câu 1

Trong đoạn trích Sử thi Đăm Săn, nhân vật Đăm Săn hiện lên là hình tượng người anh hùng tiêu biểu của cộng đồng Tây Nguyên thời cổ đại. Trước hết, Đăm Săn là con người mạnh mẽ, quyết đoán và gan góc. Dù được tôi tớ và Hơ Nhị, Hơ Bhị cảnh báo về sự linh thiêng của cây thần, chàng vẫn kiên quyết đốn hạ, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên và không khuất phục trước thế lực siêu nhiên. Bên cạnh đó, Đăm Săn còn là người giàu tình cảm, yêu thương vợ sâu sắc. Khi Hơ Nhị và Hơ Bhị chết, chàng đau đớn tột cùng, khóc thương thâu đêm suốt sáng và liều mình lên trời bắt vạ ông Trời để đòi lại công bằng. Hành động ấy cho thấy Đăm Săn không chỉ là người anh hùng sức mạnh mà còn là người anh hùng của tình yêu và hạnh phúc gia đình. Qua nhân vật Đăm Săn, sử thi ca ngợi vẻ đẹp của con người dám sống, dám đấu tranh để làm chủ số phận, đồng thời thể hiện khát vọng công lí và quyền sống của con người thời cổ.

câu 2

Trong cuộc sống hằng ngày, nhiều người – trong đó có cả những người thân yêu của chúng ta – vẫn giữ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài. Chỉ qua cách ăn mặc, ngoại hình hay dáng vẻ bên ngoài, họ vội vàng đưa ra nhận xét tốt – xấu, sang – hèn. Đây là một thói quen cần được thay đổi, bởi nó không chỉ thiếu công bằng mà còn làm tổn thương người khác và chính bản thân chúng ta.

Trước hết, đánh giá con người qua vẻ bề ngoài là phiến diện và sai lầm. Ngoại hình chỉ là lớp vỏ bên ngoài, không phản ánh đầy đủ trí tuệ, nhân cách và giá trị thật của một con người. Trong thực tế, không ít người ăn mặc giản dị, thậm chí xuề xòa, nhưng lại sống rất tử tế, chăm chỉ và giàu lòng nhân ái. Ngược lại, có những người bề ngoài hào nhoáng, ăn nói lịch thiệp nhưng lại ích kỉ, giả dối. Chỉ nhìn vào hình thức để phán xét dễ khiến ta hiểu lầm và đối xử bất công với người khác.

Hơn nữa, thói quen này còn khiến con người đánh mất những mối quan hệ tốt đẹp. Khi vội vàng đánh giá người khác qua bề ngoài, chúng ta dễ khép lại cơ hội kết bạn, hợp tác hoặc nhận sự giúp đỡ từ những người có giá trị thật sự. Nhiều người đã từng bỏ lỡ một người bạn chân thành hay một người thầy giỏi chỉ vì ấn tượng ban đầu không “ưa nhìn”. Điều đó cho thấy bề ngoài có thể đánh lừa mắt nhìn, nhưng không thể phản ánh đúng bản chất con người.

Thực tế đời sống có rất nhiều dẫn chứng chứng minh điều này. Những người lao động nghèo, bán vé số, quét rác, phụ hồ thường bị đánh giá thấp vì quần áo cũ kỹ, dáng vẻ lam lũ. Thế nhưng chính họ lại là những người giàu nghị lực, sẵn sàng nhường cơm sẻ áo, giúp đỡ người khác trong lúc khó khăn. Trái lại, không ít trường hợp kẻ lừa đảo khoác lên mình vẻ ngoài lịch sự, sang trọng để che giấu bản chất xấu xa. Những dẫn chứng ấy nhắc nhở chúng ta rằng giá trị con người nằm ở nhân cách và hành động, không phải ở vẻ ngoài.

Bên cạnh đó, việc đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài còn phản ánh lối sống hời hợt, thiếu chiều sâu. Khi quen với việc phán xét nhanh chóng, con người sẽ dần mất đi sự cảm thông, lắng nghe và thấu hiểu. Xã hội vì thế trở nên lạnh lùng, các mối quan hệ giữa người với người cũng trở nên xa cách hơn.

Vì vậy, em mong người thân của mình hãy tập thay đổi cách nhìn nhận. Thay vì vội vàng phán xét, hãy dành thời gian quan sát hành động, lắng nghe lời nói và cảm nhận cách sống của người khác. Khi nhìn con người bằng sự tôn trọng và thấu hiểu, chúng ta không chỉ tránh được những sai lầm đáng tiếc mà còn xây dựng được những mối quan hệ chân thành, bền vững hơn.

Từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài chính là bước đầu để sống nhân ái, công bằng và văn minh hơn. Đó cũng là cách để mỗi người hoàn thiện nhân cách và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp.

câu 1 phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là tự sự

câu 2 Đăm Săn đốn hạ cây thần chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị chết vì:

- Cây “xờ-múc, xờ-mun, pơ-lang” được miêu tả là “những cây sinh ra bà xưa, ông cũ”, là cây thiêng gắn bó trực tiếp với sự sống của hai chị em.

- Khi cây bị chặt đổ, sinh mệnh của họ cũng bị hủy diệt, dẫn đến cái chết bi thảm.

câu 3 chi tiết kìa áo trong văn bản trên là Hơ Nhị, Hơ Bhị chạy phía nào thì cây ngã theo phía ấy…”

-tác dụng

+Hơ Nhị, Hơ Bhị chạy phía nào thì cây ngã theo phía ấy…”

+Hơ Nhị, Hơ Bhị chạy phía nào thì cây ngã theo phía ấy…”

+Hơ Nhị, Hơ Bhị chạy phía nào thì cây ngã theo phía ấy…”

câu 4 tóm tắt văn bản bằng những sự kiện chính.

• Đăm Săn cùng dân làng vào rừng chặt cây thần.
• Hơ Nhị, Hơ Bhị can ngăn nhưng Đăm Săn vẫn quyết chặt.
• Cây thần đổ, hai chị em bị cây đè chết.
• Đăm Săn đau đớn, khóc thương vợ.
• Đăm Săn lên trời bắt vạ ông Trời.
• Nhờ phép màu của ông Trời, Hơ Nhị và Hơ Bhị được sống lại.

nhận xét về cốt truyện

• Cốt truyện mang đậm màu sắc thần thoại, kì ảo.
• Các sự kiện được phát triển theo mạch sử thi, xoay quanh hành động và số phận của người anh hùng.
• Thể hiện quan niệm cổ xưa về sự chi phối của thần linh đối với đời sống con người.

câu 5

Qua hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời, Đăm Săn hiện lên là người:

• Gan góc, quyết liệt, dám làm dám chịu, không khuất phục trước thần linh.
• Yêu thương vợ sâu sắc, dám đối đầu với Trời để đòi lại công bằng.
• Mang vẻ đẹp của người anh hùng sử thi: mạnh mẽ, quyết đoán, giàu khát vọng.

Những hành động ấy thể hiện:

• Khát vọng chinh phục tự nhiên và số phận của con người thời cổ.
• Niềm tin rằng con người có thể đối thoại, tranh luận với thần linh để bảo vệ hạnh phúc của mình.
• Tinh thần cộng đồng và ý thức về giá trị con người trong xã hội nguyên thủy.