Câu 1 (2,0 điểm)

Bài thơ Tự miễn của Hồ Chí Minh là lời tự khuyên mình đầy sâu sắc về thái độ sống trước nghịch cảnh. Mở đầu bài thơ, tác giả sử dụng hình ảnh đối lập “đông hàn” và “xuân noãn”, “tiêu tuỵ” và “huy hoàng” để khẳng định một quy luật tất yếu của tự nhiên và cuộc đời: nếu không có mùa đông lạnh giá thì sẽ không có mùa xuân ấm áp rực rỡ. Từ quy luật ấy, Người liên hệ đến con người: “Tai ương rèn luyện ta/ Khiến cho tinh thần ta càng thêm hăng hái”. Như vậy, những khó khăn, thử thách không chỉ là điều tiêu cực mà còn là môi trường tôi luyện ý chí, bản lĩnh. Bài thơ thể hiện tinh thần lạc quan, ý chí kiên cường của Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh gian khổ, đồng thời gửi gắm một triết lí sống sâu sắc: muốn đạt tới vinh quang phải trải qua thử thách. Với giọng điệu bình tĩnh, suy tư mà mạnh mẽ, Tự miễn trở thành lời nhắc nhở mỗi người cần vững vàng trước nghịch cảnh để trưởng thành hơn trong cuộc sống.

Câu 2 (4,0 điểm)

Trong hành trình sống của mỗi con người, thử thách là điều không thể tránh khỏi. Có người sợ hãi, né tránh khó khăn, nhưng cũng có người coi đó là cơ hội để rèn luyện và khẳng định bản thân. Thực tế cho thấy, chính những thử thách đã góp phần làm nên giá trị và ý nghĩa của cuộc đời mỗi người.

Thử thách là những khó khăn, trở ngại hay thất bại mà ta phải đối diện trong học tập, công việc và các mối quan hệ. Đó có thể là một kì thi quan trọng, một lần vấp ngã, hay những biến cố bất ngờ của cuộc sống. Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ tích cực, thử thách chính là “lửa thử vàng”, giúp con người nhận ra giới hạn và tiềm năng của mình. Không có áp lực, con người dễ bằng lòng với hiện tại và thiếu động lực vươn lên. Chính nghịch cảnh buộc ta phải cố gắng nhiều hơn, suy nghĩ chín chắn hơn và trưởng thành hơn.

Lịch sử và thực tế đời sống đã chứng minh điều đó. Nhiều người thành công từng trải qua thất bại cay đắng trước khi đạt được vinh quang. Nếu không có những tháng ngày gian khổ, họ khó có thể rèn luyện ý chí và bản lĩnh. Thử thách còn giúp ta biết trân trọng thành quả mình đạt được, bởi thành công sau gian nan luôn có giá trị bền vững hơn thành công dễ dàng.

Tuy nhiên, thử thách chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người có thái độ đúng đắn. Nếu bi quan, chán nản và buông xuôi, ta sẽ bị khó khăn quật ngã. Ngược lại, nếu bình tĩnh, kiên trì và tin vào bản thân, ta có thể biến trở ngại thành cơ hội. Mỗi lần vượt qua một thử thách là một lần ta mạnh mẽ và tự tin hơn.

Là học sinh, chúng ta không nên sợ bài khó, kì thi hay áp lực học tập. Chính những điều ấy đang rèn luyện chúng ta từng ngày. Cuộc sống giống như một hành trình leo núi: càng lên cao càng nhiều dốc đứng, nhưng chỉ khi vượt qua được, ta mới nhìn thấy phong cảnh rộng lớn phía trước.

Tóm lại, thử thách không phải là điều để né tránh mà là điều cần được đối diện. Nhờ có thử thách, con người mới trưởng thành, hoàn thiện và vươn tới những giá trị tốt đẹp hơn trong cuộc sống.

Câu 1 (0,5 điểm):

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm (kết hợp với nghị luận).

Câu 2 (0,5 điểm):

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Câu 3 (1,0 điểm):

Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu Một hữu đông hàn tiêu tuỵ cảnh,

Tương vô xuân noãn đích huy hoàng”

Tương vô xuân noãn đích huy hoàng”

→ Biện pháp đối (đối ý, đối hình ảnh):

• “đông hàn” ↔ “xuân noãn”
• “tiêu tuỵ” ↔ “huy hoàng”

Tác dụng: Làm nổi bật quy luật của tự nhiên và cuộc sống: có gian khổ, lạnh giá mới có ấm áp, huy hoàng. Qua đó thể hiện triết lí sâu sắc về sự vận động tất yếu của cuộc đời.

Câu 4 (1,0 điểm):

Trong bài thơ, “tai ương” không chỉ mang nghĩa tiêu cực mà còn mang ý nghĩa tích cực: đó là những thử thách, khó khăn giúp con người rèn luyện ý chí, tôi luyện tinh thần, trở nên mạnh mẽ và vững vàng hơn.

Câu 5 (1,0 điểm):

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ bài thơ:

Trong cuộc sống, con người cần có ý chí, nghị lực để vượt qua khó khăn, thử thách. Chính gian khổ sẽ rèn luyện ta trưởng thành, mạnh mẽ hơn và hướng tới những điều tốt đẹp trong tương lai.