Tình hình kinh tế thời Nguyễn (nửa đầu thế kỷ XIX) mang tính chất phong kiến tập quyền cao độ, lấy nông nghiệp làm gốc nhưng phát triển không đồng đều và hạn chế thương mại. Nông nghiệp chú trọng khai hoang, đồn điền nhưng manh mún, thủ công nghiệp có cải tiến kỹ thuật, trong khi thương nghiệp chịu chính sách bế quan tỏa cảng. Nét chính tình hình kinh tế: Nông nghiệp: Nhà Nguyễn quan tâm khai hoang, lập ấp, đồn điền (nhất là thời Minh Mạng). Tuy nhiên, tình trạng cường hào bao chiếm ruộng đất, lụt lội, hạn hán thường xuyên khiến nông dân thiếu đất, phải lưu vong. Thủ công nghiệp: Phát triển hơn trước với các quan xưởng sản xuất tiền, vũ khí, đóng tàu và các làng nghề dân gian. Kỹ thuật có cải tiến, nhưng thợ giỏi bị ép làm cho nhà nước, hạn chế sự phát triển tự do. Thương nghiệp: Nội thương: Phát triển, giao thương giữa các vùng miền tăng, nhưng chịu thuế má ngặt nghèo. Ngoại thương: Nhà Nguyễn thực hiện chính sách "bế quan tỏa cảng", hạn chế giao thương với phương Tây, chỉ cho phép buôn bán với một số nước châu Á và kiểm soát chặt chẽ tại các cảng. Đô thị: Các đô thị lớn như Thăng Long, Phố Hiến, Thanh Hà, Hội An dần sa sút, kém phát triển so với thời trước. Tóm lại, kinh tế thời Nguyễn có cố gắng phát triển nhưng do chính sách quản lý chặt chẽ và lạc hậu, nền kinh tế nhìn chung sa sút và không phát huy được tiềm năng.