a) Khái quát thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0):

• Dựa trên nền tảng công nghệ số, nổi bật là Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây.
• Tự động hóa và robot thông minh phát triển mạnh, thay thế nhiều lao động thủ công.
• Công nghệ in 3D, công nghệ sinh học, vật liệu mới có bước tiến lớn.
• Kết nối toàn cầu nhanh chóng, thúc đẩy kinh tế số, thương mại điện tử và xã hội số.
• Làm thay đổi sâu sắc cách con người sản xuất, làm việc và giao tiếp.

b) Cách xử lí thông tin chưa kiểm chứng trên internet:

• Không vội tin hoặc chia sẻ ngay khi chưa rõ nguồn gốc.
• Kiểm tra nguồn tin: xem thông tin đến từ cơ quan uy tín hay cá nhân không rõ danh tính.
• Đối chiếu nhiều nguồn khác nhau để xác nhận tính chính xác.
• Suy nghĩ, phân tích logic: xem nội dung có hợp lí hay mang tính giật gân, sai lệch không.
• Chỉ chia sẻ khi đã chắc chắn thông tin đúng; nếu sai, nên cảnh báo người khác.

Câu 1 Trong văn bản Chiếu cầu hiền tài, Nguyễn Trãi đã thể hiện nghệ thuật lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục. Trước hết, tác giả nêu luận điểm rõ ràng: muốn đất nước thịnh trị thì phải trọng dụng hiền tài. Từ đó, ông triển khai lập luận theo trình tự hợp lí: bắt đầu bằng việc nhắc lại quy luật lịch sử, dẫn chứng từ các triều đại trước để khẳng định vai trò của việc tiến cử nhân tài. Những dẫn chứng cụ thể như các bậc hiền sĩ thời Hán, Đường giúp tăng độ tin cậy cho lập luận. Tiếp đó, tác giả liên hệ thực tế đương thời, bộc lộ nỗi lo lắng khi chưa tìm được người tài giúp nước, qua đó tạo sự đồng cảm và thúc đẩy trách nhiệm của quần thần. Không chỉ dừng lại ở lí lẽ, bài chiếu còn đưa ra những biện pháp cụ thể như khuyến khích tiến cử, cho phép tự tiến cử và có chế độ khen thưởng rõ ràng. Nghệ thuật lập luận kết hợp giữa lí lẽ sắc bén, dẫn chứng xác thực và giọng điệu chân thành, khiêm nhường đã làm cho lời kêu gọi trở nên thuyết phục, thể hiện tầm nhìn và tư tưởng tiến bộ của tác giả.

Câu 2

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, hiện tượng “chảy máu chất xám” đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đây là tình trạng nguồn nhân lực chất lượng cao – những người có tri thức, kĩ năng và trình độ – rời bỏ đất nước để học tập, làm việc và định cư ở nước ngoài. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn đặt ra nhiều thách thức cho tương lai của đất nước.

Trước hết, cần thấy rằng “chảy máu chất xám” xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do môi trường làm việc trong nước còn hạn chế: cơ hội phát triển chưa đồng đều, chế độ đãi ngộ chưa thật sự hấp dẫn, điều kiện nghiên cứu và sáng tạo còn thiếu thốn. Trong khi đó, các nước phát triển lại có chính sách thu hút nhân tài rất mạnh mẽ với mức lương cao, môi trường chuyên nghiệp và cơ hội thăng tiến rõ ràng. Bên cạnh đó, tâm lí muốn trải nghiệm, học hỏi và khẳng định bản thân ở môi trường quốc tế cũng khiến nhiều người trẻ lựa chọn ra đi. Ngoài ra, một số bất cập trong cơ chế sử dụng nhân tài, như chưa đánh giá đúng năng lực hoặc còn tồn tại sự thiếu công bằng, cũng góp phần làm gia tăng hiện tượng này.

Tuy nhiên, “chảy máu chất xám” không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực. Ở một góc độ nào đó, việc người Việt ra nước ngoài học tập và làm việc có thể giúp họ tiếp cận tri thức tiên tiến, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng tầm nhìn. Nếu có chính sách phù hợp để thu hút họ quay trở về, đây sẽ là nguồn lực quý giá cho sự phát triển đất nước. Dẫu vậy, thực tế cho thấy nhiều người đã lựa chọn ở lại lâu dài, dẫn đến sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao trong nước, đặc biệt ở các lĩnh vực khoa học – công nghệ, y tế, giáo dục. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế và cản trở quá trình hội nhập quốc tế.

Để hạn chế tình trạng này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, Nhà nước cần cải thiện môi trường làm việc, tạo điều kiện thuận lợi cho người tài phát huy năng lực. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ xứng đáng, minh bạch và công bằng trong tuyển dụng, sử dụng nhân lực. Việc đầu tư vào giáo dục, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo cũng là yếu tố quan trọng để giữ chân và thu hút nhân tài. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng cần nâng cao ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước, biết cân nhắc giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng.

Tóm lại, “chảy máu chất xám” là một hiện tượng phức tạp, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực, nhưng nếu không được kiểm soát tốt sẽ gây ra nhiều hệ lụy lâu dài. Vì vậy, việc xây dựng và thực hiện các chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần đưa đất nước phát triển bền vững trong tương lai.

Câu 1 Trong văn bản Chiếu cầu hiền tài, Nguyễn Trãi đã thể hiện nghệ thuật lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục. Trước hết, tác giả nêu luận điểm rõ ràng: muốn đất nước thịnh trị thì phải trọng dụng hiền tài. Từ đó, ông triển khai lập luận theo trình tự hợp lí: bắt đầu bằng việc nhắc lại quy luật lịch sử, dẫn chứng từ các triều đại trước để khẳng định vai trò của việc tiến cử nhân tài. Những dẫn chứng cụ thể như các bậc hiền sĩ thời Hán, Đường giúp tăng độ tin cậy cho lập luận. Tiếp đó, tác giả liên hệ thực tế đương thời, bộc lộ nỗi lo lắng khi chưa tìm được người tài giúp nước, qua đó tạo sự đồng cảm và thúc đẩy trách nhiệm của quần thần. Không chỉ dừng lại ở lí lẽ, bài chiếu còn đưa ra những biện pháp cụ thể như khuyến khích tiến cử, cho phép tự tiến cử và có chế độ khen thưởng rõ ràng. Nghệ thuật lập luận kết hợp giữa lí lẽ sắc bén, dẫn chứng xác thực và giọng điệu chân thành, khiêm nhường đã làm cho lời kêu gọi trở nên thuyết phục, thể hiện tầm nhìn và tư tưởng tiến bộ của tác giả.

Câu 2

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, hiện tượng “chảy máu chất xám” đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đây là tình trạng nguồn nhân lực chất lượng cao – những người có tri thức, kĩ năng và trình độ – rời bỏ đất nước để học tập, làm việc và định cư ở nước ngoài. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn đặt ra nhiều thách thức cho tương lai của đất nước.

Trước hết, cần thấy rằng “chảy máu chất xám” xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do môi trường làm việc trong nước còn hạn chế: cơ hội phát triển chưa đồng đều, chế độ đãi ngộ chưa thật sự hấp dẫn, điều kiện nghiên cứu và sáng tạo còn thiếu thốn. Trong khi đó, các nước phát triển lại có chính sách thu hút nhân tài rất mạnh mẽ với mức lương cao, môi trường chuyên nghiệp và cơ hội thăng tiến rõ ràng. Bên cạnh đó, tâm lí muốn trải nghiệm, học hỏi và khẳng định bản thân ở môi trường quốc tế cũng khiến nhiều người trẻ lựa chọn ra đi. Ngoài ra, một số bất cập trong cơ chế sử dụng nhân tài, như chưa đánh giá đúng năng lực hoặc còn tồn tại sự thiếu công bằng, cũng góp phần làm gia tăng hiện tượng này.

Tuy nhiên, “chảy máu chất xám” không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực. Ở một góc độ nào đó, việc người Việt ra nước ngoài học tập và làm việc có thể giúp họ tiếp cận tri thức tiên tiến, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng tầm nhìn. Nếu có chính sách phù hợp để thu hút họ quay trở về, đây sẽ là nguồn lực quý giá cho sự phát triển đất nước. Dẫu vậy, thực tế cho thấy nhiều người đã lựa chọn ở lại lâu dài, dẫn đến sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao trong nước, đặc biệt ở các lĩnh vực khoa học – công nghệ, y tế, giáo dục. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế và cản trở quá trình hội nhập quốc tế.

Để hạn chế tình trạng này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, Nhà nước cần cải thiện môi trường làm việc, tạo điều kiện thuận lợi cho người tài phát huy năng lực. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ xứng đáng, minh bạch và công bằng trong tuyển dụng, sử dụng nhân lực. Việc đầu tư vào giáo dục, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo cũng là yếu tố quan trọng để giữ chân và thu hút nhân tài. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng cần nâng cao ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước, biết cân nhắc giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng.

Tóm lại, “chảy máu chất xám” là một hiện tượng phức tạp, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực, nhưng nếu không được kiểm soát tốt sẽ gây ra nhiều hệ lụy lâu dài. Vì vậy, việc xây dựng và thực hiện các chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần đưa đất nước phát triển bền vững trong tương lai.