước hết, môi trường sạch cung cấp nguồn sống cơ bản: không khí để thở, nước để uống và thực phẩm để duy trì sự sống. Nếu không bảo vệ hệ sinh thái, con người sẽ phải đối mặt với thiên tai khắc nghiệt và bệnh tật hiểm nghèo. Quan trọng hơn, như văn bản trên đã đề cập, thiên nhiên là điểm tựa cho sự bình ổn tâm lí. Khi một cánh rừng mất đi, không chỉ đa dạng sinh học bị hủy hoại mà niềm tin, kí ức và sự an yên của con người cũng tan vỡ. Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ, tránh cho họ những "khủng hoảng hiện sinh" và nỗi lo sợ về một ngày tận thế. Mỗi hành động nhỏ hôm nay như giảm thiểu nhựa, trồng thêm cây xanh hay lên tiếng bảo vệ động vật hoang dã đều là liều thuốc chữa lành cho hành tinh và cho chính tâm hồn chúng ta. Đừng để nỗi tiếc thương trở thành quá muộn màng, hãy hành động trước khi "băng biển" của chính cuộc đời mình tan biến.

CÂU 2

Trong lịch sử văn học trung đại Việt Nam, tư tưởng "lánh đục tìm trong" đã tạo nên một dòng chảy thơ ca ẩn dật đặc sắc. Ở đó, hình tượng người ẩn sĩ hiện lên như một biểu tượng của nhân cách cao khiết. Qua bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm và "Thu Vịnh" của Nguyễn Khuyến, chúng ta thấy được hai bức chân dung ẩn sĩ mang những sắc thái tâm trạng vừa tương đồng vừa khác biệt sâu sắc.

Trước hết, hình tượng người ẩn sĩ trong cả hai tác phẩm đều gặp nhau ở lối sống thanh cao, hòa hợp tuyệt đối với thiên nhiên. Cả Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Khuyến đều chọn từ bỏ chốn quan trường nhiễu nhương để tìm về với thú vui điền viên, lấy thiên nhiên làm bầu bạn. Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với tư thế tự tại: "Một mai, một cuốc, một cần câu", thong dong giữa nhịp sống thuần hậu với măng trúc, giá đỗ, hồ sen. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến lại thả hồn mình vào không gian mùa thu xứ Bắc với "Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu". Ở cả hai nhà thơ, việc ẩn dật không phải là sự trốn chạy hèn nhát mà là sự khẳng định một triết lí sống: giữ gìn tiết tháo, coi khinh danh lợi, xem phú quý chỉ như một "chiêm bao".

Tuy nhiên, đi sâu vào từng tác phẩm, ta thấy nét bút của mỗi nhà thơ lại khắc họa những tâm thế ẩn sĩ riêng biệt do hoàn cảnh thời đại chi phối. Trong "Nhàn", người ẩn sĩ Nguyễn Bỉnh Khiêm mang vẻ đẹp của một bậc trí giả minh triết và đầy bản lĩnh. Ông tự nhận mình là "dại" để tìm nơi vắng vẻ, thực chất là một cách nói ngược để giễu cợt cái "khôn" của những kẻ mải mê bổng lộc nơi chốn lao xao. Cái nhàn của Trạng Trình là cái nhàn chủ động, an nhiên, đạt đến trạng thái thoát tục, đứng cao hơn sự đổi thay của thời cuộc để tận hưởng vẻ đẹp bốn mùa.

Trái lại, người ẩn sĩ trong "Thu Vịnh" của Nguyễn Khuyến lại mang vẻ đẹp u uẩn, đầy trăn trở. Dù có không gian "song thưa để mặc bóng trăng vào" rất thơ mộng, nhưng tâm hồn thi nhân không hoàn toàn tĩnh lặng. Câu kết bài thơ: "Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào" đã hé lộ một chiều sâu tâm trạng. Nguyễn Khuyến "thẹn" vì dù đã ẩn dật nhưng lòng vẫn vương nợ nước, vẫn cảm thấy mình chưa có được sự dứt khoát và khí phách như Đào Tiềm trước cảnh mất nước. Nếu cái nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự thảnh thơi thực thụ thì cái nhàn của Nguyễn Khuyến lại là nỗi đau đau của một trí sĩ yêu nước mà bất lực trước thời cuộc.

Về nghệ thuật, Nguyễn Bỉnh Khiêm sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, ý vị triết lí sâu xa qua thể thơ thất ngôn xen lục ngôn. Nguyễn Khuyến lại thể hiện đẳng cấp của "bậc thầy thơ Nôm" với bút pháp gợi tả tinh tế, cách sử dụng từ láy và gieo vần "ao" điêu luyện, tạo nên một không gian thu vừa tĩnh lặng vừa mênh mông như chính nỗi lòng tác giả.

Tóm lại, hình tượng người ẩn sĩ qua hai bài thơ đã bộc lộ những vẻ đẹp nhân cách cao quý. Nguyễn Bỉnh Khiêm đem đến bài học về sự tự tại, trí tuệ; Nguyễn Khuyến lại chạm đến trái tim người đọc bằng sự trung thực và lòng tự trọng của một nhân cách lớn. Cả hai ông đã cùng nhau dệt nên những vần thơ bất hủ, khẳng định rằng dù trong hoàn cảnh nào, con người vẫn luôn khao khát được sống đúng với bản ngã thiện lương của mình.

CÂU 1

theo bài viết trên , hiện tượng tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ trước những mất mát về sinh thái mà con người đã trải qua hoặc tin rằng đang ở phía trước. Những mất mát này (như sự biến mất của các loài, thay đổi cảnh quan) do biến đổi khí hậu gây ra, khiến tâm trí con người phản ứng tương tự như khi mất đi người thân.

CÂU 2

Văn bản được trình bày theo trình tự từ cụ thể đến khái quát và kết hợp với trình tự thời gian:

• Dẫn dắt từ bối cảnh thực tế (năm 2022).
• Đưa ra định nghĩa và nguồn gốc khái niệm (năm 2018).
• Phân tích tác động trực tiếp đến các nhóm đối tượng ở "tiền tuyến" (người Inuit, nông dân Australia, các tộc người vùng Amazon).
• Mở rộng tầm ảnh hưởng đến đối tượng ở "hậu phương" là giới trẻ trên toàn cầu (năm 2021).

CÂU 3

Tác giả đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa bằng chứng khoa học và bằng chứng thực tế:

• Bằng chứng khoa học: Các nghiên cứu và định nghĩa của Ashlee Cunsolo, Neville R. Ellis (2018) và cuộc thăm dò quy mô lớn của Caroline Hickman (2021).
• Bằng chứng thực tế (Nhân chứng): Những chia sẻ đau xót của người Inuit ở Canada, người trồng trọt ở Australia và các tộc người bản địa vùng Amazon (Tenharim, Guató, Guarani).
• Số liệu thống kê: Kết quả khảo sát 10.000 trẻ em/thanh thiếu niên tại 10 quốc gia với các con số cụ thể (59% lo âu, 45% bị ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống).

CÂU 4

Cách tiếp cận của tác giả rất nhân văn và mới mẻ:

• Thay vì chỉ tập trung vào các số liệu khô khan về nhiệt độ hay mực nước biển dâng, tác giả soi chiếu biến đổi khí hậu dưới góc độ tâm lí học và văn hóa.
• Tác giả kết nối sự hủy hoại của môi trường với sự đứt gãy về bản sắc và khủng hoảng hiện sinh của con người. Cách tiếp cận này giúp vấn đề biến đổi khí hậu trở nên gần gũi, chạm đến cảm xúc và thức tỉnh trách nhiệm của người đọc một cách sâu sắc hơn.

CÂU 5

Thông điệp mạnh mẽ nhất từ bài viết là: Con người và thiên nhiên là một thực thể không thể tách rời. Sự hủy hoại môi trường không chỉ là mất đi một "nguồn tài nguyên" mà là sự mất mát về tâm hồn, văn hóa và tương lai của chính nhân loại. Để cứu lấy hành tinh, chúng ta không chỉ cần những giải pháp kĩ thuật mà còn cần sự thấu cảm và chữa lành cho những nỗi đau tinh thần mà biến đổi khí hậu đang gây ra.