Trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, Thạch Lam là nhà văn có phong cách nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình và đặc biệt sâu sắc khi khám phá đời sống nội tâm con người. Truyện ngắn Trở về là một tác phẩm tiêu biểu cho lối viết ấy. Qua cuộc gặp gỡ giữa nhân vật Tâm và người mẹ già sau nhiều năm xa cách, nhà văn đã thể hiện bi kịch tinh thần của con người trước sự đổi thay của tình cảm và lối sống. Trước hết, đoạn trích khắc họa hoàn cảnh trở về của Tâm — một người con rời quê lên thành phố học tập và làm việc suốt sáu năm. Tuy vẫn gửi tiền về phụng dưỡng mẹ, nhưng Tâm gần như cắt đứt tình cảm với quê hương: không viết thư, không hỏi thăm, thậm chí giấu việc lấy vợ. Sự trở về của anh không xuất phát từ tình thương mà chỉ là “có việc phải về nhà”. Chi tiết ấy cho thấy sự xa cách không chỉ về không gian mà còn là khoảng cách tình cảm ngày càng lớn giữa người con và gia đình. Khung cảnh ngôi nhà cũ hiện lên yên lặng, cũ kỹ, như mang dấu vết của thời gian và sự cô quạnh. Ngôi nhà “không thay đổi, chỉ sụp thấp hơn một chút” gợi cảm giác tàn phai, nghèo khó, đồng thời phản chiếu cuộc đời lặng lẽ của người mẹ già. Khi nghe tiếng mẹ bước vào với dáng vẻ chậm chạp, già nua, người đọc cảm nhận rõ sự khắc nghiệt của thời gian và nỗi chờ đợi âm thầm của người mẹ nơi quê nhà. Hình tượng người mẹ là điểm sáng nhân văn của đoạn truyện. Bà hiện lên với tình thương con sâu nặng, chân thành và đầy hi sinh. Gặp lại con, bà xúc động đến nghẹn lời, chỉ hỏi những câu giản dị: “Con đã về đấy ư?”. Bà quan tâm đến sức khỏe, cuộc sống của con hơn cả bản thân mình. Dù sống cô đơn, thiếu thốn, bà vẫn luôn nghĩ cho con, tự hào và mong con được bình yên. Tình mẫu tử trong truyện không ồn ào mà lặng lẽ, bền bỉ, khiến người đọc xúc động sâu sắc. Trái ngược với tình cảm của người mẹ là thái độ lạnh nhạt của Tâm. Anh nói chuyện hờ hững, trả lời qua loa, thậm chí cảm thấy khó chịu trước sự quan tâm của mẹ. Tâm đã thay đổi bởi cuộc sống thành thị: thực dụng hơn, xa lạ với tình cảm quê hương. Đỉnh điểm của sự vô tâm là khi anh đưa tiền cho mẹ với vẻ kiêu ngạo, coi việc chu cấp vật chất như đã hoàn thành bổn phận. Trong khi đó, người mẹ run run nhận tiền, rớm nước mắt vì xúc động. Khoảnh khắc ấy bộc lộ bi kịch đau lòng: tình cảm thiêng liêng bị thay thế bằng quan hệ vật chất lạnh lẽo. Qua sự đối lập giữa hai nhân vật, Thạch Lam gửi gắm thông điệp nhân văn sâu sắc. Nhà văn không lên án gay gắt mà để cho sự im lặng, những cử chỉ nhỏ và tâm trạng tinh tế tự nói lên tất cả. Tâm không phải người xấu, nhưng anh đã bị cuốn vào lối sống mới, đánh mất sự gắn bó tình cảm. Chính điều đó khiến cuộc trở về trở nên trống rỗng, gượng gạo — một cuộc đoàn tụ mà lại đầy xa cách. Nghệ thuật truyện đặc sắc ở lối kể chậm rãi, giàu chất trữ tình và miêu tả tâm lí tinh tế. Ngôn ngữ giản dị, đối thoại ít nhưng hàm chứa nhiều cảm xúc. Không có biến cố lớn, song câu chuyện vẫn lay động lòng người bởi những rung động rất đời thường. Tóm lại, đoạn trích Trở về đã khắc họa cảm động tình mẫu tử và đồng thời cảnh tỉnh con người về nguy cơ đánh mất tình thân trong nhịp sống hiện đại. Qua câu chuyện giản dị mà sâu lắng, Thạch Lam nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết trân trọng gia đình, bởi đôi khi điều quý giá nhất lại chính là nơi ta từng vô tình rời xa.

Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ tự do. Câu 2. Người bộc lộ cảm xúc là nhân vật “tôi” (người khách/nhà thơ). Đó là cuộc gặp gỡ giữa “tôi” với bà mẹ nghèo ở ngôi nhà tranh ven đồng chiêm. Câu 3. Biện pháp tu từ trong hai dòng thơ là: So sánh: “Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm”. Ẩn dụ/Hình ảnh gợi tả: “cọng rơm xơ xác gầy gò”. Tác dụng: Làm nổi bật hơi ấm giản dị mà chân tình của ổ rơm. Thể hiện tình người ấm áp, sự yêu thương của bà mẹ nghèo dành cho nhân vật “tôi”. Gợi sự xúc động, cảm giác gần gũi và giàu ý nghĩa nhân văn. Câu 4. Hình ảnh “ổ rơm” trong bài thơ vừa mộc mạc, giản dị vừa giàu ý nghĩa. Ổ rơm không chỉ giúp nhân vật “tôi” có chỗ nghỉ qua đêm mà còn tượng trưng cho tình người ấm áp, sự sẻ chia của người mẹ nghèo nơi thôn quê. Câu 5. Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là: Ca ngợi tình người chân thành, ấm áp trong cuộc sống nghèo khó. Thể hiện tình yêu và sự trân trọng đối với con người lao động, quê hương nông thôn Việt Nam. Câu 6. Sau khi đọc bài thơ “Hơi ấm ổ rơm”, em cảm thấy rất xúc động trước tình người giản dị mà sâu sắc. Hình ảnh bà mẹ nghèo tuy thiếu thốn nhưng vẫn hết lòng giúp đỡ người khác khiến em vô cùng cảm phục. Ổ rơm trong bài thơ không chỉ đem lại hơi ấm thể xác mà còn sưởi ấm tâm hồn con người. Qua đó, em hiểu rằng tình yêu thương và sự sẻ chia luôn quý giá hơn vật chất. Bài thơ cũng giúp em thêm yêu cuộc sống làng quê bình dị và biết trân trọng những tấm lòng nhân hậu quanh mình.