Câu 1. Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) Đoạn trích trong truyện thơ Thạch Sanh – Lý Thông đã thể hiện rõ những nét đặc sắc cả về nội dung lẫn nghệ thuật của văn học dân gian. Về nội dung, đoạn trích khắc họa sâu sắc bi kịch oan khuất của Thạch Sanh – một con người lương thiện nhưng liên tiếp bị thế lực xấu xa hãm hại. Qua hình ảnh Thạch Sanh bị giam cầm, chờ ngày xử tử, tác giả dân gian bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với người hiền và thể hiện ước mơ công lí: cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác. Đặc biệt, chi tiết tiếng đàn vang xa, lay động lòng người không chỉ giúp Thạch Sanh được minh oan mà còn làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, giàu lòng nhân ái của nhân vật. Về nghệ thuật, đoạn trích được viết bằng thể thơ lục bát giàu nhạc điệu, kết hợp hài hòa các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm. Các yếu tố kì ảo được sử dụng hợp lí, góp phần tăng sức hấp dẫn và giá trị nhân văn cho tác phẩm. Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) Bàn về việc sống chậm trong xã hội hiện đại Cuộc sống hiện đại đang vận hành với nhịp độ ngày càng nhanh. Con người dường như luôn bị cuốn vào vòng xoáy của công việc, công nghệ và những áp lực vô hình. Chính trong bối cảnh ấy, việc sống chậm không phải là sự trì trệ, lạc hậu mà là một lựa chọn cần thiết để con người cân bằng và hoàn thiện bản thân. Sống chậm trước hết là sống có ý thức, biết dừng lại để cảm nhận và suy ngẫm. Đó là khi con người biết dành thời gian lắng nghe chính mình, quan tâm đến cảm xúc cá nhân và những người xung quanh. Khi sống chậm, ta có cơ hội nhận ra những giá trị giản dị nhưng bền vững: một bữa cơm gia đình ấm áp, một cuộc trò chuyện chân thành hay những khoảnh khắc bình yên trong đời sống thường nhật. Những điều ấy giúp con người nuôi dưỡng tâm hồn và tìm thấy ý nghĩa thực sự của cuộc sống. Bên cạnh đó, sống chậm còn giúp con người giảm bớt áp lực và căng thẳng. Nhịp sống vội vã dễ khiến con người rơi vào trạng thái mệt mỏi, mất phương hướng và đánh mất sự kết nối với chính mình. Khi biết sống chậm, con người học cách sắp xếp công việc hợp lí, biết nghỉ ngơi đúng lúc và giữ cho tinh thần được thư thái. Nhờ vậy, hiệu quả công việc không những không giảm mà còn được nâng cao, bởi con người làm việc với tâm thế tỉnh táo và chủ động hơn. Tuy nhiên, sống chậm không đồng nghĩa với lười biếng hay né tránh trách nhiệm. Trong xã hội hiện đại, con người vẫn cần năng động, sáng tạo và thích ứng nhanh với sự thay đổi. Sống chậm là biết điều chỉnh nhịp sống sao cho phù hợp, biết phân biệt điều gì thật sự quan trọng để ưu tiên, tránh chạy theo những giá trị hào nhoáng, nhất thời. Phê phán lối sống vội vàng, thực dụng, con người cần hướng tới một cách sống cân bằng, hài hòa giữa công việc và đời sống tinh thần. Để sống chậm một cách tích cực, mỗi người có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ: giảm bớt thời gian sử dụng mạng xã hội, dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, đọc sách, rèn luyện sức khỏe và suy ngẫm về bản thân. Khi biết sống chậm, con người không chỉ chăm sóc tốt hơn cho chính mình mà còn xây dựng được những mối quan hệ bền vững và nhân văn. Tóm lại, trong xã hội hiện đại đầy biến động, sống chậm là một giá trị cần thiết giúp con người tìm lại sự cân bằng và chiều sâu tâm hồn. Biết sống chậm đúng cách chính là chìa khóa để con người sống hạnh phúc và ý nghĩa hơn.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản. Văn bản được viết theo thể thơ lục bát → Thể thơ truyền thống của văn học dân gian Việt Nam. Câu 2. Xác định những phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản. Văn bản sử dụng các phương thức biểu đạt: Tự sự (kể lại diễn biến câu chuyện Thạch Sanh – Lý Thông) Biểu cảm (bộc lộ nỗi oan khuất, đau khổ, cảm xúc ai oán qua tiếng đàn) Miêu tả (miêu tả tâm trạng, hành động, hình ảnh nhân vật) → Phương thức biểu đạt chính là tự sự, kết hợp biểu cảm và miêu tả. Câu 3. Tóm tắt văn bản và cho biết văn bản thuộc mô hình cốt truyện nào. Tóm tắt văn bản: Chằn tinh và đại bàng vì mang mối thù nên cấu kết hãm hại Thạch Sanh, đổ tội cho chàng khiến chàng bị kết án tử hình. Trong ngục, Thạch Sanh gảy đàn, tiếng đàn ai oán vang xa đến tai công chúa, khiến nàng nhớ lại ân tình xưa. Nhờ đó, nhà vua cho gọi Thạch Sanh đến tra xét. Chàng kể rõ sự thật, được minh oan, cưới công chúa và trở thành phò mã. Lý Thông bị kết tội nhưng được Thạch Sanh tha cho về quê phụng dưỡng mẹ già, song cuối cùng vẫn bị trời đánh chết vì tội ác. Mô hình cốt truyện: → Cốt truyện cổ tích quen thuộc: nhân vật chính gặp tai họa – được minh oan – cái thiện chiến thắng cái ác. Câu 4. Phân tích tác dụng của một chi tiết kì ảo trong văn bản. Chi tiết kì ảo tiếng đàn của Thạch Sanh có tác dụng: Thể hiện nỗi oan khuất, đau khổ và tâm hồn lương thiện của Thạch Sanh Là phương tiện kết nối cảm xúc, giúp công chúa nhớ lại ân tình xưa Góp phần thúc đẩy cốt truyện phát triển, dẫn đến việc Thạch Sanh được minh oan Thể hiện ước mơ công lí của nhân dân: người hiền cuối cùng được thấu hiểu, bảo vệ → Chi tiết này làm tăng giá trị nhân đạo và nghệ thuật cho văn bản. Câu 5. So sánh văn bản với truyện cổ tích Thạch Sanh: chỉ ra điểm giống và khác nhau. Giống nhau: Cùng khai thác cốt truyện Thạch Sanh – Lý Thông Đều đề cao cái thiện, lên án cái ác Nhân vật Thạch Sanh hiền lành, nhân hậu, bị oan nhưng cuối cùng được minh oan Có yếu tố kì ảo (tiếng đàn, trời phạt kẻ ác) Khác nhau: Văn bản trên được viết bằng thơ lục bát, còn truyện cổ tích Thạch Sanh là văn xuôi Văn bản nhấn mạnh nhiều vào cảm xúc, tâm trạng, đặc biệt là tiếng đàn ai oán Kết thúc có sự nhấn mạnh luật trời báo ứng (Lý Thông bị sét đánh chết)

Câu 1:

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu … Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã khắc họa một cách ám ảnh hành trình vượt biển đầy hiểm nguy của linh hồn người em chết oan trong truyện thơ Vượt biển. Biển hiện lên không còn là không gian tự nhiên hiền hòa mà trở thành một thế lực hung bạo, dữ dội với những hình ảnh “nước cuộn”, “nước xoáy dữ”, “gầm réo”, “thét gào”. Qua đó, tác giả dân gian đã phóng đại sức mạnh của thiên nhiên và thế giới siêu nhiên để làm nổi bật sự nhỏ bé, mong manh của con người trước số phận. Đặc biệt, tiếng kêu cầu tha thiết “Biển ơi, đừng giết tôi” không chỉ là lời van xin sự sống mà còn là tiếng khóc đau đớn của một kiếp người chịu nhiều oan khuất. Những “rán nước” liên tiếp chính là biểu tượng cho các cửa ải sinh tử mà linh hồn phải vượt qua, thể hiện quan niệm dân gian về cõi âm đầy khắc nghiệt. Đoạn trích vì thế vừa mang màu sắc huyền thoại, vừa chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc khi bộc lộ nỗi xót thương cho thân phận con người trong vòng xoáy nghiệt ngã của số phận.

Câu 2:

Trong hành trình dài rộng của đời người, có những giá trị bền vững luôn song hành cùng ta qua mọi thăng trầm, và tình thân chính là một trong những giá trị thiêng liêng nhất. Đó không chỉ là sợi dây gắn kết máu mủ mà còn là điểm tựa tinh thần giúp con người đứng vững trước những biến động khắc nghiệt của cuộc sống. Tình thân trước hết là cội nguồn hình thành nhân cách con người. Trong vòng tay yêu thương của gia đình, mỗi người học được cách sống nhân ái, biết yêu thương, sẻ chia và thấu hiểu. Cha mẹ là những người hi sinh thầm lặng, dành cho con cái sự chăm sóc vô điều kiện; anh chị em là những người cùng ta lớn lên, cùng chia sẻ niềm vui và nỗi buồn. Chính trong môi trường ấy, con người được nuôi dưỡng cả về thể chất lẫn tinh thần, được định hướng những giá trị đạo đức đầu đời. Không chỉ vậy, tình thân còn là chỗ dựa vững chắc mỗi khi con người đối diện với khó khăn, mất mát. Khi thất bại, gia đình là nơi dang tay đón ta trở về; khi đau khổ, gia đình là nơi lắng nghe và xoa dịu những tổn thương sâu kín nhất. Giữa một xã hội đầy cạnh tranh và áp lực, tình thân giống như ngọn đèn ấm áp soi sáng, giúp con người không lạc lối, không đánh mất niềm tin vào cuộc sống. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, không ít người vô tình xem nhẹ giá trị của tình thân. Sự bận rộn, ích kỉ cá nhân hay những mâu thuẫn nhỏ nhặt có thể khiến các mối quan hệ gia đình trở nên rạn nứt. Khi con người chỉ chạy theo vật chất mà quên đi sự quan tâm, yêu thương, tình thân dễ bị tổn thương, để lại những khoảng trống khó bù đắp trong tâm hồn. Bởi vậy, mỗi người cần ý thức trân trọng và gìn giữ tình thân từ những điều giản dị nhất: một lời hỏi han, một sự cảm thông, một hành động sẻ chia chân thành. Yêu thương gia đình không cần những điều to tát, mà bắt đầu từ sự hiện diện, lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau. Tóm lại, tình thân là giá trị cốt lõi làm nên ý nghĩa cuộc sống con người. Dù xã hội có đổi thay, dù con người có đi xa đến đâu, thì gia đình vẫn luôn là điểm tựa bình yên nhất để ta trở về. Biết trân trọng tình thân chính là biết trân trọng chính cuộc đời mình.

Câu 1. Xác định người kể trong văn bản. Người kể trong văn bản là nhân vật “tôi” – linh hồn người em chết oan, bị bắt làm sa dạ sa dồng, trực tiếp kể lại hành trình chèo thuyền vượt biển qua mười hai rán nước. Câu 2. Hình ảnh “biển” hiện ra trong văn bản có đặc điểm gì? Hình ảnh biển hiện ra: Dữ dội, hung ác, đầy hiểm nguy Nước cuộn, xoáy, gầm réo, thét gào, có quỷ dữ, thế lực siêu nhiên rình rập Biển trở thành ranh giới sinh – tử, đe doạ trực tiếp mạng sống con người Câu 3. Chủ đề của văn bản là gì? Văn bản thể hiện: Nỗi đau, số phận bi thảm của con người chết oan trong quan niệm dân gian Đồng thời phản ánh cuộc hành trình vượt qua hiểm nguy, thử thách khắc nghiệt của linh hồn nơi cõi âm → Chủ đề chính: Bi kịch số phận con người và hành trình vượt biển đầy gian nan trong thế giới tâm linh của người Tày – Nùng. Câu 4. Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho điều gì? Các rán nước là biểu tượng cho: Những thử thách khắc nghiệt, đau đớn và hiểm nguy liên tiếp Con đường đầy gian truân mà linh hồn người chết oan phải trải qua Đồng thời phản ánh quan niệm dân gian về thế giới bên kia với nhiều cửa ải sinh tử Câu 5. Những âm thanh nào được thể hiện trong đoạn thơ? Gợi cảm xúc gì? Âm thanh được thể hiện: gầm réo nước sôi thét gào tiếng biển, tiếng nước dữ dội Cảm xúc gợi ra: Sợ hãi, hoảng loạn, tuyệt vọng Thể hiện nỗi bất lực nhỏ bé của con người trước thiên nhiên và số phận Làm nổi bật tình thế ngàn cân treo sợi tóc của người chèo thuyền

Câu 1 : Phân tích nhân vật bé Em trong “Áo Tết” Trong các truyện về tuổi thơ Việt Nam, những chi tiết nhỏ thường hé lộ tâm hồn trẻ trong sáng. Trong “Áo Tết”, ngay từ câu: “Tết này, mình mà mặc cái áo đó đi chơi, đẹp như tiên cho mà coi”, ta đã thấy niềm vui hồn nhiên của bé Em.Bé Em hiện lên là một cô bé hồn nhiên, trong sáng và giàu lòng nhân hậu. Khi được má mua áo mới, Em vui sướng, háo hức, tưởng tượng mình sẽ “đẹp như tiên” trong ngày Tết, thể hiện đúng tâm lý trẻ con: yêu cái đẹp, thích được khen, muốn khoe với bạn thân. Tuy nhiên, khi đến nhà Bích và thấy bạn không có áo mới, Em chợt bối rối. Niềm vui hồn nhiên chuyển thành sự tinh tế, biết nghĩ cho người khác. Em chọn cách không khoe áo, để bạn không buồn, đồng thời nhẹ nhàng an ủi và sẻ chia niềm vui theo cách riêng. Sự thay đổi trong suy nghĩ ấy cho thấy Em biết đặt cảm xúc của người khác lên trên niềm vui cá nhân, một biểu hiện quý giá của lòng nhân hậu ngay từ tuổi nhỏ. Qua đó, nhân vật bé Em hiện lên đẹp đẽ không chỉ vì tuổi thơ hồn nhiên, mà còn vì tấm lòng biết yêu thương, trân trọng tình bạn và sự sẻ chia, gửi gắm thông điệp ý nghĩa về đạo đức và tình cảm trong đời sống con người. Câu 2 : Bàn về cân bằng giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong cuộc sống Trong cuộc sống, vật chất và tinh thần giống như hai cánh của một con chim: chỉ khi cả hai hài hòa, con người mới sống trọn vẹn và hạnh phúc. Truyện ngắn “Áo Tết” đã khắc họa bài học giản dị nhưng sâu sắc về sự cân bằng này. Khi bé Em nhận được chiếc áo đầm màu hồng mới, Em háo hức nghĩ: “Mình mà mặc cái áo đó đi chơi, đẹp như tiên cho mà coi.” Niềm vui vật chất ấy bỗng trở nên ý nghĩa hơn khi Em nhìn thấy bạn Bích không có áo mới và chợt nhận ra rằng tình bạn, sự sẻ chia quý hơn mọi món đồ. Vật chất đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người. Nó giúp ta tồn tại, học tập, làm việc và tiếp cận những điều tốt đẹp. Một mức sống đủ đầy đem lại sự yên tâm, tạo điều kiện cho phát triển bản thân. Tuy nhiên, nếu chạy theo vật chất quá mức, con người dễ trở nên thực dụng, so đo, và đánh mất sự thanh thản. Nhiều người chỉ chăm chăm kiếm tiền, sắm sửa, khoe mẽ mà quên đi những giá trị tinh thần xung quanh, khiến cuộc sống trở nên nặng nề, cô đơn. Ngược lại, giá trị tinh thần—tình thương, sự đồng cảm, lòng trắc ẩn—nuôi dưỡng tâm hồn, giúp con người biết yêu thương và sẻ chia. Một lời động viên đúng lúc, một cái ôm ấm áp, hay một hành động tử tế nhỏ bé đều mang sức mạnh lớn hơn bất cứ món quà vật chất nào. Tinh thần là nguồn sống bền vững, là nền tảng cho các mối quan hệ và hạnh phúc thực sự. Cuộc sống đẹp là khi biết cân bằng cả hai. Bé Em là minh chứng sống: chiếc áo đầm tuy đẹp, nhưng Em không khoe để bạn không buồn. Niềm vui vật chất có thể giảm đi, nhưng giá trị tinh thần lại được nâng cao, mang đến hạnh phúc lâu dài. Từ câu chuyện ấy, ta nhận ra rằng vật chất chỉ là phương tiện, còn tinh thần mới là cốt lõi của đời sống con người. Để xây dựng lối sống hài hòa, mỗi người cần những hành động cụ thể. Thứ nhất, tiêu dùng có ý thức: chỉ mua những gì thực sự cần, tránh chạy theo hào nhoáng và so sánh với người khác. Thứ hai, nuôi dưỡng giá trị tinh thần: quan tâm đến gia đình, chia sẻ với bạn bè, giúp đỡ người xung quanh. Thứ ba, trau dồi tri thức và nhân cách: đọc sách, học hỏi, rèn luyện lòng trắc ẩn, nuôi dưỡng tâm hồn đẹp. Thứ tư, dành thời gian cho những hoạt động làm phong phú tinh thần như thiện nguyện, trải nghiệm thiên nhiên, tham gia các hoạt động cộng đồng. Khi vật chất vừa đủ, tinh thần đầy trọn, cuộc sống sẽ hài hòa và ý nghĩa. Giống như bé Em, hạnh phúc không nằm ở món đồ đẹp hay tiền bạc, mà ở tình yêu thương, sự sẻ chia và những giá trị tinh thần bền vững mà ta vun đắp mỗi ngày. Chỉ khi biết cân bằng, con người mới sống thanh thản, vừa đủ đầy, vừa nhân ái, tạo dựng một đời sống trọn vẹn.

ĐỌC HIỂU Câu 1. Văn bản trên thuộc thể loại gì? → Truyện ngắn (tản văn – truyện ngắn mang màu sắc đời thường của Nguyễn Ngọc Tư). Câu 2. Đề tài của văn bản “Áo Tết”? → Đề tài về tình bạn hồn nhiên, sự sẻ chia và những khác biệt giàu – nghèo trong cuộc sống của trẻ nhỏ vào những ngày Tết. Câu 3. Sự thay đổi điểm nhìn và tác dụng Sự thay đổi điểm nhìn: – Văn bản chuyển điểm nhìn giữa bé Em và bé Bích. Ban đầu nghiêng về cảm xúc, suy nghĩ của bé Em, sau đó lại cho thấy tâm trạng, cách nhìn của bé Bích. Tác dụng: → Giúp câu chuyện trở nên khách quan, đa chiều, làm nổi bật sự chênh lệch hoàn cảnh nhưng vẫn cho thấy tấm lòng trong sáng của cả hai. → Tạo chiều sâu cảm xúc, giúp người đọc hiểu rõ hơn tình bạn thật sự vượt qua hình thức. Câu 4. Ý nghĩa chi tiết chiếc áo đầm hồng Chi tiết này là trung tâm để bộc lộ tính cách nhân vật: • Bé Em: o Ban đầu thích khoe, trẻ con, vô tư. o Nhưng khi thấy bạn buồn, nó biết nghĩ cho bạn, giấu bộ đầm hồng và chọn mặc đồ đơn giản để bạn không tủi thân. → Thể hiện tấm lòng tinh tế, biết sẻ chia. • Bé Bích: o Nghèo nhưng hiền, không ganh tị, luôn vui vẻ. o Dù Em không mặc đầm hồng, Bích vẫn quý bạn, coi trọng tình cảm hơn vẻ ngoài. → Thể hiện đức tính chân thật, trân trọng tình bạn. Chiếc áo đầm hồng vì vậy không chỉ là đồ mới ngày Tết mà còn là thước đo sự trưởng thành, lòng tốt và sự đồng cảm. Câu 5. Bài học rút ra (5–7 dòng) Từ câu chuyện của bé Em và bé Bích, em nhận ra rằng tình bạn thật sự không xuất phát từ sự giàu nghèo hay việc ai có nhiều đồ mới hơn, mà bắt nguồn từ sự chân thành và biết quan tâm đến nhau. Khi ta biết nghĩ cho cảm xúc của bạn, tránh làm bạn buồn hay tủi thân, tình bạn sẽ trở nên đẹp và bền chặt hơn. Chi tiết bé Em không mặc chiếc đầm hồng để Bích không cảm thấy thua kém đã cho thấy rằng sự sẻ chia đôi khi nằm ở những hành động rất nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn. Bạn bè cần biết đồng cảm, biết nhường nhịn và tôn trọng hoàn cảnh của nhau. Từ đó, em hiểu rằng tình bạn càng sâu sắc khi cả hai đều chân thật và không ganh tị. Những điều giản dị ấy giúp chúng ta trưởng thành hơn và trở thành người bạn tốt trong mắt người khác. Em tin rằng khi biết đặt tình cảm lên trên hình thức, mỗi tình bạn đều có thể trở thành một điều đáng quý trong cuộc sống.