Câu 1.

Nhân vật Đăm Săn trong đoạn trích sử thi Đăm Săn hiện lên với vẻ đẹp tiêu biểu của người anh hùng Tây Nguyên thời cổ đại. Trước hết, Đăm Săn là con người quyết liệt, dũng cảm và có ý chí mạnh mẽ. Dù biết cây thần gắn liền với sự sống của Hơ Nhị, Hơ Bhị, chàng vẫn kiên quyết đốn hạ, thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên và khẳng định sức mạnh con người. Khi hai vợ chết, Đăm Săn đau đớn tột cùng, khóc thương thâu đêm suốt sáng, tự tay lo liệu ma chay chu đáo, cho thấy chàng không chỉ là người anh hùng chiến đấu mà còn là người chồng giàu tình cảm, nặng nghĩa tình. Đặc biệt, hành động lên trời bắt vạ ông Trời thể hiện tinh thần phản kháng mạnh mẽ trước thần linh, khát vọng làm chủ số phận và hạnh phúc của mình. Qua nhân vật Đăm Săn, sử thi đã ca ngợi vẻ đẹp của con người thời cổ đại: vừa giàu sức mạnh, vừa có đời sống tình cảm sâu sắc, dám đối đầu với cả thế lực siêu nhiên để bảo vệ hạnh phúc và danh dự.

Câu 2.

Trong cuộc sống, con người thường có xu hướng đánh giá người khác chỉ qua vẻ bề ngoài mà quên mất rằng giá trị thực sự của một con người nằm ở nhân cách, hành động và tâm hồn. Thói quen nhìn người qua hình thức không chỉ phổ biến mà còn gây ra nhiều hệ quả tiêu cực trong các mối quan hệ gia đình và xã hội. Vì vậy, việc thuyết phục người thân từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là điều cần thiết và có ý nghĩa sâu sắc.

Đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là cách nhìn nhận con người dựa trên ngoại hình, cách ăn mặc, dáng vẻ hay xuất thân mà chưa tìm hiểu đầy đủ về tính cách, phẩm chất và năng lực bên trong. Biểu hiện của thói quen này rất dễ gặp trong đời sống: cho rằng người ăn mặc giản dị thì kém cỏi, người có ngoại hình ưa nhìn thì chắc chắn tốt đẹp, hay vội vàng phán xét một người chỉ qua lần gặp gỡ đầu tiên. Nguyên nhân của hiện tượng này xuất phát từ tâm lí chủ quan, thói quen so sánh, định kiến xã hội và sự thiếu kiên nhẫn trong việc thấu hiểu người khác.

Thói quen đánh giá con người qua vẻ bề ngoài gây ra nhiều tác hại. Trước hết, nó dễ dẫn đến những phán xét sai lầm, khiến con người bỏ lỡ cơ hội xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp. Nhiều người tài giỏi, nhân hậu nhưng có vẻ ngoài bình dị lại không được tôn trọng, trong khi những người chỉ chú trọng hình thức lại được đề cao. Trong gia đình, sự đánh giá phiến diện có thể làm tổn thương tình cảm, gây hiểu lầm và khoảng cách giữa các thế hệ. Ngoài xã hội, thói quen này còn góp phần tạo nên định kiến, phân biệt đối xử và sự thiếu công bằng.

Ngược lại, khi từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài, con người sẽ học được cách nhìn nhận toàn diện và công bằng hơn. Điều này giúp xây dựng các mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng, thấu hiểu và cảm thông. Khi chú trọng đến phẩm chất bên trong, con người dễ dàng phát hiện những giá trị tốt đẹp, từ đó biết trân trọng và học hỏi lẫn nhau. Việc thay đổi cách nhìn nhận cũng góp phần tạo nên một môi trường sống nhân văn, lành mạnh và gắn kết hơn.

Để từ bỏ thói quen này, mỗi người cần rèn luyện khả năng quan sát, lắng nghe và tìm hiểu người khác một cách sâu sắc. Bên cạnh đó, cần tự nhắc nhở bản thân rằng vẻ bề ngoài chỉ mang tính tạm thời, còn nhân cách mới là yếu tố quyết định giá trị con người. Gia đình cũng nên giáo dục con cháu về sự tôn trọng và lòng bao dung, tránh áp đặt những định kiến không cần thiết.

Có người cho rằng vẻ bề ngoài phản ánh phần nào tính cách nên việc đánh giá dựa trên hình thức là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, quan điểm này không hoàn toàn đúng, bởi vẻ ngoài có thể bị chi phối bởi hoàn cảnh, điều kiện sống và không phản ánh đầy đủ bản chất con người. Nhiều tấm gương trong cuộc sống cho thấy những con người giản dị lại sở hữu nhân cách cao đẹp và cống hiến to lớn cho xã hội.

Tóm lại, từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là việc làm cần thiết để con người sống nhân ái, công bằng và trưởng thành hơn. Khi biết nhìn nhận giá trị con người bằng trái tim và sự thấu hiểu, chúng ta không chỉ làm giàu đời sống tinh thần của chính mình mà còn góp phần xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp trong gia đình và xã hội.

Câu 1.
-Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là tự sự.

Câu 2.
-Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị chết vì cây thần chính là nguồn gốc sinh ra họ và gắn liền trực tiếp với sự sống của họ. Khi cây bị chặt đổ, sinh mệnh của hai chị em cũng chấm dứt. Chi tiết này phản ánh quan niệm của con người thời cổ đại về mối quan hệ thiêng liêng giữa con người và thiên nhiên, cũng như niềm tin vào các lực lượng siêu nhiên chi phối số phận con người.

Câu 3.

-Một chi tiết kì ảo trong văn bản là việc ông Trời cho Hơ Nhị, Hơ Bhị sống lại bằng phép ngải, củ nén và gừng. Chi tiết kì ảo này góp phần làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, li kì, thể hiện niềm tin của con người xưa vào quyền năng của thần linh. Đồng thời, chi tiết ấy còn khẳng định khát vọng được sống, được hạnh phúc và tinh thần không khuất phục trước số phận của con người, đặc biệt là hình ảnh người anh hùng Đăm Săn dám lên trời bắt vạ ông Trời để giành lại vợ.

Câu 4.
-Văn bản kể về việc Đăm Săn cùng tôi tớ vào rừng đốn hạ cây thần dù đã được cảnh báo. Khi cây đổ, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị bị cây đánh chết. Đau đớn trước cái chết của vợ, Đăm Săn tổ chức ma chay chu đáo rồi lên trời gặp ông Trời để bắt vạ. Cuối cùng, nhờ sự can thiệp của ông Trời, Hơ Nhị và Hơ Bhị được sống lại.
-Cốt truyện của văn bản mang đậm màu sắc sử thi và thần thoại, có quy mô lớn, giàu kịch tính, kết hợp giữa yếu tố hiện thực và kì ảo, phản ánh thế giới quan và khát vọng của con người thời cổ đại.

Câu 5.

-Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời cho thấy Đăm Săn là người dũng cảm, quyết liệt, có ý thức mạnh mẽ về quyền làm chủ số phận và hạnh phúc của mình. Chàng không cam chịu sự sắp đặt của thần linh mà dám đối đầu để đòi công bằng. Những hành động ấy thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên, thần linh của con người thời xưa, đồng thời khẳng định tinh thần đề cao con người và niềm tin vào sức mạnh của con người trong đời sống cộng đồng.