II. PHẦN VIẾT

Câu 1.

Bài làm

Bài thơ "Bàn giao" của Vũ Quần Phương để lại trong tôi dư vị ấm áp và xúc động khó tả. Với thể thơ tự do cùng điệp từ "bàn giao" lặp đi lặp lại, tác giả đã dựng lên một nghi lễ thiêng liêng của tình ông cháu, của hai thế hệ. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là sự chọn lọc tinh tế của người ông: ông không bàn giao "sương muối, đất rung chuyển, loạn lạc" mà chỉ trao lại "gió heo may, hương bưởi, cỏ mùa xuân, mặt người đẫm nắng". Đó là cách ông giấu đi khổ đau, chỉ để lại cho cháu bình yên và yêu thương. Đặc biệt, "câu thơ vững gót làm người ấy" chính là di sản quý giá nhất - bài học làm người. Qua đó, tôi hiểu rằng bàn giao không phải là trao hết mọi thứ, mà là trao những gì đẹp đẽ nhất, cần thiết nhất. Bài thơ khiến tôi nhận ra sự hi sinh thầm lặng của thế hệ đi trước và nhắc nhở mình phải sống xứng đáng với những gì đã được nhận.

Câu 2.

Bài làm

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, được ví như "mùa xuân của cuộc đời". Và mùa xuân ấy chỉ thực sự rực rỡ khi được tô màu bằng những trải nghiệm. Vậy tuổi trẻ và sự trải nghiệm có mối quan hệ như thế nào?

Trước hết, trải nghiệm chính là "đặc quyền" và cũng là "nghĩa vụ" của tuổi trẻ. Khác với tuổi già cần sự an yên, tuổi trẻ mang trong mình nhiệt huyết, sức khỏe và sự tò mò vô hạn. Nếu không dám thử, không dám sai, không dám bước ra khỏi vùng an toàn thì tuổi trẻ sẽ trở nên nhạt nhòa. Như bài thơ "Bàn giao" vừa đọc, thế hệ ông bà đã "bàn giao" cho chúng ta bình yên để chúng ta có thể tự do đi, tự do học và tự do trải nghiệm. Bỏ phí cơ hội ấy chẳng khác nào phụ lòng họ.

Thứ hai, trải nghiệm là cách nhanh nhất để trưởng thành. Sách vở dạy ta kiến thức, nhưng chỉ có va chạm thực tế mới dạy ta bài học làm người. Thất bại trong một dự án giúp ta hiểu giá trị của kiên trì. Một chuyến đi xa dạy ta biết tự lập. Thậm chí vấp ngã trong tình cảm cũng giúp ta học cách yêu thương đúng nghĩa. Chính những "sương muối" và "đất rung chuyển" mà người ông không muốn cháu nhận, lại là điều mà mỗi người trẻ cần tự mình đi qua để có "câu thơ vững gót làm người". Trải nghiệm biến lý thuyết thành bản lĩnh.

Tuy nhiên, trải nghiệm không đồng nghĩa với nông nổi, liều lĩnh. Tuổi trẻ cần trải nghiệm có chọn lọc và có trách nhiệm. Trải nghiệm để học hỏi, để cống hiến, chứ không phải để "cho biết rồi thôi". Một bạn trẻ xách balo đi khắp Việt Nam để hiểu đất nước, một bạn khác tình nguyện dạy học ở vùng cao để hiểu khó khăn - đó là trải nghiệm đẹp. Ngược lại, trải nghiệm vô bổ, bất chấp hậu quả thì chỉ khiến tuổi trẻ lụi tàn.

Vậy làm sao để có trải nghiệm ý nghĩa? Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ: dám phát biểu ý kiến trên lớp, dám đăng ký hoạt động ngoại khóa, dám thử sức với công việc làm thêm. Quan trọng hơn, sau mỗi trải nghiệm hãy tự hỏi: "Mình học được gì? Mình đã thay đổi ra sao?". Có tư duy phản chiếu như vậy, mọi vấp ngã đều hóa thành tài sản.

Kết lại, tuổi trẻ mà thiếu trải nghiệm thì giống như con chim không dám dang cánh. Hãy mạnh dạn bước ra ngoài, va chạm và học hỏi. Bởi lẽ, thứ quý giá nhất tuổi trẻ để lại không phải là bằng cấp hay tiền bạc, mà là vốn sống và bản lĩnh được tôi rèn từ chính những trải nghiệm của mình. Đừng để đến lúc tóc bạc, ta chỉ còn nuối tiếc vì "giá như ngày ấy mình đã thử".

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1.

- Bài thơ được viết theo thể thơ tự do. Các dòng thơ dài ngắn không đều, không có vần luật chặt chẽ, nhịp thơ linh hoạt theo cảm xúc.

Câu 2.

-Ông bàn giao cho cháu:

+ Những vẻ đẹp bình yên của đời sống: gió heo may, góc phố, mùi ngô nướng bay, tháng giêng hương bưởi, cỏ mùa xuân xanh.

+ Những giá trị nhân văn: những mặt người đẫm nắng, đẫm yêu thương trên trái đất này.

+ Di sản tinh thần: một chút buồn ngậm ngùi, chút cô đơn và đặc biệt là “Câu thơ vững gót làm người ấy” - bài học làm người.

Câu 3.

-Người ông không muốn bàn giao vì đó là những khổ đau, mất mát, chiến tranh loạn lạc: vất vả, sương muối lạnh, đất rung chuyển, loạn lạc, mưa bụi rơi. Ông muốn con cháu được sống trong hòa bình, được hưởng những điều tốt đẹp nhất. Việc "chẳng bàn giao" thể hiện tình yêu thương, sự che chở của thế hệ đi trước: họ đã gánh vác khó khăn để thế hệ sau chỉ nhận lấy bình yên và hạnh phúc. Đó là cách ông bảo vệ tuổi trẻ khỏi ám ảnh của quá khứ.

Câu 4.

Biện pháp: Điệp từ "bàn giao" lặp lại 7 lần, "chút" lặp 3 lần.

-Tác dụng:

+Nhấn mạnh hành động trao truyền thiêng liêng giữa hai thế hệ, như một nghi lễ trang trọng.

+Tạo nhịp điệu chậm, ngân nga, thể hiện sự dặn dò, nhắn gửi đầy yêu thương của ông.

+Làm nổi bật sự đối lập: ông chỉ "bàn giao" những điều đẹp đẽ, còn khổ đau thì "chẳng bàn giao", từ đó khắc sâu thông điệp về tình yêu và sự hi sinh.

Câu 5.

Chúng ta cần trân trọng và biết ơn sâu sắc những giá trị mà thế hệ cha ông đã bàn giao. Đó không chỉ là hòa bình, đất nước mà còn là tình yêu thương, lòng nhân ái và bài học làm người. Trước di sản ấy, mỗi người trẻ phải có ý thức giữ gìn, kế thừa và phát huy. Chúng ta không được sống vô ơn, lãng quên quá khứ mà phải biến những gì được nhận thành động lực để xây dựng đất nước. Chỉ khi sống xứng đáng, "vững gót làm người" như lời ông dặn, chúng ta mới không phụ lòng thế hệ đi trước.