Câu 1:

Hiện tượng "tiếc thương sinh thái" được đề cập trong văn bản không chỉ là một khái niệm tâm lý, mà còn là hồi chuông cảnh báo về tầm quan trọng sống còn của việc bảo vệ môi trường đối với nhân loại. Môi trường không đơn thuần là không gian sinh tồn vật lý, mà còn là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc văn hóa của con người. Thứ nhất, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sức khỏe và tính mạng của chính chúng ta. Một hệ sinh thái trong lành giúp hạn chế thiên tai, dịch bệnh và cung cấp nguồn tài nguyên bền vững. Thứ hai, như văn bản đã chỉ ra, môi trường có mối liên kết chặt chẽ với sức khỏe tâm thần. Khi thiên nhiên bị hủy hoại, con người rơi vào trạng thái khủng hoảng diện rộng, mất đi điểm tựa tinh thần và cảm giác thuộc về, đặc biệt là với những cộng đồng sống gắn bó với tự nhiên. Cuối cùng, hành động bảo vệ môi trường hôm nay là trách nhiệm đạo đức đối với thế hệ tương lai, đảm bảo rằng họ không phải thừa hưởng một "di sản" của sự đổ nát và nỗi đau khổ sinh thái.

Câu 2:

Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam, hình tượng "ẩn sĩ" không chỉ đơn thuần là một lựa chọn lối sống mà còn là biểu tượng cho nhân cách cao khiết của người trí thức trước thời cuộc nhiễu nhương. Qua bài thơ "Nhàn" của Tuyết Giang Phu Tử - Nguyễn Bỉnh Khiêm và "Thu vịnh" của Tam Nguyên Yên Đổ - Nguyễn Khuyến, người đọc sẽ bắt gặp hai chân dung ẩn sĩ tiêu biểu, tuy cùng chung một tâm thế lánh đục tìm trong nhưng lại mang những sắc thái tâm trạng rất riêng biệt.

Trước hết, hình tượng người ẩn sĩ trong cả hai bài thơ đều gặp nhau ở vẻ đẹp thanh cao và sự gắn bó giao hòa với thiên nhiên. Cả Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Khuyến đều chọn rời bỏ chốn quan trường "vào sinh ra tử" để tìm về với cuộc sống bình dị nơi thôn dã. Ở bài "Nhàn", người ẩn sĩ hiện lên như một lão nông thực thụ với những dụng cụ lao động dân dã: "Một mai, một cuốc, một cần câu". Đó là một cuộc sống tự cung tự cấp, thuận theo tự nhiên: thu ăn măng trúc, đông ăn giá, xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao. Còn ở "Thu vịnh", người ẩn sĩ lại hiện lên với tâm thế của một thi sĩ thanh tao, đắm mình trong không gian thu tĩnh lặng với "cần trúc lơ phơ", với "nước biếc" và "bóng trăng". Điểm chung lớn nhất của họ chính là thái độ coi thường danh lợi, giữ vững khí tiết. Nếu Nguyễn Bỉnh Khiêm xem phú quý chỉ là một "giấc chiêm bao" thì Nguyễn Khuyến lại tự soi mình vào bậc tiền nhân để giữ gìn đạo đức cá nhân.

Tuy nhiên, đi sâu vào thế giới nội tâm, ta thấy sắc thái tâm trạng của hai người ẩn sĩ có sự khác biệt rõ rệt. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là hình tượng một ẩn sĩ ung dung, tự tại và đầy bản lĩnh. Ông đến với cuộc sống ẩn dật bằng một triết lý sống chủ động. Cách ông dùng từ "dại" và "khôn" chứa đựng sự mỉa mai sâu sắc đối với những kẻ bon chen nơi chốn lao xao. Cái "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm là cái nhàn tâm thế, nhàn tư tưởng. Ông hoàn toàn làm chủ cuộc sống của mình, tìm thấy niềm vui trong sự đạm bạc và thấu thị được quy luật của cuộc đời. Hình tượng ẩn sĩ ở đây mang đậm sắc thái triết học, vừa mang vẻ đẹp của một tiên ông, vừa mang sự tỉnh táo của một bậc đại trí thức.

Ngược lại, ở Nguyễn Khuyến, hình tượng ẩn sĩ lại mang vẻ u hoài, trăn trở và đầy u uẩn. Sống trong bối cảnh đất nước bị xâm lược, triều đình bù nhìn, việc "cáo quan về vườn" của Nguyễn Khuyến mang theo nỗi đau của một người trí thức yêu nước nhưng bất lực trước thời cuộc. Cảnh thu trong "Thu vịnh" đẹp nhưng lạnh lẽo, hiu hắt, phản chiếu một tâm hồn cô độc. Tiếng ngỗng kêu hay cái "thẹn" ở cuối bài thơ chính là biểu hiện của một nhân cách lớn. Ông "thẹn" với Đào Tiềm (người ẩn sĩ đời Tấn) vì thấy mình chưa thực sự lánh đời một cách triệt để, hoặc thẹn vì chưa làm tròn nghĩa vụ với dân với nước. Cái nhàn của Nguyễn Khuyến là cái nhàn cưỡng ép, "thân nhàn mà tâm không nhàn".

Về mặt nghệ thuật, nếu Nguyễn Bỉnh Khiêm sử dụng ngôn ngữ Nôm mộc mạc, lối nói đối lập giàu tính triết lý thì Nguyễn Khuyến lại phô diễn bút pháp cổ điển điêu luyện, lấy động gợi tĩnh, ngôn ngữ trau chuốt nhưng vẫn rất tự nhiên. Tóm lại, hình tượng người ẩn sĩ trong "Nhàn" và "Thu vịnh" đều là những biểu tượng đẹp cho cốt cách con người Việt Nam. Nguyễn Bỉnh Khiêm dạy ta cách sống tự tại, giữ mình giữa dòng đời; còn Nguyễn Khuyến nhắc nhở ta về tinh thần trách nhiệm và tấm lòng ưu ái với cuộc đời ngay cả khi đã lui về ẩn dật. Dù ở sắc thái nào, họ vẫn là những nhân cách cao cả, tỏa sáng giữa những thăng trầm của lịch sử.

Câu 1: Tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ trước những mất mát về sinh thái mà con người hoặc là đã trải qua, hoặc là tin rằng đang ở phía trước. Những mất mát này bao gồm sự biến mất của các loài sinh vật hay sự thay đổi ở các cảnh quan quan trọng đối với đời sống tinh thần.

Câu 2: Bài viết trình bày thông tin theo trình tự logic (từ khái quát đến cụ thể, từ nguyên nhân đến tác động)

Câu 3: Tác giả sử dụng các bằng chứng khách quan và xác thực bao gồm:

- Số liệu nghiên cứu: Cuộc thăm dò của Caroline Hickman (12/2021) trên 10.000 trẻ em tại 10 quốc gia.

- Ý kiến chuyên gia: Định nghĩa của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis (2018).

- Dẫn chứng thực tế: Câu chuyện của người Inuit ở Canada, người làm nông ở Australia, các tộc người Tenharim, Guató, Guarani tại rừng Amazon.

Câu 4: Cách tiếp cận của tác giả rất nhân văn và mới mẻ. Thay vì chỉ tập trung vào các thông số vật lý hay thiệt hại kinh tế, tác giả đi sâu vào khía cạnh tâm lí và sức khỏe tâm thần. Cách tiếp cận này giúp người đọc nhận thấy biến đổi khí hậu không chỉ là câu chuyện của môi trường bên ngoài mà còn là nỗi đau thầm kín, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm hồn và bản sắc văn hóa của con người.

Câu 5: Sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên là mối quan hệ hữu cơ không thể tách rời. Khi thiên nhiên bị hủy hoại, tâm hồn con người cũng bị tổn thương sâu sắc; vì vậy, bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ sức khỏe tâm thần của chính chúng ta.