Nhà văn William từng nói " thơ ca là tri thức đầu tiên và cũng là cuối cùng , nó bất diệt như trái tim con người " .Thơ ca là kết tinh , là ngọc đọng , là phiến kì nam trong rừng trầm hương , là hạt minh châu giữa biển ngọc trai hay hạt tinh hoa trong vườn phương thảo . Người nghệ sĩ đến với thơ ca ví như một con ong chăm chỉ hút nhụy hoa , hạt sương đêm lắng đọng để tạo mật ngọt cho đời . Tựa như nhà thơ Chế Lan Viên từng suy ngẫm " vạt áo của triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi - Hãy nhạt lấy chữ của đời mà góp nên trang " . Tất cả những giá trị vĩnh cửu ấy đã thăng hoa cùng ngòi bút của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu qua thi phẩm " Chạy giặc "

     Nguyễn Đình Chiều là nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc yêu nước vĩ đại của Việt Nam, ông nổi tiếng với nghị lực phi thường khi bị mù, và văn chương bất hủ đậm chất nhân nghĩa, yêu nước, chống Pháp . Và tác phẩm " Chạy giặc " tác phẩm tiêu biểu của văn học yêu nước chống Pháp, viết năm 1859, ghi lại thảm cảnh nhân dân Nam Bộ hoảng loạn khi Pháp xâm lược, thể hiện lòng căm thù giặc, thương dân sâu sắc và lên án sự hèn nhát của triều đình.
       Mở đầu bài thơ là hình ảnh :

        " Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây

  Một bàn cờ thế phút xa tay "

Sự đối lập giữa nhịp sống yên bình "tan chợ" và âm thanh chết chóc "tiếng súng" tạo nên một cú sốc tâm lý mạnh mẽ. Tiếng súng nổ ra vào lúc "tan chợ" ,thời điểm con người đang bắt đầu nghỉ ngơi , thu dọn sau một ngày lao động. Và sự xuất hiện của kẻ thù vô cùng đột ngột đã phá tan sự bình yên của làng quê." Một bàn cờ thế " người thi sĩ đã ví  vận mệnh đất nước như một ván cờ đang lúc nguy khốn. Và cụm từ "phút sa tay" thể hiện sự thất thế nhanh chóng, bất ngờ và đầy lo âu trước hỏa lực hiện đại  của quân thù.

            Tiếp đến hai câu thực là cảnh tan tác của nhân dân và đất nước:

"Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,

Mất ổ đàn chim dáo dát bay."

Nghệ thuật đối lập và đảo ngữ  tác giả đưa các động từ tính từ "Bỏ nhà", "Mất ổ", "Lơ xơ", "Dáo dát" lên đầu câu để nhấn mạnh sự hoảng loạn."Lũ trẻ" và "đàn chim" là những đối tượng yếu ớt, nhỏ bé nhất. Khi chiến tranh ập đến, ngay cả những sinh linh vô tội này cũng mất đi nơi trú ẩn."Lơ xơ", "dáo dát" gợi hình ảnh sống động về sự kinh hoàng, mất phương hướng của con người và vạn vật trước những cây súng vô chi , vô giác 

        Kế tiếp là 2 câu luận là sự hủy diệt các giá trị vật chất và tinh thần

"Bến Nghé của tiền tan bọt nước,

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây."

"Bến Nghé" và "Đồng Nai" là những vùng đất trù phú, giàu có của Nam Bộ lúc bấy giờ. "Tan bọt nước"  là hình ảnh ẩn dụ cho tài sản, công sức của nhân dân tích lũy bao đời bỗng chốc tan biến thành hư không dưới gót giày viễn chinh."Nhuốm màu mây": Cảnh khói lửa ngùn ngụt cháy, thiêu rụi nhà cửa "tranh ngói", khiến bầu trời cũng bị ám sắc màu tang thương, chết chóc. Cho ta thấy khi bị xâm lược  thì i không chỉ là mất mát về vật chất, mà còn là sự hủy diệt về văn hóa và cuộc sống thanh bình của một vùng đất bình yên .

Cuối cùng là câu kết đó là một lời chấn vấn chính quyền đương thời và lòng yêu nước :

"Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng,

Nỡ để dân đen mắc nạn này?"

Câu hỏi tu từ "Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng" là một câu hỏi nhức nhối cho những người có trách nhiệm của  triều đình, những bậc hiền tài, tướng lĩnh. "Rày đâu vắng" thể hiện sự thất vọng, hụt hẫng trước sự bất lực của triều đình nhà Nguyễn. Từ "nỡ" chứa đựng cả nỗi đau và sự oán trách. Ông không thể đành lòng nhìn cảnh "dân đen" những người dân nghèo khổ, hiền lành phải chịu cảnh ly tán, lầm than, nhiều gia đình bị tan vỡ bởi cuộc chiến tranh vô nghĩa . Qua hai câu kết tác giả  từ đã miêu tả sang trực tiếp biểu lộ cảm xúc, khẳng định tư tưởng nhân đạo và lòng yêu nước thiết tha của người cần bút

      Bên cạnh việc thành công về mặt khắc họa nội dung thì người nghệ sĩ còn thành công trong việc khắc họa nghệ thuật .Biện pháp đối lập,đối lập giữa vẻ yên bình trước đó và sự tàn phá khủng khiếp của chiến tranh

"Bến Nghé của tiền tan bọt nước

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây"

hai vùng đất trù phú bỗng chốc trở nên hoang tàn                                 

          Hình ảnh ẩn dụ sáng tạoSử dụng hình ảnh quân sự, trò chơi dân gian  để nói về thời cuộc chính trị. "Một bàn cờ thế phút sa tay" ám chỉ sự thất thủ nhanh chóng và đầy bế tắc của trều đình nhà Nguyễn  .

           Ngôn ngữ hàm súc, giàu cảm xúc sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nghiêm ngặt nhưng vẫn rất linh hoạt, giàu nhạc điệu.Câu hỏi tu từ kết thúc bài thơ: 

"Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng

Nỡ để dân đen mắc nạn này?" 

xoáy sâu vào trách nhiệm của đấng nam nhi trước thời cuộc.

         Và nếu như tác phẩm "Chạy giặc" tập trung vào cảnh dân lành hoảng loạn, thì "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" ca ngợi tinh thần quả cảm của những người nông dân nghèo phải cầm vũ khí thô sơ chống lại súng đạn kẻ thù.Cả hai tác phẩm đều trực tiếp tái hiện sự tàn bạo của thực dân Pháp và nỗi thống khổ của nhân dân.

       Khép lại tác "phẩm chạy giặc" của Nguyễn Đình Chiểu cảnh sát hiện lên không chỉ đẹp ở đường nét và sắc màu mà còn ẩn giấu nhịp đập của một trái tim thì nhận chan chứa tình cảm yêu nước sâu sắc, căm thù giặc Pháp tàn bạo, và lòng thương xót vô hạn đối với nhân dân Việt Nam bị cảnh đất nước tan nát, lầm than dưới vó ngựa xâm lược,  trong sự hòa quyện ấy thiên nhiên không còn là phông nền tĩnh lặng mà trở thành tri âm nâng bước cho cảm xúc bay xa để dư âm bài thơ còn Ngân mãi trong lòng đọc giả

Sắc thái trang trọng, văn chương, lịch sự Trong ngữ cảnh của câu văn, từ "thiếu phụ" được dùng để chỉ người phụ nữ đã có chồng và còn trẻ. Sắc thái nghĩa của từ này là trang trọng, mang tính văn chương, tạo nên sự lịch sự và tôn trọng khi nhắc đến đối tượng, khác với cách gọi thông thường hàng ngày.

Nhà văn William từng nói " thơ ca là tri thức đầu tiên và cũng là cuối cùng , nó bất diệt như trái tim con người " .Thơ ca là kết tinh , là ngọc đọng , là phiến kì nam trong rừng trầm hương , là hạt minh châu giữa biển ngọc trai hay hạt tinh hoa trong vườn phương thảo . Người nghệ sĩ đến với thơ ca ví như một con ong chăm chỉ hút nhụy hoa , hạt sương đêm lắng đọng để tạo mật ngọt cho đời . Tựa như nhà thơ Chế Lan Viên từng suy ngẫm " vạt áo của triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi - Hãy nhạt lấy chữ của đời mà góp nên trang " . Tất cả những giá trị vĩnh cửu ấy đã thăng hoa cùng ngòi bút của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu qua thi phẩm " Chạy giặc "

     Nguyễn Đình Chiều là nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc yêu nước vĩ đại của Việt Nam, ông nổi tiếng với nghị lực phi thường khi bị mù, và văn chương bất hủ đậm chất nhân nghĩa, yêu nước, chống Pháp . Và tác phẩm " Chạy giặc " tác phẩm tiêu biểu của văn học yêu nước chống Pháp, viết năm 1859, ghi lại thảm cảnh nhân dân Nam Bộ hoảng loạn khi Pháp xâm lược, thể hiện lòng căm thù giặc, thương dân sâu sắc và lên án sự hèn nhát của triều đình.
       Mở đầu bài thơ là hình ảnh :

        " Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây

  Một bàn cờ thế phút xa tay "

Sự đối lập giữa nhịp sống yên bình "tan chợ" và âm thanh chết chóc "tiếng súng" tạo nên một cú sốc tâm lý mạnh mẽ. Tiếng súng nổ ra vào lúc "tan chợ" ,thời điểm con người đang bắt đầu nghỉ ngơi , thu dọn sau một ngày lao động. Và sự xuất hiện của kẻ thù vô cùng đột ngột đã phá tan sự bình yên của làng quê." Một bàn cờ thế " người thi sĩ đã ví  vận mệnh đất nước như một ván cờ đang lúc nguy khốn. Và cụm từ "phút sa tay" thể hiện sự thất thế nhanh chóng, bất ngờ và đầy lo âu trước hỏa lực hiện đại  của quân thù.

            Tiếp đến hai câu thực là cảnh tan tác của nhân dân và đất nước:

"Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,

Mất ổ đàn chim dáo dát bay."

Nghệ thuật đối lập và đảo ngữ  tác giả đưa các động từ tính từ "Bỏ nhà", "Mất ổ", "Lơ xơ", "Dáo dát" lên đầu câu để nhấn mạnh sự hoảng loạn."Lũ trẻ" và "đàn chim" là những đối tượng yếu ớt, nhỏ bé nhất. Khi chiến tranh ập đến, ngay cả những sinh linh vô tội này cũng mất đi nơi trú ẩn."Lơ xơ", "dáo dát" gợi hình ảnh sống động về sự kinh hoàng, mất phương hướng của con người và vạn vật trước những cây súng vô chi , vô giác 

        Kế tiếp là 2 câu luận là sự hủy diệt các giá trị vật chất và tinh thần

"Bến Nghé của tiền tan bọt nước,

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây."

"Bến Nghé" và "Đồng Nai" là những vùng đất trù phú, giàu có của Nam Bộ lúc bấy giờ. "Tan bọt nước"  là hình ảnh ẩn dụ cho tài sản, công sức của nhân dân tích lũy bao đời bỗng chốc tan biến thành hư không dưới gót giày viễn chinh."Nhuốm màu mây": Cảnh khói lửa ngùn ngụt cháy, thiêu rụi nhà cửa "tranh ngói", khiến bầu trời cũng bị ám sắc màu tang thương, chết chóc. Cho ta thấy khi bị xâm lược  thì i không chỉ là mất mát về vật chất, mà còn là sự hủy diệt về văn hóa và cuộc sống thanh bình của một vùng đất bình yên .

Cuối cùng là câu kết đó là một lời chấn vấn chính quyền đương thời và lòng yêu nước :

"Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng,

Nỡ để dân đen mắc nạn này?"

Câu hỏi tu từ "Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng" là một câu hỏi nhức nhối cho những người có trách nhiệm của  triều đình, những bậc hiền tài, tướng lĩnh. "Rày đâu vắng" thể hiện sự thất vọng, hụt hẫng trước sự bất lực của triều đình nhà Nguyễn. Từ "nỡ" chứa đựng cả nỗi đau và sự oán trách. Ông không thể đành lòng nhìn cảnh "dân đen" những người dân nghèo khổ, hiền lành phải chịu cảnh ly tán, lầm than, nhiều gia đình bị tan vỡ bởi cuộc chiến tranh vô nghĩa . Qua hai câu kết tác giả  từ đã miêu tả sang trực tiếp biểu lộ cảm xúc, khẳng định tư tưởng nhân đạo và lòng yêu nước thiết tha của người cần bút

      Bên cạnh việc thành công về mặt khắc họa nội dung thì người nghệ sĩ còn thành công trong việc khắc họa nghệ thuật .Biện pháp đối lập,đối lập giữa vẻ yên bình trước đó và sự tàn phá khủng khiếp của chiến tranh

"Bến Nghé của tiền tan bọt nước

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây"

hai vùng đất trù phú bỗng chốc trở nên hoang tàn                                 

          Hình ảnh ẩn dụ sáng tạoSử dụng hình ảnh quân sự, trò chơi dân gian  để nói về thời cuộc chính trị. "Một bàn cờ thế phút sa tay" ám chỉ sự thất thủ nhanh chóng và đầy bế tắc của trều đình nhà Nguyễn  .

           Ngôn ngữ hàm súc, giàu cảm xúc sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nghiêm ngặt nhưng vẫn rất linh hoạt, giàu nhạc điệu.Câu hỏi tu từ kết thúc bài thơ: 

"Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng

Nỡ để dân đen mắc nạn này?" 

xoáy sâu vào trách nhiệm của đấng nam nhi trước thời cuộc.

         Và nếu như tác phẩm "Chạy giặc" tập trung vào cảnh dân lành hoảng loạn, thì "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" ca ngợi tinh thần quả cảm của những người nông dân nghèo phải cầm vũ khí thô sơ chống lại súng đạn kẻ thù.Cả hai tác phẩm đều trực tiếp tái hiện sự tàn bạo của thực dân Pháp và nỗi thống khổ của nhân dân.

       Khép lại tác "phẩm chạy giặc" của Nguyễn Đình Chiểu cảnh sát hiện lên không chỉ đẹp ở đường nét và sắc màu mà còn ẩn giấu nhịp đập của một trái tim thì nhận chan chứa tình cảm yêu nước sâu sắc, căm thù giặc Pháp tàn bạo, và lòng thương xót vô hạn đối với nhân dân Việt Nam bị cảnh đất nước tan nát, lầm than dưới vó ngựa xâm lược,  trong sự hòa quyện ấy thiên nhiên không còn là phông nền tĩnh lặng mà trở thành tri âm nâng bước cho cảm xúc bay xa để dư âm bài thơ còn Ngân mãi trong lòng đọc giả

Đồng ý với ý kiến cho rằng tiếng cười cũng có sức mạnh của một thứ vũ khí chống lại cái chưa hay, chưa đẹp. Tiếng cười, đặc biệt là tiếng cười trào phúng, châm biếm, là một công cụ sắc bén để phê phán những thói hư, tật xấu, những bất công và nghịch cảnh trong xã hội. Nó giúp vạch trần bản chất của cái sai, cái xấu dưới ánh sáng của một lí tưởng thẩm mĩ nhất định. Trong văn học dân gian Việt Nam, truyện cười là một ví dụ điển hình, sử dụng cái hài để thực hiện chức năng phê phán, đả kích mạnh mẽ, hướng con người đến những giá trị Chân - Thiện - Mĩ. Tiếng cười không chỉ mang lại niềm vui, sự giải trí mà còn có giá trị xã hội sâu sắc, giúp uốn nắn, sửa chữa đối tượng bị phê phán, góp phần làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Sức mạnh của tiếng cười nằm ở khả năng tác động đến nhận thức và thái độ của con người, thúc đẩy sự thay đổi tích cực.

  Nhà văn William từng nói " thơ ca là tri thức đầu tiên và cũng là cuối cùng , nó bất diệt như trái tim con người " .Thơ ca là kết tinh , là ngọc đọng , là phiến kì nam trong rừng trầm hương , là hạt minh châu giữa biển ngọc trai hay hạt tinh hoa trong vườn phương thảo . Người nghệ sĩ đến với thơ ca ví như một con ong chăm chỉ hút nhụy hoa , hạt sương đêm lắng đọng để tạo mật ngọt cho đời . Tựa như nhà thơ Chế Lan Viên từng suy ngẫm " vạt áo của triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi - Hãy nhạt lấy chữ của đời mà góp nên trang " . Tất cả những giá trị vĩnh cửu ấy đã thăng hoa cùng ngòi bút của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu qua thi phẩm " Chạy giặc "

     Nguyễn Đình Chiều là nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc yêu nước vĩ đại của Việt Nam, ông nổi tiếng với nghị lực phi thường khi bị mù, và văn chương bất hủ đậm chất nhân nghĩa, yêu nước, chống Pháp . Và tác phẩm " Chạy giặc " tác phẩm tiêu biểu của văn học yêu nước chống Pháp, viết năm 1859, ghi lại thảm cảnh nhân dân Nam Bộ hoảng loạn khi Pháp xâm lược, thể hiện lòng căm thù giặc, thương dân sâu sắc và lên án sự hèn nhát của triều đình.
       Mở đầu bài thơ là hình ảnh :

        " Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây

  Một bàn cờ thế phút xa tay "

Sự đối lập giữa nhịp sống yên bình "tan chợ" và âm thanh chết chóc "tiếng súng" tạo nên một cú sốc tâm lý mạnh mẽ. Tiếng súng nổ ra vào lúc "tan chợ" ,thời điểm con người đang bắt đầu nghỉ ngơi , thu dọn sau một ngày lao động. Và sự xuất hiện của kẻ thù vô cùng đột ngột đã phá tan sự bình yên của làng quê." Một bàn cờ thế " người thi sĩ đã ví  vận mệnh đất nước như một ván cờ đang lúc nguy khốn. Và cụm từ "phút sa tay" thể hiện sự thất thế nhanh chóng, bất ngờ và đầy lo âu trước hỏa lực hiện đại  của quân thù.

            Tiếp đến hai câu thực là cảnh tan tác của nhân dân và đất nước:

"Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,

Mất ổ đàn chim dáo dát bay."

Nghệ thuật đối lập và đảo ngữ  tác giả đưa các động từ tính từ "Bỏ nhà", "Mất ổ", "Lơ xơ", "Dáo dát" lên đầu câu để nhấn mạnh sự hoảng loạn."Lũ trẻ" và "đàn chim" là những đối tượng yếu ớt, nhỏ bé nhất. Khi chiến tranh ập đến, ngay cả những sinh linh vô tội này cũng mất đi nơi trú ẩn."Lơ xơ", "dáo dát" gợi hình ảnh sống động về sự kinh hoàng, mất phương hướng của con người và vạn vật trước những cây súng vô chi , vô giác 

        Kế tiếp là 2 câu luận là sự hủy diệt các giá trị vật chất và tinh thần

"Bến Nghé của tiền tan bọt nước,

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây."

"Bến Nghé" và "Đồng Nai" là những vùng đất trù phú, giàu có của Nam Bộ lúc bấy giờ. "Tan bọt nước"  là hình ảnh ẩn dụ cho tài sản, công sức của nhân dân tích lũy bao đời bỗng chốc tan biến thành hư không dưới gót giày viễn chinh."Nhuốm màu mây": Cảnh khói lửa ngùn ngụt cháy, thiêu rụi nhà cửa "tranh ngói", khiến bầu trời cũng bị ám sắc màu tang thương, chết chóc. Cho ta thấy khi bị xâm lược  thì i không chỉ là mất mát về vật chất, mà còn là sự hủy diệt về văn hóa và cuộc sống thanh bình của một vùng đất bình yên .

Cuối cùng là câu kết đó là một lời chấn vấn chính quyền đương thời và lòng yêu nước :

"Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng,

Nỡ để dân đen mắc nạn này?"

Câu hỏi tu từ "Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng" là một câu hỏi nhức nhối cho những người có trách nhiệm của  triều đình, những bậc hiền tài, tướng lĩnh. "Rày đâu vắng" thể hiện sự thất vọng, hụt hẫng trước sự bất lực của triều đình nhà Nguyễn. Từ "nỡ" chứa đựng cả nỗi đau và sự oán trách. Ông không thể đành lòng nhìn cảnh "dân đen" những người dân nghèo khổ, hiền lành phải chịu cảnh ly tán, lầm than, nhiều gia đình bị tan vỡ bởi cuộc chiến tranh vô nghĩa . Qua hai câu kết tác giả  từ đã miêu tả sang trực tiếp biểu lộ cảm xúc, khẳng định tư tưởng nhân đạo và lòng yêu nước thiết tha của người cần bút

      Bên cạnh việc thành công về mặt khắc họa nội dung thì người nghệ sĩ còn thành công trong việc khắc họa nghệ thuật .Biện pháp đối lập,đối lập giữa vẻ yên bình trước đó và sự tàn phá khủng khiếp của chiến tranh

"Bến Nghé của tiền tan bọt nước

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây"

hai vùng đất trù phú bỗng chốc trở nên hoang tàn                                 

          Hình ảnh ẩn dụ sáng tạoSử dụng hình ảnh quân sự, trò chơi dân gian  để nói về thời cuộc chính trị. "Một bàn cờ thế phút sa tay" ám chỉ sự thất thủ nhanh chóng và đầy bế tắc của trều đình nhà Nguyễn  .

           Ngôn ngữ hàm súc, giàu cảm xúc sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nghiêm ngặt nhưng vẫn rất linh hoạt, giàu nhạc điệu.Câu hỏi tu từ kết thúc bài thơ: 

"Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng

Nỡ để dân đen mắc nạn này?" 

xoáy sâu vào trách nhiệm của đấng nam nhi trước thời cuộc.

         Và nếu như tác phẩm "Chạy giặc" tập trung vào cảnh dân lành hoảng loạn, thì "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" ca ngợi tinh thần quả cảm của những người nông dân nghèo phải cầm vũ khí thô sơ chống lại súng đạn kẻ thù.Cả hai tác phẩm đều trực tiếp tái hiện sự tàn bạo của thực dân Pháp và nỗi thống khổ của nhân dân.

       Khép lại tác "phẩm chạy giặc" của Nguyễn Đình Chiểu cảnh sát hiện lên không chỉ đẹp ở đường nét và sắc màu mà còn ẩn giấu nhịp đập của một trái tim thì nhận chan chứa tình cảm yêu nước sâu sắc, căm thù giặc Pháp tàn bạo, và lòng thương xót vô hạn đối với nhân dân Việt Nam bị cảnh đất nước tan nát, lầm than dưới vó ngựa xâm lược,  trong sự hòa quyện ấy thiên nhiên không còn là phông nền tĩnh lặng mà trở thành tri âm nâng bước cho cảm xúc bay xa để dư âm bài thơ còn Ngân mãi trong lòng đọc giả