Câu 1:

Trong kho tàng truyện thơ dân gian, những hành trình nơi cõi âm thường được kể bằng giọng điệu vừa huyền bí vừa thấm đẫm nỗi đau con người, như một cách lí giải đầy ám ảnh về số phận sau cái chết. Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu… Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” được trích trong “Vượt biển” đã tái hiện một chặng vượt biển vô cùng khốc liệt của linh hồn người em- kẻ chết oan phải làm phu chèo thuyền nơi âm phủ- qua đó làm nổi bật thân phận nhỏ bé và khát vọng được tồn tại đến tuyệt cùng. Hình ảnh các “rán nước” hiện lên nối tiếp với thác cuộn, nước xoáy, quỷ dữ bủa vây đã tạo nên một không gian dữ dội, tối tăm và đầy đe dọa, như những cửa ải sinh tử mà con người không thể né tránh. Điệp ngữ “Chèo đi rán…” kết hợp với nhịp thơ dồn dập khiến hành trình trở thành một cuộc chạy trốn không lối thoát, nơi mỗi nhịp chèo đều phải đánh đổi bằng nỗi sợ hãi. Biển ở đây không còn là thiên nhiên vô tri mà hóa thành một thế lực hung bạo, có ý chí hủy diệt, luôn chực nuốt chửng con thuyền và sinh linh bé nhỏ. Trong hoàn cảnh ấy, lời van xin “Biển ơi, đừng giết tôi” vang lên như tiếng kêu bật ra từ tận cùng tuyệt vọng, vừa run rẩy vừa tha thiết, cho thấy ngay cả khi đã chết, con người vẫn khát khao được sống, được tồn tại. Qua đoạn thơ, tác giả dân gian không chỉ khắc họa sự hiểm nguy của hành trình nơi cõi âm mà còn gửi gắm niềm thương cảm sâu xa đối với những số phận bất hạnh- Những linh hồn chết oan không chỉ mất đi sự sống mà còn bị tước đoạt cả quyền được yên nghỉ. Chính điều đó làm cho đoạn thơ vượt khỏi khuôn khổ của một câu chuyện huyền thoại, trở thành tiếng nói nhân đạo thấm thía về nỗi đau và sự mong manh của kiếp người.

Câu 2:

Tương truyền rằng, trong thần thoại Hy Lạp, chàng Odysseus sau mười năm chinh chiến và mười năm lênh đênh giữa muôn trùng sóng gió vẫn quyết vượt qua mọi cám dỗ, kể cả lời mời gọi bất tử của nữ thần Calypso, chỉ để được trở về với quê hương Ithaca và vòng tay của vợ con. Hành trình ấy không chỉ là cuộc trở về địa lí mà còn là cuộc trở về với điều sâu xa nhất trong đời người: tình thân. Bởi con người có thể đi rất xa để tìm kiếm danh vọng, tri thức hay quyền lực, nhưng không gì có thể thay thế cảm giác được thuộc về một gia đình. Giữa thế giới rộng lớn và nhiều biến động, tình thân chính là sợi dây bền chặt nhất níu giữ con người, giúp ta không trở nên lạc lõng giữa chính cuộc đời mình.

Tình thân là mối gắn bó thiêng liêng giữa những người cùng huyết thống, được hình thành không phải từ lựa chọn mà từ sự sinh thành. Đó là tình yêu của cha mẹ dành cho con cái, của anh chị em dành cho nhau, của ông bà dành cho cháu chắt- thứ tình cảm hiếm khi đặt lên bàn cân tính toán. Con người có thể bị xã hội đánh giá, có thể thất bại trong công việc hay vấp ngã trên đường đời, nhưng trong gia đình, họ vẫn được nhìn nhận như chính họ, với cả ưu điểm lẫn những yếu đuối rất người. Chính sự chấp nhận vô điều kiện ấy tạo nên cảm giác an toàn sâu xa, giúp con người không bị tan rã trước những áp lực bên ngoài. Không phải ngẫu nhiên mà khi gặp biến cố, người ta thường tìm về nhà, bởi đó là nơi duy nhất mà sự tồn tại của ta không cần phải chứng minh. Trong đời sống, không hiếm những người con sau khi vấp ngã trong kinh doanh hay học tập vẫn được cha mẹ dang tay đón nhận, sẵn sàng bán tài sản tích góp để giúp con làm lại từ đầu, đó là những hi sinh lặng lẽ mà chỉ tình thân mới có thể tạo nên.

Tình thân cũng là chiếc nôi âm thầm hình thành nhân cách và nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Những bài học đầu tiên về lòng nhân ái, sự sẻ chia hay trách nhiệm thường không đến từ sách vở mà từ cách người thân đối xử với nhau mỗi ngày. Một đứa trẻ lớn lên trong yêu thương sẽ dễ tin vào con người và biết yêu thương người khác; ngược lại, sự lạnh nhạt hay đổ vỡ trong gia đình có thể để lại những vết thương vô hình theo suốt cuộc đời. Gia đình không chỉ nuôi dưỡng con người về thể chất mà còn bồi đắp phần sâu kín nhất của tâm hồn, tạo nên nền tảng để mỗi cá nhân bước ra xã hội với sự vững vàng và lòng tin vào cuộc sống. Thực tế cho thấy nhiều tấm gương vượt khó thành công đều nhắc đến gia đình như nguồn động lực lớn nhất, bởi chính sự quan tâm và hi sinh của người thân đã giúp họ không bỏ cuộc trước hoàn cảnh.

Tình thân còn là điểm tựa bền bỉ giúp con người đứng vững khi đối diện nghịch cảnh. Cuộc đời không phải lúc nào cũng thuận lợi; có những lúc ta rơi vào cô đơn, thất bại hoặc tổn thương đến mức tưởng như không thể gượng dậy. Khi ấy, tiền bạc hay danh vọng khó có thể xoa dịu nỗi đau, nhưng một lời động viên từ người thân, một cái nắm tay, hay chỉ đơn giản là sự hiện diện lặng lẽ bên cạnh cũng đủ tiếp thêm sức mạnh. Biết rằng có người đang chờ mình trở về, ta sẽ có thêm lý do để không buông xuôi. Không ít người đã đi qua bệnh tật, mất mát hay khủng hoảng tinh thần nhờ vào tình yêu thương của gia đình- thứ nguồn lực thầm lặng nhưng bền bỉ hơn mọi lời hứa hẹn bên ngoài. Chẳng hạn, nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo đã chiến đấu kiên cường nhờ sự chăm sóc ngày đêm của người thân, bởi họ không muốn bỏ lại những người mình yêu thương phía sau.

Trong nhịp sống hiện đại, khi con người ngày càng bận rộn và các mối quan hệ dễ trở nên hời hợt, giá trị của tình thân càng hiện rõ. Sự phát triển vật chất có thể đem lại tiện nghi, nhưng không thể thay thế cảm giác được quan tâm và thuộc về. Nhiều người thành đạt vẫn cảm thấy trống rỗng vì thiếu sự gắn kết gia đình, trong khi có những người sống giản dị lại bình yên bởi luôn được bao bọc trong yêu thương. Tình thân giống như chiếc neo giữ con người không bị cuốn trôi giữa dòng đời nhiều biến động, giúp ta nhớ mình là ai và vì điều gì mà cố gắng. Thực tế xã hội cũng cho thấy không ít người sau khi đạt được địa vị mới nhận ra điều quý giá nhất vẫn là những bữa cơm sum họp và sự hiện diện của người thân bên cạnh.

Dẫu vậy, tình thân không tự nhiên mà bền vững mãi. Nó cần được nuôi dưỡng bằng sự quan tâm chân thành và những hành động rất nhỏ trong đời sống thường ngày. Đôi khi chỉ một cuộc gọi hỏi thăm, một bữa cơm quây quần hay một lần lắng nghe cũng đủ làm ấm lại khoảng cách giữa những người thân. Điều đáng sợ không phải là không có gia đình, mà là có gia đình nhưng lại sống xa cách trong chính ngôi nhà của mình. Khi sự vô tâm kéo dài, những sợi dây gắn kết tưởng chừng bền chặt cũng có thể dần trở nên mong manh. Không ít câu chuyện đáng tiếc trong xã hội bắt nguồn từ việc các thành viên thiếu quan tâm, để khoảng cách tình cảm ngày càng lớn mà không ai kịp nhận ra.

Nhìn lại hành trình đời người, điều khiến ta day dứt nhất thường không phải là những gì chưa đạt được, mà là những người thân đã không còn ở bên để ta yêu thương và chăm sóc. Danh vọng rồi cũng nhạt phai, tiền bạc rồi cũng tiêu tán, chỉ có tình cảm chân thành là còn đọng lại trong ký ức. Tình thân không làm con người tránh khỏi mọi khổ đau, nhưng cho họ sức mạnh để đi qua khổ đau ấy. Đó là chiếc rễ giữ cho cây đời không bị bật gốc trước bão giông, là nơi ta có thể trở về mà không cần phải cố gắng trở thành một ai khác. Giữ gìn và trân trọng tình thân, vì thế, chính là giữ gìn phần người sâu nhất trong mỗi chúng ta.

Câu 1:

- Người kể trong văn bản là linh hồn người em (nhân vật “tôi”), một sa dạ sa dồng bị bắt chèo thuyền vượt biển ở cõi âm.

Câu 2:

Hình ảnh “biển” hiện ra với những đặc điểm:

- Dữ dội, hung bạo, đầy hiểm nguy

- Nước xoáy, thác cuộn, sóng gầm, nước dựng đứng

- Có quỷ dữ, thế lực siêu nhiên chực nuốt người

- Mang màu sắc huyền bí, ghê rợn của thế giới âm phủ

- Là không gian thử thách khắc nghiệt đối với con người. Biển không phải biển thực mà là biển nơi cõi âm, tượng trưng cho hành trình đầy đau khổ và chết chóc.

Câu 3:

- Chủ đề của văn bản là: Khắc họa hành trình vượt biển đầy hiểm nguy của linh hồn người chết, qua đó phản ánh nỗi đau, thân phận bi thảm và khát vọng sống của con người trong quan niệm dân gian về thế giới âm phủ.

Câu 4:

- Các “rán nước” trong văn bản là biểu tượng cho:

Những cửa ải, thử thách khắc nghiệt và nỗi đau khổ mà linh hồn phải trải qua nơi cõi âm. Đồng thời, chúng còn tượng trưng cho con đường đầy gian nan của số phận con người, sự hành hạ, áp bức của thế lực siêu nhiên và những tai ương, nghịch cảnh trong đời người.

Câu 5:

- Các âm thanh được thể hiện: Tiếng nước sôi, tiếng sóng gầm réo, âm thanh dữ dội của biển động

- Cảm xúc gợi ra: Sợ hãi, hoảng loạn trước thiên nhiên hung bạo, cảm giác bị đe dọa tính mạng, sự tuyệt vọng, van xin được sống và thương cảm cho số phận nhỏ bé, bất lực của con người.