câu 1:

Sống ở thế chủ động là cách con người tự mình định hướng cuộc sống, không bị chi phối hay lệ thuộc vào hoàn cảnh, biết làm chủ tình huống và mạnh dạn thực hiện những điều mình nghĩ. Người sống chủ động luôn sẵn sàng tìm hiểu, khám phá, đề xuất ý tưởng và tích cực tham gia vào các hoạt động của cuộc sống. Đối với tuổi trẻ, việc sống chủ động là vô cùng cần thiết bởi con đường phía trước luôn có nhiều thử thách và không ai có thể thay chúng ta giải quyết mọi vấn đề. Khi biết chủ động, người trẻ sẽ rèn luyện được sự tự tin, bản lĩnh và khả năng thích nghi linh hoạt trước những biến đổi của cuộc sống, từ đó từng bước đạt được mục tiêu và hoài bão của bản thân. Tuổi trẻ chủ động cũng đồng nghĩa với việc biết nắm bắt thời cơ, tạo ra những cơ hội mới để phát triển và khẳng định giá trị của mình. Một xã hội có nhiều người trẻ chủ động sẽ trở nên năng động, sáng tạo và hiệu quả hơn trong mọi lĩnh vực. Tuy nhiên, vẫn còn một số bạn trẻ chưa dám bước ra khỏi vùng an toàn, còn phụ thuộc vào người khác và thiếu sự quyết đoán trong hành động. Vì vậy, sống chủ động chính là một phẩm chất quan trọng của tuổi trẻ trong xã hội hiện đại và hội nhập. Mỗi người trẻ cần mạnh dạn suy nghĩ, tích cực hành động, chủ động tìm kiếm cơ hội và lập kế hoạch rõ ràng để từng bước biến ước mơ của mình thành hiện thực.

câu 2:

Đoạn thơ trích từ bài 43 trong "Bảo kính cảnh giới" của Nguyễn Trãi đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên mùa hạ rực rỡ, tràn đầy sinh khí, đồng thời thể hiện tâm hồn thanh cao và ước vọng vì dân vì nước của nhà thơ. Thông qua những hình ảnh giàu màu sắc, âm thanh và nhịp điệu, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh sắc mùa hè mà còn thấy rõ tấm lòng của một bậc đại thần luôn trăn trở trước cuộc đời và vận mệnh của nhân dân. Mở đầu đoạn thơ là khung cảnh thiên nhiên mùa hè với những gam màu tươi tắn:

“Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp trương.”

Trong cái “ngày trường” của mùa hạ – khoảng thời gian dài và oi bức – nhà thơ xuất hiện với tư thế thư thái khi “rồi hóng mát”. Từ “rồi” gợi nên cảm giác nhàn nhã, như thể ông đang tạm thời rời xa những bộn bề công việc để tận hưởng không gian thiên nhiên. Hình ảnh “hòe lục đùn đùn tán rợp trương” mang sức gợi tả mạnh mẽ. Từ láy “đùn đùn” diễn tả sự sinh sôi dồi dào của tán lá hòe khi chúng vươn ra, xòe rộng và che phủ cả khoảng trời. Màu xanh ấy không tĩnh lặng mà dường như đang chuyển động, lan tỏa sức sống của mùa hè. Tiếp theo, bức tranh thiên nhiên được tô điểm thêm bằng sắc màu và hương thơm:

“Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.”

Nếu màu xanh của tán hòe tạo nên nền cho cảnh sắc, thì sắc đỏ của hoa lựu lại nổi bật như những đốm lửa giữa không gian. Động từ “phun” khiến hình ảnh hoa lựu trở nên sinh động, giống như những tia lửa đỏ đang bắn ra từ cành cây. Bên cạnh đó, cảnh vật còn tràn ngập hương thơm dịu dàng của “hồng liên” – hoa sen hồng nơi ao. Từ “tiễn” gợi cảm giác hương sen lan tỏa nhẹ nhàng theo làn gió. Nhờ vậy, bức tranh thiên nhiên hiện lên đầy đủ sắc màu, đường nét và hương vị, tạo nên vẻ đẹp vừa rực rỡ vừa thanh tao. Không chỉ dừng lại ở màu sắc và hương thơm, Nguyễn Trãi còn đưa vào bức tranh những âm thanh quen thuộc của cuộc sống:

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ;
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.”

Âm thanh “lao xao” của chợ cá nơi làng chài gợi nên không khí nhộn nhịp, tấp nập của đời sống lao động. Từ láy “lao xao” gợi tiếng người trao đổi, mua bán hòa cùng nhịp sống ven sông. Bên cạnh đó là tiếng ve “dắng dỏi” vang lên không ngừng trong buổi chiều tà. Hai âm thanh ấy – một thuộc về con người, một thuộc về thiên nhiên – hòa quyện vào nhau, tạo thành bản hòa âm sôi động của mùa hè. Nhờ vậy, bức tranh không chỉ có vẻ đẹp tĩnh tại mà còn chứa đựng nhịp sống đầy sinh động. Đặc biệt, hai câu cuối của đoạn thơ đã thể hiện rõ tấm lòng và khát vọng của Nguyễn Trãi:

“Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.”

Nhắc đến “Ngu cầm”, nhà thơ gợi lại điển tích về vua Thuấn – vị minh quân trong truyền thuyết thường gảy đàn để cầu mong cuộc sống thái bình cho nhân dân. Mong muốn “dân giàu đủ khắp đòi phương” chính là khát vọng lớn lao của Nguyễn Trãi. Dù đang trong phút giây “hóng mát”, tâm trí ông vẫn luôn hướng về đời sống của nhân dân. Ông mong có thể gảy một tiếng đàn như vua Thuấn để mang lại cuộc sống ấm no cho muôn người. Điều đó thể hiện tư tưởng nhân nghĩa sâu sắc và tấm lòng yêu nước thương dân của nhà thơ. Qua đoạn thơ, ta nhận ra sự gắn kết hài hòa giữa cảnh và tình. Bức tranh thiên nhiên mùa hạ tươi đẹp chính là sự phản chiếu tâm hồn yêu đời, yêu thiên nhiên của Nguyễn Trãi. Đồng thời, ẩn sau vẻ nhàn tản ấy là nỗi trăn trở không nguôi về cuộc sống của nhân dân. Dù từng trải qua nhiều biến động trong cuộc đời và phải sống ẩn dật, ông vẫn luôn giữ trọn khát vọng cống hiến cho đất nước. Về nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm như “đùn đùn”, “lao xao”, “dắng dỏi”, cùng những động từ giàu sức biểu đạt như “phun”, “tiễn” đã làm cho bức tranh thiên nhiên trở nên sống động. Sự kết hợp hài hòa giữa màu sắc, âm thanh và hương thơm tạo nên một không gian nghệ thuật phong phú và giàu sức gợi. Bên cạnh đó, thể thơ thất ngôn xen lục ngôn trong Quốc âm thi tập cũng góp phần tạo nên nhịp điệu linh hoạt, gần gũi với lời nói của dân tộc.

Tóm lại, đoạn thơ trong "Bảo kính cảnh giới" không chỉ khắc họa vẻ đẹp rực rỡ của thiên nhiên mùa hạ mà còn thể hiện tấm lòng của Nguyễn Trãi – một con người luôn nặng tình với nhân dân và đất nước. Qua đó, người đọc càng thêm trân trọng tâm hồn cao đẹp, lý tưởng nhân nghĩa và tài năng nghệ thuật của ông. Đoạn thơ mãi là minh chứng tiêu biểu cho vẻ đẹp của thơ ca trung đại Việt Nam, nơi thiên nhiên và con người hòa quyện trong những cảm xúc chân thành và sâu sắc.