Trong dòng chảy hối hả của thời đại 4.0, khi mọi tiện ích đều hướng con người đến sự nhanh chóng và tức thời, có một nghịch lý đang âm thầm gặm nhấm sức sống của thế hệ trẻ : " chứng bệnh" trì hoãn. Nhiều chuyên gia tâm lý xã hội nhận định rằng trì hoãn không còn là một thói quen xấu đơn thuần, mà đã trở thành một căn bệnh tâm lý phổ biến, để lại những hệ lụy nghiêm trọng đến tương lai và nhân cách của con người.

Trì hoãn,về bản chất là việc tự nguyện chậm trễ trong việc thực hiện một nhiệm vụ dù biết rằng sự chậm trễ này sẽ mang lại kết quả tồi tệ hơn. Đây là sự đấu tranh nội tâm giữa một bên là "Lý trí" muốn hoàn thành mục tiêu và một bên là "Bản năng" muốn tìm kiếm sự thỏa mãn tức thời. Người trẻ hiện nay thường có xu hướng "để mai tính", biến những việc quan trọng thành những việc khẩn cấp trong phút chót.

Nguyên nhân của căn bệnh này đến từ cả bên trong lẫn bên ngoài.Trước hết, sự bùng nổ của kỷ nguyên số đã tạo ra những "ma trận" xao nhãng. Một thông báo từ mạng xã hội, một video ngắn trên TikTok hay một ván game trực tuyến luôn mang lại lượng dopamine tức thì, khiến bộ não trẻ ưu tiên sự giải trí hơn là những công việc đòi hỏi tư duy nặng nề. Thứ hai, một nguyên nhân sâu xa mà ít người nhận ra chính là nỗi sợ thất bại. Nhiều bạn trẻ trì hoãn vì họ cầu toàn quá mức; họ sợ rằng kết quả làm ra không hoàn hảo như mong đợi, nên thà không bắt đầu để không phải đối mặt với sự yếu kém của bản thân. Cuối cùng, đó là sự thiếu hụt nghiêm trọng kỹ năng quản lý thời gian và thiếu mục tiêu sống rõ ràng. Khi không biết mình muốn gì và cần đi đâu, người trẻ dễ dàng bị cuốn trôi theo những giá trị hời hợt, tạm thời.

Hậu quả của việc trì hoãn không chỉ dừng lại ở những con số hay kết quả học tập.Nó giống như một "kẻ cắp thời gian" thầm lặng, lấy đi của chúng ta những cơ hội quý giá nhất của tuổi trẻ. Khi bạn trì hoãn một dự án, bạn không chỉ mất đi thành công mà còn đánh mất sự uy tín và niềm tin từ những người xung quanh. Về mặt sức khỏe tinh thần, trì hoãn gây ra áp lực tâm lý vô hình nhưng cực kỳ nặng nề. Cảm giác tội lỗi vì bỏ bê công việc sẽ tích tụ thành stress, lo âu, thậm chí là trầm cảm. Người trẻ sống trong sự trì hoãn lâu ngày sẽ hình thành một lối sống thụ động, thiếu bản lĩnh, dễ dàng đầu hàng trước khó khăn. "Ngày mai" – cái mốc mà chúng ta hay hứa hẹn – thực chất là một miền đất hư ảo, nơi chứa đựng tất cả những dự định dở dang và những giấc mơ không bao giờ thành hình

Tuy nhiên,nhìn nhận một cách khách quan,không phải mọi sự chậm trễ đều mang tính tiêu cực. Đôi khi, chúng ta cần phân biệt giữa "trì hoãn lười biếng" và "trì hoãn chiến lược". Có những lúc con người cần lùi lại một bước để quan sát, để bộ não có thời gian "ủ" những ý tưởng sáng tạo. Những nhà lãnh đạo tài ba hay những nghệ sĩ đôi khi không vội vã hành động ngay để chờ đợi một thời điểm chín muồi hơn. Sự chậm lại này mang tính xây dựng, giúp chúng ta có cái nhìn thấu đáo và toàn diện hơn về vấn đề. Nhưng hãy tỉnh táo: sự chậm trễ tích cực mang lại một kế hoạch vững chắc, còn trì hoãn tiêu cực chỉ để lại sự hoảng loạn và hối tiếc vào phút chót.

Làm thế nào để người trẻ thoát khỏi vũng lầy này? Giải pháp không nằm ở những điều lớn lao mà nằm ở kỉ luật tự giác. Chúng ta cần học cách đối diện với áp lực thay vì trốn tránh nó. Hãy áp dụng "Nguyên tắc 5 phút": nếu bạn ngại bắt đầu, hãy cam kết chỉ làm việc đó trong đúng 5 phút, sau đó bạn sẽ có đà để tiếp tục. Hãy chia nhỏ những mục tiêu khổng lồ thành những bước đi tí hon để giảm bớt cảm giác bị ngợp. Quan trọng nhất, mỗi người trẻ cần thiết lập cho mình một lý tưởng sống mạnh mẽ để từ đó có động lực vượt qua những cám dỗ tầm thường.

Trì hoãn là một loại "thuốc độc" bọc đường, nó mang lại sự thoải mái nhất thời nhưng lại tàn phá tương lai lâu dài. Thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước – cần phải dũng cảm đối diện và "điều trị" căn bệnh này bằng sự quyết tâm và kỷ luật. Đừng đợi đến khi mọi thứ quá muộn màng mới bắt đầu hành động. Bởi lẽ, thời gian là thứ công bằng nhất trên thế giới này: nó sẽ chữa lành mọi vết thương nhưng cũng sẽ trừng phạt nghiêm khắc những ai lãng phí nó. Hãy sống và hành động như thể hôm nay là cơ hội cuối cùng bạn có được.

Bài làm

Trong bài thơ "Tự trào", cụ Nguyễn Khuyến đã có một cái nhìn đầy mỉa mai về bản thân khi thấy mình "làng nhàng", không giúp gì được cho đời. Cái "ngán" của cụ là cái ngán của một nhân cách lớn. Nhìn lại thế hệ mình hôm nay, đôi khi tôi cũng thấy "ngán", nhưng là ngán cái cách mà một bộ phận chúng ta đang chọn lối sống vô trách nhiệm để đối phó với cuộc đời.

Thế nào là sống vô trách nhiệm ư ?Đó không phải là một tội ác tày đình, mà là những mảng bám li ti của sự thờ ơ. Đó là khi ta chọn "mặc kệ" trước những vấn đề của chung, là thái độ sống "trốn nắng chọn chỗ mát", chỉ muốn hưởng thụ quyền lợi mà luôn né tránh nghĩa vụ. Vô trách nhiệm giống như một lớp sương mù che mờ đi mục đích sống, khiến con người ta trở thành những thực thể sống mòn, tồn tại nhưng không thực sự phát triển.Lối sống vô trách nhiệm thực chất không phải là điều gì quá xa lạ. Nó nằm ngay trong cái cách chúng ta chọn ngủ nướng thêm một chút thay vì dậy sớm ôn bài, là việc ta thản nhiên vứt một vỏ kẹo xuống đường vì nghĩ "có người dọn thôi mà", hay là việc ta chọn im lặng trước một cái sai vì sợ liên lụy. Đó là lối sống "mặc kệ", chỉ biết đến sự thoải mái của bản thân mà bỏ quên sợi dây liên kết với gia đình và cộng đồng.

Lối sống vô trách nhiệm thực chất không phải là điều gì quá xa lạ. Nó nằm ngay trong cái cách chúng ta chọn ngủ nướng thêm một chút thay vì dậy sớm ôn bài, là việc ta thản nhiên vứt một vỏ kẹo xuống đường vì nghĩ "có người dọn thôi mà", hay là việc ta chọn im lặng trước một cái sai vì sợ liên lụy. Đó là lối sống "mặc kệ", chỉ biết đến sự thoải mái của bản thân mà bỏ quên sợi dây liên kết với gia đình và cộng đồng.

Trước hết đáng sơh nhất là vô trách nhiệm với tương lai của mình.Nhiều bạn trẻ hiện nay đang sống theo kiểu "tới đâu hay tới đó". Chúng ta dành hàng giờ đồng hồ để lướt điện thoại, chìm đắm trong những niềm vui ảo trên mạng xã hội nhưng lại cảm thấy mệt mỏi khi phải đọc một cuốn sách hay học một kỹ năng mới. Chúng ta đổ lỗi cho áp lực, cho "burn out" để bao biện cho sự lười biếng. Nhưng thực ra, khi bạn không có trách nhiệm với thời gian của mình, bạn đang tự tước đi cơ hội của chính mình sau này.

Thứ hai là sự vô tâm đối với gia đình.Có bao giờ bạn tự hỏi, đằng sau số tiền mình chi tiêu thoải mái là bao nhiêu nỗ lực của cha mẹ? Vậy mà nhiều người trong chúng ta lại coi đó là điều hiển nhiên, chỉ biết đòi hỏi mà chưa bao giờ tự hỏi mình đã làm được gì để giúp đỡ gia đình, hay đơn giản chỉ là một lời hỏi thăm khi thấy bố mẹ mệt.

Nhìn ra ngoài kia, vẫn có biết bao bạn trẻ đang nỗ lực từng ngày để cống hiến. Những bạn tình nguyện viên thức trắng đêm, những người trẻ khởi nghiệp đầy khó khăn nhưng không bỏ cuộc... họ chính là câu trả lời đanh thép nhất cho lối sống vô trách nhiệm.

Bản thân tôi, cũng có những lúc tôi cho phép mình lười biếng, cho phép mình vô tâm. Nhưng sau những lúc đó, tôi nhận ra rằng cảm giác tội lỗi còn nặng nề hơn cả sự mệt mỏi khi làm việc. Trách nhiệm không phải là gánh nặng, nó là đôi cánh để chúng ta lớn lên. Khi bạn biết nhận lỗi khi làm sai, biết hoàn thành công việc đúng hạn, biết quan tâm đến người bên cạnh, đó là lúc bạn thực sự trưởng thành.

Tóm lại,đừng để tuổi trẻ của mình trôi qua trong sự thờ ơ. Hãy học cách chịu trách nhiệm với từng hành động nhỏ nhất của mình. Bởi vì, như một ai đó đã nói: "Bạn không thể thoát khỏi trách nhiệm của ngày mai bằng cách trốn tránh nó trong ngày hôm nay". Đừng để đến lúc nhìn lại, chúng ta phải hổ thẹn vì đã sống một cuộc đời "làng nhàng" và vô nghĩa.

câu 1: bài thơ được viết theo thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật

câu 2 : đối tượng trào phúng : Chính là tác giả Nguyễn Khuyến.Đây là là tiếng cười mỉa mai tự giễu cợt chính mình

câu 3 :

Nghĩa của từ :làng nhàng": Chỉ sự tầm thường, không có gì nổi bật, ở mức trung bình, không hay mà cũng không dở.

Thái độ,cảm xúc :Thể hiện cái nhìn tự trào, sự khiêm tốn nhưng ẩn chứa nỗi chua chát về sự bất lực của bản thân trước thời cuộc. Tác giả tự hạ thấp mình để bày tỏ nỗi lòng

câu 4 : Nghệ thuật trào phúng :Sử dụng hình ảnh ẩn dụ và cách nói đối (cờ - bạc, dở cuộc - chửa thâu canh). "Không còn nước", "chạy làng" là cách nói hài hước về sự bế tắc.Tác dụng :Diễn tả kín đáo nỗi đau của một nhà nho yêu nước nhưng bất lực trước cảnh nước mất nhà tan. Tác giả ví cuộc đời và thời cuộc như ván cờ, canh bạc mà mình là kẻ thua cuộc, phải rút lui

câu 5 : Hai câu thơ thể hiện sự mâu thuẫn giữa thực tại và danh vọng: "Ngán": Sự chán ngán, mệt mỏi với chính mình

" Bia xanh ,bảng vàng": Những biểu tượng của sự đỗ đạt

Ý nghĩa: Tác giả cảm thấy những danh hiệu cao quý ấy trở nên vô nghĩa, nực cười khi bản thân không giúp gì được cho dân, cho nước trong cảnh loạn lạc. Đó là cái lòng tự trọng đáng quý của một trí thức

câu 6:Để cống hiến xây dựng quê hương, giới trẻ cần:

+ Xác định lý tưởng sống đúng đắn, không sống "làng nhàng", vô định.

+ Nỗ lực học tập, rèn luyện đức và tài để trở thành nguồn lao động chất lượng cao.

+ Sống có trách nhiệm, sẵn sàng dấn thân vào những việc khó, không hèn nhát "chạy làng" trước khó khăn của đất nước

Bài thơ của Yên Đổ giúp chúng ta hiểu rằng:Danh hiêuh chỉ là ảo,giá trị cống hiến mới là thật. Thế hệ học sinh, sinh viên ngày nay không được phép là những "tiến sĩ giấy" trong phòng máy lạnh, mà phải là những con người có trí tuệ sắc bén, trái tim nóng hổi và đôi bàn tay dám làm để xây dựng đất nước.

Nghĩa tường minh:Chỉ việc thông báo kết quả thi cử trên giấy trắng mặc son để xác nhận một người đã đỗ đạt thứ hạng cao

Nghĩa hàm ẩn: Ca ngợi sự thành đạt của con người thông uqa con đường học vấn.khẳng định giá trị và vị thế của người tri thức trong xã hội xưa khi giành được vinh quang bảng vàng