Gia tăng dân số (bao gồm cả gia tăng tự nhiên và gia tăng cơ học) là yếu tố trực tiếp và quan trọng nhất làm thay đổi quy mô dân số của một quốc gia hay một vùng lãnh thổ.

• Quy mô dân số: Là tổng số dân sinh sống tại một thời điểm nhất định.

• Cơ chế tác động:

• Nếu số người sinh ra và người chuyển đến nhiều hơn số người chết đi và người chuyển đi, quy mô dân số sẽ tăng lên.

• Ngược lại, quy mô dân số sẽ giảm xuống.

Trong địa lý dân cư, việc con người chọn nơi nào để sinh sống không chỉ phụ thuộc vào thiên nhiên mà quan trọng hơn là khả năng kiếm sống và phát triển.

• Nhân tố quyết định: Mặc dù các yếu tố tự nhiên (đất, nước, khí hậu) tạo ra cái "khung", nhưng kinh tế - xã hội mới là nhân tố quyết định việc dân cư tập trung đông hay thưa.