Câu 1

Nguyễn Trãi trong “Chiếu cầu hiền tài” đã thể hiện nghệ thuật lập luận chặt chẽ, thuyết phục và giàu sức lay động. Trước hết, ông mở đầu bằng một luận điểm mang tính chân lí: muốn đất nước thịnh trị thì phải có hiền tài, mà muốn có hiền tài thì cần tiến cử. Cách lập luận đi từ nguyên lí chung đến thực tiễn cụ thể giúp tạo nền tảng vững chắc cho toàn bài. Tiếp đó, tác giả sử dụng hàng loạt dẫn chứng lịch sử tiêu biểu từ các triều đại trước như Hán, Đường để chứng minh vai trò của việc trọng dụng và tiến cử người tài. Những dẫn chứng này vừa cụ thể, xác thực vừa mang tính điển hình, làm tăng sức thuyết phục cho lập luận. Bên cạnh đó, Nguyễn Trãi còn kết hợp lí lẽ với cảm xúc khi bày tỏ nỗi lo lắng, khát khao tìm người hiền giúp nước, tạo nên giọng điệu chân thành, khiêm nhường của bậc minh quân. Đặc biệt, ông đưa ra các chính sách rõ ràng, cụ thể về tiến cử và tự tiến cử, thể hiện tư duy thực tiễn và cởi mở. Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa lí lẽ, dẫn chứng và cảm xúc, nghệ thuật lập luận của Nguyễn Trãi đã tạo nên một văn bản vừa chặt chẽ vừa giàu sức thuyết phục.

Câu 2

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, hiện tượng “chảy máu chất xám” đang trở thành một vấn đề đáng quan tâm tại Việt Nam. Đây là tình trạng những người có trình độ cao, tài năng và chuyên môn giỏi lựa chọn ra nước ngoài học tập, làm việc và sinh sống lâu dài thay vì trở về cống hiến cho quê hương. Nếu không được nhìn nhận và giải quyết đúng đắn, hiện tượng này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Trước hết, cần thấy rằng nguyên nhân của “chảy máu chất xám” xuất phát từ nhiều phía. Một trong những nguyên nhân quan trọng là môi trường làm việc trong nước chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu phát triển của người tài. Cơ sở vật chất, điều kiện nghiên cứu khoa học còn hạn chế; chế độ đãi ngộ chưa tương xứng với năng lực và công sức bỏ ra. Trong khi đó, ở các nước phát triển, người lao động có cơ hội tiếp cận với công nghệ tiên tiến, môi trường chuyên nghiệp và mức thu nhập cao hơn. Bên cạnh đó, tâm lí sính ngoại của một bộ phận giới trẻ cũng góp phần làm gia tăng hiện tượng này, khi họ cho rằng thành công chỉ có thể đạt được ở nước ngoài.

Hậu quả của “chảy máu chất xám” là rất nghiêm trọng. Trước hết, đất nước mất đi nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế, khoa học và công nghệ. Điều này làm chậm quá trình hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Hơn nữa, việc đầu tư đào tạo nhân tài nhưng không được sử dụng hiệu quả còn gây lãng phí lớn cho xã hội. Về lâu dài, nếu tình trạng này kéo dài, Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các quốc gia khác trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện hơn. Việc học tập và làm việc ở nước ngoài không hoàn toàn tiêu cực nếu người tài vẫn hướng về quê hương, đóng góp bằng nhiều hình thức khác nhau như chuyển giao công nghệ, hợp tác nghiên cứu hay đầu tư. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không phải là ngăn cản sự ra đi, mà là tạo điều kiện để họ quay trở về hoặc gắn bó với đất nước.

Để hạn chế tình trạng “chảy máu chất xám”, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước và xã hội. Nhà nước cần cải thiện môi trường làm việc, đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục và khoa học công nghệ, đồng thời xây dựng chính sách đãi ngộ xứng đáng để thu hút và giữ chân nhân tài. Bên cạnh đó, mỗi người trẻ cũng cần nâng cao ý thức trách nhiệm, nhận thức rõ vai trò của bản thân đối với sự phát triển của đất nước. Thành công không chỉ được đo bằng thu nhập hay vị trí, mà còn ở giá trị đóng góp cho cộng đồng.

Vì vậy, “chảy máu chất xám” là một hiện tượng đáng lo ngại nhưng hoàn toàn có thể khắc phục nếu có sự chung tay của cả xã hội. Giữ được và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao chính là chìa khóa để Việt Nam phát triển bền vững trong tương lai.

Câu 1
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2
Chủ thể bài viết: Vua Lê Lợi (Trẫm)

Câu 3
Mục đích chính:
Kêu gọi, tìm kiếm và trọng dụng hiền tài để giúp xây dựng và phát triển đất nước.

Những đường lối tiến cử hiền tài:
Quan lại tiến cử người tài.
Người tài có thể tự tiến cử bản thân.
Không phân biệt xuất thân (ở triều hay trong dân gian).
Có chính sách khen thưởng người tiến cử đúng.

Câu 4

Dẫn chứng:
Đưa ra các tấm gương lịch sử: Tiêu Hà tiến cử Tào Tham, Ngụy Vô Tri tiến Trần Bình, Địch Nhân Kiệt tiến Trương Cửu Linh,...

Nhận xét:
Dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu, giàu sức thuyết phục, lấy từ lịch sử Trung Quốc, làm tăng tính xác thực và lập luận chặt chẽ.

Câu 5
Chủ thể thể hiện là người:

Khiêm nhường, lo cho đất nước

Trân trọng hiền tài

Có tầm nhìn và trách nhiệm lớn

Cởi mở, cầu thị trong việc dùng người