Câu 1:
Nhận định về sử thi Đăm Săn, nhà nghiên cứ Nhi-cu-lin nhận xét: “Sử thi Đăm Săn là câu chuyện thơ về cuộc đời của người dũng sĩ và những chiến công của chàng. Những người diễn xướng không chỉ ca ngợi thủ lĩnh của bộ lạc là Đăm Săn mà cất lời ca ngợi tất cả những người của cộng đồng – tất cả người làng”. Đây là nhận định hoàn toàn xác đáng, ngắn gọn để thấy được vẻ đẹp phẩm chất, ngoại hình của người anh hùng Đăm Săn được thể hiện trong "Sử thi Đăm Săn", đặc biệt là qua đoạn trích "Đăm Săn chặt cây thần". Trong đoạn trích, nhân vật Đăm Săn hiện lên với vẻ đẹp lẫm liệt của một anh hùng sử thi, mang trong mình khát vọng tự do và tình cảm nhân bản sâu sắc. Trước hết, Đăm Săn bộc lộ ý chí sắt đá qua hành động chặt cây thần Smuk – biểu tượng của sự ràng buộc thần linh và hủ tục nối dây. Bất chấp lời can ngăn đầy sợ hãi của tôi tớ và vợ, chàng vẫn "hăm hở" dẫn dắt dân làng hạ cây với khí thế như trong "ngày hội". Hình ảnh chàng cầm đuốc, vung rìu "tới tấp như chớp giật" khẳng định tư thế của một cá nhân muốn vượt thoát khỏi định mệnh áp đặt. Tuy nhiên, sau hành động quyết liệt ấy là một Đăm Săn rất đỗi con người. Khi chứng kiến cái chết của Hơ Nhị và Hơ Bhị, chàng đau đớn đến "tóc xổ", "khăn tuột", vừa chạy vừa khóc nức nở. Nỗi đau ấy thôi thúc chàng thực hiện chuyến đi điên rồ: lên trời đòi mạng vợ. Thái độ ngang tàng của Đăm Săn khi "tóm lấy đầu" và đòi chém cả Ông Trời không chỉ là sự phẫn nộ trước cái chết của người thân mà còn là sự phản kháng mạnh mẽ trước sự sắp đặt của tạo hóa. Lời trách cứ của chàng với Trời cho thấy một tâm hồn trọng tình nghĩa và khát khao hạnh phúc thực tế. Bằng nghệ thuật phóng đại và ngôn ngữ giàu nhạc điệu, đoạn trích đã xây dựng thành công hình tượng Đăm Săn: một tù trưởng dũng mãnh, quyết đoán nhưng cũng đầy lòng nhân hậu, dám đối đầu với thần linh để bảo vệ những giá trị cốt lõi của cuộc sống con người. Như vậy, hình ảnh người anh hùng Đăm Săn hiện lên trong đoạn trích “Đăm Săn chặt cây thần” vô cùng chân thực và sinh động. Chàng chính là đại diện cho vẻ đẹp cũng như sức mạnh của cộng đồng người Ê-đê.

Câu 2:
Trong cuộc sống bận rộn ngày nay, chúng ta thường có xu hướng tìm kiếm những cách nhanh nhất để hiểu về một sự vật hay một con người. Chính vì sự vội vã ấy, tôi nhận thấy một thói quen đang dần trở nên phổ biến trong gia đình và xã hội: đó là đánh giá người khác chỉ qua vẻ bề ngoài. Đã bao giờ chúng ta tự hỏi, liệu một ánh nhìn thoáng qua có đủ để kết luận về cả một nhân cách? Tôi viết những dòng này với hy vọng chúng ta có thể cùng nhau suy ngẫm và từ bỏ thói quen định kiến ấy.

Trước hết, chúng ta cần thừa nhận rằng vẻ bề ngoài chỉ là một "lớp vỏ" chịu ảnh hưởng bởi sở thích, hoàn cảnh kinh tế hoặc xu hướng thời đại. Một người có nhiều hình xăm không có nghĩa là họ bất hảo; một người ăn mặc giản dị, thậm chí lôi thôi, không đồng nghĩa với việc họ thiếu tri thức hay sự tự trọng. Nếu chúng ta chỉ nhìn vào bộ quần áo đắt tiền để tôn trọng hay nhìn vào vẻ ngoài khắc khổ để xem thường, chúng ta đang tự biến mình thành những kẻ nông cạn. Hãy nhớ rằng, chiếc áo cà sa không làm nên đi tu, và một vẻ ngoài hào nhoáng đôi khi lại che đậy một tâm hồn trống rỗng.

Bên cạnh đó, việc đánh giá dựa trên ngoại hình tạo ra những rào cản vô hình trong giao tiếp. Khi chúng ta vội vàng "dán nhãn" một ai đó, chúng ta đã vô tình đóng sập cánh cửa dẫn đến sự thấu hiểu. Tôi tin rằng mỗi người là một cuốn sách dày với những trải nghiệm riêng biệt; nếu chỉ nhìn vào trang bìa, chúng ta sẽ bỏ lỡ những nội dung tuyệt đẹp bên trong. Sự định kiến ấy không chỉ làm tổn thương người bị đánh giá mà còn khiến tâm hồn chúng ta trở nên hẹp hòi, thiếu đi sự bao dung cần thiết để xây dựng những mối quan hệ chân thành.

Thực tế đã chứng minh, những giá trị cốt lõi nhất của con người như lòng trắc ẩn, sự tử tế và trí tuệ không bao giờ hiện hữu rõ ràng trên làn da hay nhãn mác quần áo. Những giá trị ấy cần thời gian để cảm nhận, cần sự kiên nhẫn để thấu hiểu. Khi chúng ta học cách bớt soi xét diện mạo và bắt đầu lắng nghe câu chuyện của họ, chúng ta sẽ nhận ra thế giới này đa sắc màu và thú vị hơn rất nhiều.

Thay vì dành thời gian để phán xét một kiểu tóc hay một phong cách ăn mặc "lạ mắt", tại sao chúng ta không dành sự quan tâm đó để tìm hiểu về hành động và thái độ sống của họ? Từ bỏ thói quen đánh giá qua vẻ bề ngoài không chỉ là tôn trọng người khác, mà còn là cách để chúng ta giải phóng chính mình khỏi những xiềng xích của định kiến cũ kỹ.

Tôi mong rằng trong những cuộc trò chuyện sắp tới, chúng ta sẽ không còn nghe thấy những lời nhận xét cảm tính về ngoại hình của một ai đó. Hãy để đôi mắt của chúng ta được dẫn dắt bởi sự thấu cảm thay vì vẻ hào nhoáng nhất thời. Bởi sau cùng, thứ còn lại và khắc sâu trong lòng người không phải là gương mặt đẹp hay quần áo sang, mà là hơi ấm từ một tâm hồn tử tế.

Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính trong văn bản trên là tự sự.
Câu 2:
- Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị chết vì cây thần gãy và gây tai họa cho họ. Cây thần, khi bị chặt, đã ngã theo mọi hướng mà Hơ Nhị và Hơ Bhị chạy, khiến họ bị cây đè, dẫn đến cái chết. Cây thần là một biểu tượng quan trọng trong nền văn hóa của dân làng, và việc chặt hạ nó đã gây ra hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là đối với những người có mối liên hệ với cây thần như Hơ Nhị và Hơ Bhị.
Câu 3:
- Chi tiết kỳ ảo: Khi cây thần bị chặt và ngã theo hướng mà Hơ Nhị và Hơ Bhị chạy (cây thần có khả năng tự thay đổi hướng theo sự di chuyển của họ, và sau đó, cây đổ khiến cả hai chị em bị chết).
- Tác dụng: Chi tiết này là làm nổi bật tính thần thánh và quyền lực của cây thần, đồng thời tăng thêm sự bi kịch cho câu chuyện.
Câu 4:
- Tóm tắt: Đăm Săn và tôi tớ vào rừng để chặt cây thần. Cây này có ý nghĩa rất lớn đối với dân làng, được cho là gắn liền với tổ tiên và có quyền lực thần bí. Sau khi Đăm Săn quyết tâm chặt cây, cây rung lên mạnh mẽ và chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị phản đối. Họ chạy trốn nhưng bị cây đè chết. Đăm Săn đau buồn và quyết lên trời tìm ông Trời để tìm cách cứu vợ. Ông Trời đã chỉ cho chàng cách để Hơ Nhị và Hơ Bhị sống lại. Cốt truyện có yếu tố kỳ ảo, thể hiện sự đối đầu giữa con người và thế lực thần linh, cũng như mối quan hệ giữa các lực lượng thiên nhiên và con người trong quan niệm dân gian.
- Nhận xét: Cốt truyện mang đậm yếu tố kỳ ảo, phản ánh tín ngưỡng và quan niệm của người xưa về sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên. Mặc dù có sự can thiệp của các thế lực thần linh, nhưng cốt truyện cũng đề cao ý chí và hành động quyết liệt của nhân vật Đăm Săn trong việc bảo vệ những người thân yêu.
Câu 5:
- Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời của Đăm Săn cho thấy chàng là người can đảm, quyết đoán, không sợ hãi trước quyền lực thần linh. Chàng thể hiện sự dũng cảm khi chặt cây thần dù biết rằng đó là một hành động có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, và sau khi cây thần gây tai họa, Đăm Săn không ngần ngại đối mặt với ông Trời để tìm cách cứu vợ. Điều này phản ánh tính mạnh mẽ, kiên quyết và khả năng đối phó với thử thách của con người thời đó. Các hành động của Đăm Săn cũng thể hiện niềm tin vào sự công bằng và quyền lực của con người, dù phải đối mặt với những lực lượng thần thánh và bất khả chiến bại. Những hành động này là đặc trưng của người anh hùng trong các sử thi, luôn đối đầu với khó khăn và chiến đấu để bảo vệ gia đình và cộng đồng.