Chế độ thực dân (thế kỷ XIX - XX) đã biến Đông Nam Á thành thuộc địa, thị trường tiêu thụ và nguồn nhân lực/tài nguyên rẻ mạt, kìm hãm sự phát triển, gây phân hóa xã hội sâu sắc và áp đặt văn hóa ngoại lai. Ảnh hưởng này kéo dài đến ngày nay, gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế tự chủ và ổn định chính trị tại khu vực. 

Đông Nam Á hải đảo diễn ra từ thế kỷ XVI-XIX, bắt đầu bằng buôn bán, truyền giáo rồi dùng vũ lực, hiệp ước ép buộc, chia nhỏ khu vực như Hà Lan ở Indonesia, Anh ở Malaysia, Pháp ở Việt Nam, Lào, Campuchia (gộp thành Đông Dương), Tây Ban Nha rồi Mỹ ở Philippines, tận dụng sự suy yếu nội bộ, khai thác tài nguyên và vị trí chiến lược, kết thúc bằng việc thiết lập ách cai trị toàn diện, biến các nước thành thuộc địa phục vụ lợi ích đế quốc