1.

Trong cuộc sống hiện đại đầy biến động, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Sống chủ động là biết tự định hướng, tự quyết định và nắm bắt cơ hội thay vì chờ đợi hoàn cảnh. Khi chủ động, con người sẽ làm chủ thời gian, công việc và cả tương lai của mình, từ đó dễ dàng đạt được mục tiêu đã đề ra. Ngược lại, lối sống thụ động khiến ta dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc, bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá và khó phát triển bản thân. Đặc biệt trong xã hội ngày nay – nơi mọi thứ thay đổi nhanh chóng – sự chủ động giúp con người thích nghi tốt hơn và không bị tụt lại phía sau. Hơn nữa, người sống chủ động thường có tinh thần trách nhiệm cao, dám nghĩ dám làm và không ngừng hoàn thiện bản thân. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện lối sống chủ động từ những việc nhỏ nhất để từng bước vươn tới thành công và khẳng định giá trị của chính mình.

2.

Trong dòng chảy của văn học dân tộc, có những tác phẩm không chỉ ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn phản chiếu tâm hồn và lí tưởng cao cả của con người. “Bảo kính cảnh giới” (bài 43) của Nguyễn Trãi là một thi phẩm như thế, vừa vẽ nên bức tranh mùa hè rực rỡ, vừa gửi gắm tấm lòng vì dân vì nước của một bậc anh hùng.

Nguyễn Trãi là nhà chính trị, nhà quân sự, đồng thời là danh nhân văn hóa lớn của dân tộc. Bài thơ được sáng tác khi ông lui về ở ẩn tại Côn Sơn sau những biến động của cuộc đời. Trong hoàn cảnh ấy, tuy sống xa chốn quan trường, ông vẫn giữ trong mình tấm lòng hướng về nhân dân, đất nước.

Bài thơ thuộc đề tài thiên nhiên nhưng mang chủ đề sâu sắc: ca ngợi vẻ đẹp cuộc sống và bộc lộ khát vọng về một xã hội thái bình, nhân dân no đủ. Ngay từ câu mở đầu “Rồi hóng mát thuở ngày trường”, ta đã cảm nhận được tâm thế ung dung, nhàn tản của tác giả. Từ “rồi” gợi nhịp sống chậm rãi, thư thái, như một khoảng lặng bình yên giữa cuộc đời nhiều biến động.Bức tranh thiên nhiên mùa hè hiện lên rực rỡ qua những hình ảnh giàu sức gợi. Tán hòe xanh “đùn đùn” vươn rộng, che mát không gian; hoa lựu đỏ như đang “phun” sắc màu sống động; sen hồng trong ao đã tỏa hương dịu nhẹ. Các động từ mạnh như “đùn đùn”, “phun” khiến cảnh vật trở nên căng tràn sức sống. Không chỉ có màu sắc, bức tranh còn đầy âm thanh của cuộc sống: tiếng “lao xao” nơi chợ cá, tiếng ve “dắng dỏi” trong buổi chiều. Thiên nhiên và con người hòa quyện, tạo nên một không gian vừa sinh động vừa bình dị. Ẩn sau bức tranh ấy là tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết của Nguyễn Trãi. Đặc biệt, hai câu cuối đã nâng tầm tư tưởng của bài thơ. Tác giả ước có cây đàn của vua Nghiêu, vua Thuấn để gảy lên khúc nhạc thái bình, mong cho “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Ước mong ấy thể hiện lí tưởng nhân nghĩa cao đẹp, tấm lòng luôn hướng về nhân dân dù bản thân đang sống ẩn dật.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, màu sắc và âm thanh; các từ láy như “đùn đùn”, “lao xao”, “dắng dỏi” góp phần tạo nên sức sống cho bức tranh. Bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc đã giúp tác giả gửi gắm tư tưởng một cách tự nhiên, sâu sắc.Bài thơ không chỉ ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc: đề cao lối sống hòa hợp với thiên nhiên, đồng thời khẳng định trách nhiệm của con người đối với cộng đồng. Qua đó, ta càng thấy rõ cái tài trong nghệ thuật miêu tả và cái tâm lớn lao của Nguyễn Trãi – một con người luôn đau đáu vì dân, vì nước. Đối với người sáng tác hôm nay, bài thơ gợi nhắc rằng văn chương không chỉ là cái đẹp mà còn phải gắn với cuộc đời và con người. Đối với người tiếp nhận, tác phẩm giúp ta biết trân trọng cuộc sống giản dị, nuôi dưỡng lí tưởng sống tốt đẹp và ý thức trách nhiệm với xã hội.

“Bảo kính cảnh giới” (bài 43) vì thế không chỉ là bức tranh thiên nhiên mùa hè mà còn là tấm gương soi chiếu nhân cách và lí tưởng cao cả của Nguyễn Trãi, để lại giá trị bền vững trong lòng người đọc qua bao thế hệ.

1. Thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

2. Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

“Một mai, một cuốc, một cần câu”

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”

“Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

2. Biện pháp tu từ: Liệt kê

"Một mai, một cuốc, một cần câu”

Tác dụng:Nhấn mạnh những công cụ lao động quen thuộc, giản đơn. Gợi lên cuộc sống tự cung tự cấp, thanh nhàn, gần gũi với thiên nhiên. Thể hiện thái độ sống ung dung, tự tại, không chạy theo danh lợi của tác giả.

4. Quan niệm “dại – khôn” của tác giả mang tính nghịch lí sâu sắc: tác giả tự nhận mình “dại” khi chọn sống nơi vắng vẻ, tránh xa danh lợi, nhưng thực chất đó lại là cách sống khôn ngoan, giữ được sự thanh thản; còn “người khôn” tìm đến chốn “lao xao” lại hóa ra dại vì bị cuốn vào vòng danh lợi, mất đi sự bình yên.
5. Qua bài thơ Nhàn, em cảm nhận được vẻ đẹp nhân cách cao quý của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ông sống giản dị, thanh đạm nhưng giàu đời sống tinh thần. Trước vòng xoáy danh lợi, tác giả chọn lối sống nhàn tản, hòa mình với thiên nhiên. Quan niệm “dại – khôn” của ông thể hiện trí tuệ tỉnh táo và bản lĩnh sống đáng trân trọng. Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên như một bậc hiền triết ung dung, thanh cao giữa cuộc đời đầy biến động.