Trong số các nhà văn hiện đại, Nguyễn Thành Long là cái tên để lại cho em nhiều ấn tượng với những câu chuyện nhẹ nhàng và đầy chất thơ. Truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa", được sáng tác sau chuyến đi thực tế năm 1970, chính là một tác phẩm như thế. Qua cuốn sách này, tác giả không chỉ đưa người đọc đến với vẻ đẹp thơ mộng của vùng cao Lào Cai mà quan trọng hơn là tôn vinh những con người lao động thầm lặng, đang ngày đêm cống hiến hết mình cho đất nước.

Câu chuyện có cốt truyện khá đơn giản, chỉ xoay quanh một cuộc gặp gỡ bất ngờ trong vòng ba mươi phút trên đỉnh Yên Sơn giữa bác lái xe, ông họa sĩ già, cô kỹ sư mới ra trường và anh thanh niên làm công tác khí tượng. Dù thời gian trôi qua rất nhanh, nhưng chính cuộc gặp gỡ này đã giúp người đọc nhận ra những nét đẹp khuất lấp trong tâm hồn của các nhân vật, đặc biệt là anh thanh niên.

Trước hết, đọc truyện ta sẽ thấy anh thanh niên phải sống và làm việc trong một hoàn cảnh cực kỳ gian khổ. Một mình anh sống trên đỉnh núi cao 2600 mét, xung quanh chỉ có cây cỏ và sương mù bao phủ quanh năm. Công việc hằng ngày của anh là đo gió, đo mưa, tính mây và đo chấn động địa chất rồi báo về trung tâm bằng máy bộ đàm. Bất kể là ngày hay đêm, dù là lúc nửa đêm rét buốt hay khi trời mưa tuyết, cứ đến giờ "ốp" là anh phải thức dậy ra ngoài trời làm việc. Sống một mình giữa đỉnh núi cao như vậy, thử thách lớn nhất đối với anh không chỉ là thời tiết khắc nghiệt mà chính là nỗi cô đơn, là "sự thèm người".

Thế nhưng, điều khiến em vô cùng khâm phục là anh thanh niên đã vượt qua tất cả bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm đáng quý. Anh không cảm thấy cô đơn vì có những suy nghĩ rất trưởng thành: "Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?". Anh tìm thấy niềm vui trong lao động vì biết rằng những con số mình thức đêm đo đạc sẽ giúp ích cho việc dự báo thời tiết, phục vụ sản xuất và chiến đấu. Không những thế, anh còn biết cách tự nuôi dưỡng tâm hồn và sắp xếp cuộc sống của mình rất khoa học: anh tự nuôi gà, trồng một vườn hoa rực rỡ và chăm chỉ đọc sách để mở mang kiến thức. Nhìn căn nhà ngăn nắp của anh, ai cũng phải nể phục tinh thần lạc quan này.

Không chỉ yêu công việc, anh thanh niên còn là một người vô cùng hiếu khách và khiêm tốn. Khi có khách đến thăm, anh mừng rỡ đón tiếp nồng nhiệt, tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe, hái một bó hoa lớn tặng cô kỹ sư và pha trà ngồi trò chuyện say sưa với ông họa sĩ. Đáng quý hơn nữa, khi ông họa sĩ muốn vẽ chân dung mình, anh đã từ chối ngay vì nghĩ rằng đóng góp của mình còn quá nhỏ bé. Anh không ngần ngại giới thiệu những người khác mà anh cho là xứng đáng hơn, như ông kỹ sư dưới vườn rau hay anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét. Sự khiêm tốn ấy càng làm cho nhân vật này trở nên đẹp đẽ hơn trong mắt người đọc.

Bên cạnh anh thanh niên, các nhân vật phụ như ông họa sĩ, cô kỹ sư hay bác lái xe cũng góp phần làm cho câu chuyện thêm ý nghĩa. Họ tuy chỉ xuất hiện thoáng qua nhưng đều là những con người tử tế, mang trong mình nhiệt huyết với cuộc sống. Qua họ, nhà văn muốn gửi gắm một thông điệp: Sa Pa tuy lặng lẽ nhưng không hề cô độc, vì nơi đây luôn có những con người âm thầm làm việc để dựng xây quê hương.

Về nghệ thuật, Nguyễn Thành Long đã rất khéo léo khi kể chuyện theo ngôi thứ ba nhưng lại đặt cái nhìn vào ông họa sĩ già. Cách kể này giúp câu chuyện trở nên khách quan, chân thực và đầy cảm xúc. Ngôn ngữ của truyện nhẹ nhàng, êm dịu, đọc lên cảm giác thoải mái như đang thưởng thức một bài thơ.

Tóm lại, "Lặng lẽ Sa Pa" là một truyện ngắn thật sự hay và ý nghĩa. Hình ảnh anh thanh niên đã để lại trong lòng học sinh chúng em một bài học sâu sắc về lối sống đẹp. Nhìn vào sự hy sinh thầm lặng của anh, em tự nhắc nhở bản thân phải cố gắng học tập thật tốt để sau này trở thành một người có ích cho xã hội.

Đoạn thơ trên của Thanh Thảo đã chạm đến góc khuất sâu kín nhưng vô cùng vĩ đại trong tâm hồn thế hệ trẻ thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Hai chữ "không tiếc" đặt cạnh lời tự sự đầy thành thật "Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc" cho thấy một cái nhìn rất nhân văn: những người lính năm xưa không phải là những cỗ máy vô cảm, họ cũng yêu cuộc sống, yêu thanh xuân đầy hoài bão của tuổi đôi mươi. Thế nhưng, vượt lên trên nỗi niềm cá nhân ấy là một lẽ sống lớn, một câu hỏi tự vấn làm bừng tỉnh lý tưởng: "Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?". Câu hỏi tu từ này chính là lời khẳng định đanh thép về trách nhiệm và sự hy sinh tự nguyện của một thế hệ. Họ sẵn sàng dâng hiến quãng thời gian đẹp nhất của đời mình, đặt tình yêu Tổ quốc lên trên hạnh phúc riêng tư để đổi lấy độc lập, tự do cho dân tộc.

Thành phần biệt lập: 

(Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc).

Loại: Thành phần Phụ chú.

Tác dụng: dùng để giải thích hoặc nêu ý kiến bình luận đối với sự vật, sự việc được nói đến trong câu