Câu 1 :“Con người lớn lên nhờ những thử thách mà họ dám đối mặt” (Nelson Mandela). Trong đoạn trích sử thi Đăm Săn, nhân vật Đăm Săn hiện lên với vẻ đẹp vừa hùng tráng vừa bi kịch, tiêu biểu cho hình tượng người anh hùng Tây Nguyên thời cổ đại. Trước hết, Đăm Săn mang phẩm chất quyết đoán, gan góc và giàu khát vọng chinh phục. Đối diện cây thần linh thiêng, được miêu tả bằng những chi tiết phóng đại mang màu sắc huyền thoại, chàng không hề chùn bước mà hăm hở ra lệnh chặt cây, thúc giục dân làng hành động mãnh liệt như trong ngày hội. Điều đó thể hiện ý chí mạnh mẽ, tinh thần thủ lĩnh và niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của bản thân. Tuy nhiên, đằng sau vẻ oai hùng ấy là bi kịch của sự chủ quan và giới hạn con người trước thần linh, tự nhiên. Việc chặt cây dẫn đến cái chết của Hơ Nhị, Hơ Bhị đã đẩy Đăm Săn vào nỗi đau tột cùng. Khi ấy, chàng không còn là tù trưởng kiêu hãnh mà là người chồng đau khổ, dám lên trời chất vấn ông Trời, thể hiện tình yêu sâu nặng, chân thành và tinh thần phản kháng số phận.Hơn nữa truyện kể còn thành công trong việc xây dựng cốt truyên hết sức độc đáo ,qua các hình tượng nhân vật được khám phá hết từ ngoại hình cho đến nội tâm rất sâu sắc.Ngôn ngữ kể truyện theo suy nghĩ của con người xưa ,cùng ngôi kể thứ ba giúp người đọc có cái nhìn tổng thể về câu chuyện. Qua Đăm Săn, sử thi vừa ca ngợi vẻ đẹp anh hùng vừa gửi gắm bài học về cái giá của khát vọng vượt quá giới hạn, làm nên chiều sâu nhân văn cho tác phẩm.

Câu 2:

“Đừng đánh giá một cuốn sách qua trang bìa của nó” (George Eliot). Câu nói giản dị ấy đã gợi mở một vấn đề quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ trong đời sống: thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài. Từ thực tế quan sát trong gia đình và xã hội, em mong muốn thuyết phục người thân của mình từ bỏ thói quen này để nhìn con người bằng sự thấu hiểu và công bằng hơn.

Trước hết, cần hiểu đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là gì ? Đó là việc chỉ dựa vào trang phục, dáng vẻ, khuôn mặt hay phong thái ban đầu để kết luận về tính cách, năng lực, đạo đức của một con người. Biểu hiện của thói quen ấy khá phổ biến: thấy người ăn mặc giản dị thì cho là kém cỏi; thấy người xăm mình, nhuộm tóc thì vội quy kết hư hỏng; hoặc chỉ vì vẻ ngoài lịch sự mà mặc nhiên tin tưởng, đề cao. Những nhận xét ấy thường diễn ra nhanh chóng, thiếu suy nghĩ nhưng lại để lại hậu quả lâu dài.

Nguyên nhân của thói quen này, trước hết, xuất phát từ tâm lí chủ quan và định kiến xã hội. Con người thường bị chi phối bởi ấn tượng ban đầu và những khuôn mẫu sẵn có. Bên cạnh đó, nhịp sống gấp gáp khiến nhiều người ngại tìm hiểu sâu, chọn cách phán xét nhanh cho “tiện”. Hơn nữa, ảnh hưởng từ mạng xã hội, phim ảnh cũng góp phần củng cố suy nghĩ rằng ngoại hình phản ánh giá trị con người.

Tuy nhiên, tác hại của việc đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là không hề nhỏ. Nó dễ làm tổn thương lòng tự trọng của người bị phán xét, tạo ra khoảng cách và sự bất công trong các mối quan hệ. Trong đời sống, không hiếm trường hợp học sinh mặc giản dị nhưng học giỏi, sống tử tế lại bị coi thường; ngược lại, có người ăn nói lịch thiệp nhưng cư xử thiếu trách nhiệm. Thực tế ấy cho thấy vẻ ngoài chỉ là lớp vỏ, không thể phản ánh đầy đủ bản chất bên trong. Đánh giá sai lầm không chỉ khiến ta hiểu nhầm người khác mà còn làm chính ta trở nên hẹp hòi, thiếu bao dung.

Để thuyết phục người thân từ bỏ thói quen này, theo em, cần bắt đầu từ sự trò chuyện chân thành. Thay vì phản đối gay gắt, hãy nêu những dẫn chứng cụ thể trong đời sống, chỉ ra những trường hợp “nhìn vậy mà không phải vậy”. Đồng thời, mỗi người cần rèn luyện thói quen quan sát lâu dài, lắng nghe và đặt mình vào vị trí người khác. Bên cạnh đó, việc đọc sách, tiếp xúc với nhiều kiểu người, nhiều hoàn cảnh sống khác nhau cũng giúp mở rộng góc nhìn và giảm bớt định kiến. Quan trọng hơn, hãy tự nhắc mình rằng ai cũng có câu chuyện riêng phía sau vẻ ngoài mà ta nhìn thấy.

Trong trường học, có những học sinh ăn mặc đơn giản, ít nói nên bị bạn bè cho là “nhạt nhẽo”, “kém cỏi”. Nhưng khi tham gia các hoạt động chung, chính những bạn ấy lại là người học giỏi, có trách nhiệm, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè. Điều này cho thấy việc đánh giá con người qua vẻ ngoài dễ dẫn đến những cái nhìn và định kiến không mấy thiện cảm từ bạn bè, br lỡ những quan hệ tốt đẹp,

Dĩ nhiên, có ý kiến cho rằng vẻ bề ngoài cũng phần nào thể hiện con người, vì nó phản ánh sự chăm chút và thái độ sống. Nhận định này không hoàn toàn sai. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở bề ngoài mà bỏ qua quá trình quan sát, lắng nghe và trải nghiệm, thì đó là cách nhìn phiến diện. Vẻ ngoài có thể gây ấn tượng ban đầu, nhưng nhân cách và hành động mới là thước đo bền vững của giá trị con người. Vì vậy, lấy bề ngoài làm tiêu chí duy nhất để đánh giá là thiếu công bằng và thiếu chiều sâu.

Trong cuộc sống muốn hiểu đúng con người, ta cần vượt qua lớp vỏ bên ngoài để chạm đến bản chất bên trong. Vì thế, từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài không chỉ là một giải pháp ứng xử văn minh, mà còn là con đường giúp mỗi người sống nhân ái, công bằng và giàu yêu thương hơn.

• Tự sự: Kể lại hành động chặt cây, lời thoại giữa Đăm Săn, Hơ Nhị, Hơ Bhị.
• Miêu tả: Cảnh cây thần hùng vĩ, hành động chặt cây hăm hở.
• Biểu cảm: Nỗi sợ hãi, tuyệt vọng của chị em Hơ Nhị, tâm trạng quyết liệt của Đăm Săn.
• Độc thoại nội tâm/Đối thoại: Lời nói của các nhân vật.
• => Chính: Tự sự, Miêu tả (kết hợp với độc thoại nội tâm/biểu cảm). 

• Cây thần là tổ tiên, là sự sống của họ: "những cây đã sinh ra bà xưa, ông cũ của chúng tôi đó".
• Hành động chặt cây của Đăm Săn đã trực tiếp chặt đứt cội nguồn, sinh mệnh của họ, khiến họ không thể tồn tại được nữa. 

• Chi tiết: Cây thần gốc trong suối, thân trong thung, cành lá chim bay mỏi cánh, gốc cây người đi quanh một năm, tán rợp cả vùng, thân do trời trồng, gốc do trời vun.
• Tác dụng: Nhấn mạnh sự thiêng liêng, vĩ đại, thần thánh của cây, biểu tượng cho sức mạnh vũ trụ và cội nguồn sinh mệnh; làm tăng tính chất sử thi, huyền ảo cho câu chuyện, khẳng định sự gắn kết giữa con người, thiên nhiên và thần linh. 

• Tóm tắt: Đăm Săn cùng tôi tớ chặt cây thần. Chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị đến ngăn cản nhưng Đăm Săn phớt lờ, vẫn hăng say chặt. Cây rung chuyển, họ sợ hãi bỏ về, và rồi chết. Đăm Săn tức giận quyết tâm lên trời kiện ông Trời.
• Nhận xét: Cốt truyện xoay quanh xung đột giữa con người (Đăm Săn) và thần linh (cây thần, ông Trời), thể hiện khát vọng chinh phục, khẳng định sức mạnh và ý chí của người anh hùng, mang đậm yếu tố thần thoại, sử thi. 

• Phẩm chất Đăm Săn: Dũng cảm, kiên quyết, mạnh mẽ, không sợ hãi thần linh, ý chí sắt đá, khát khao tự do, chinh phục; nhưng cũng có phần nóng vội, thiếu nhạy cảm với thế giới tâm linh, tín ngưỡng.
• Xã hội thời đó: Tôn sùng sức mạnh của người anh hùng, coi trọng ý chí, khát vọng, tinh thần chiến đấu; nhưng cũng gắn bó chặt chẽ với thế giới tự nhiên và tâm linh, nơi thần linh chi phối. Đây là thời kỳ con người bắt đầu khẳng định bản thân trước thiên nhiên, thần thánh.