Câu 1:
Dưới ánh sáng rực rỡ của sử thi Tây Nguyên, nhân vật Đăm Săn hiện lên như biểu tượng tiêu biểu cho người anh hùng thời cổ đại, mang trong mình sức mạnh, khát vọng và cả những giới hạn rất “người”. Trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu, Đăm Săn được khắc họa trước hết là một con người quyết liệt, mạnh mẽ và đầy uy quyền. Chàng dám cùng dân làng đốn hạ cây thần – một hành động không chỉ thể hiện sức mạnh phi thường mà còn cho thấy ý chí chinh phục thiên nhiên, làm chủ thế giới xung quanh. Những lời hô thúc tôi tớ “hãy dũi như lợn, hãy báng như dê” cùng hình ảnh chặt cây trong đêm tối tạo nên khí thế sử thi hoành tráng, tôn vinh vị thế thủ lĩnh của Đăm Săn. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ ngoài anh hùng ấy là một Đăm Săn giàu tình cảm và rất mực chung thủy. Khi Hơ Nhị, Hơ Bhị chết, chàng đau đớn, khóc than thâu đêm và dám lên tận trời để chất vấn ông Trời, đòi lại công bằng cho vợ mình. Hành động “tóm lấy đầu ông Trời” cho thấy tinh thần không khuất phục trước thần linh, đồng thời phản ánh khát vọng công lí và niềm tin vào sức mạnh con người của cộng đồng xưa. Qua việc kết hợp yếu tố kì ảo, phóng đại và ngôn ngữ trùng điệp đậm chất sử thi, tác giả dân gian đã xây dựng Đăm Săn vừa mang tầm vóc cộng đồng, vừa có chiều sâu cảm xúc cá nhân. Nhân vật vì thế trở thành hình tượng anh hùng tiêu biểu, gửi gắm ước mơ chinh phục thiên nhiên, bảo vệ hạnh phúc và khẳng định giá trị con người trong đời sống cổ đại.

Bài 2 :
“Đừng đánh giá một cuốn sách qua bìa của nó” – câu nói quen thuộc ấy của nhà văn George Eliot vẫn luôn giữ nguyên giá trị trong cuộc sống hôm nay. Thế nhưng, trong nhịp sống vội vã và đầy định kiến, không ít người – kể cả những người thân yêu của chúng ta – vẫn có thói quen đánh giá người khác chỉ qua vẻ bề ngoài. Chính vì vậy, việc từ bỏ thói quen này là điều cần thiết để mỗi người sống nhân văn, công bằng và thấu hiểu hơn.

Đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là việc nhìn vào hình thức bên ngoài như cách ăn mặc, ngoại hình, phong thái rồi vội vàng đưa ra nhận xét về tính cách, năng lực hay phẩm chất của họ. Không khó để bắt gặp những biểu hiện quen thuộc: thấy ai ăn mặc giản dị thì cho là kém cỏi, gặp người xăm trổ liền gắn cho họ cái nhìn thiếu thiện cảm, hay chỉ vì một dáng vẻ lặng lẽ mà vội cho rằng người ấy lạnh lùng, khó gần. Trong thực tế, rất nhiều người tài giỏi, tử tế lại có vẻ ngoài bình thường; ngược lại, không phải ai bóng bẩy, hào nhoáng cũng có nhân cách tốt đẹp.

Thói quen đánh giá con người qua bề ngoài cần được từ bỏ bởi nó gây ra nhiều hệ quả tiêu cực. Trước hết, nó khiến ta hiểu sai và đối xử bất công với người khác. Một ánh nhìn định kiến có thể làm tổn thương lòng tự trọng, khiến người bị đánh giá cảm thấy bị xem thường, thậm chí mất niềm tin vào các mối quan hệ xung quanh. Bên cạnh đó, thói quen ấy còn làm chính người đánh giá trở nên thiển cận, bỏ lỡ cơ hội gặp gỡ và học hỏi từ những con người giá trị. Thực tế đã chứng minh, không ít nhân vật vĩ đại trong lịch sử từng bị xem thường vì ngoại hình hay xuất thân, nhưng chính trí tuệ và nhân cách của họ mới là điều làm nên giá trị lâu dài.

Nguyên nhân của thói quen này xuất phát từ tâm lý chủ quan, lười tìm hiểu và ảnh hưởng của định kiến xã hội. Cuộc sống hiện đại đề cao hình thức, mạng xã hội khiến con người quen với việc “nhìn nhanh – phán xét vội”. Thêm vào đó, sự thiếu lắng nghe và đồng cảm cũng khiến nhiều người chỉ dừng lại ở cái nhìn bề nổi mà không chịu khám phá chiều sâu tâm hồn người khác.

Để từ bỏ thói quen ấy, trước hết mỗi người cần tập dừng lại trước khi phán xét, tự hỏi bản thân rằng mình đã thật sự hiểu người kia chưa. Học cách lắng nghe, quan sát bằng sự cảm thông và tôn trọng sẽ giúp ta nhìn thấy những giá trị ẩn sau vẻ ngoài. Đồng thời, hãy mở lòng tiếp xúc nhiều hơn, bởi chỉ qua hành động, lời nói và cách sống, con người mới bộc lộ bản chất thật sự của mình. Việc nhắc nhở bản thân rằng “ai cũng có câu chuyện riêng chưa kể” sẽ giúp ta sống bao dung hơn mỗi ngày.

Dĩ nhiên, có người sẽ cho rằng đánh giá qua bề ngoài là nhanh gọn, tiện lợi trong cuộc sống bận rộn. Tuy nhiên, sự tiện lợi ấy không thể đánh đổi bằng tổn thương, hiểu lầm và những mối quan hệ nông cạn. Khi con người biết nhìn sâu thay vì nhìn lướt, xã hội sẽ trở nên ấm áp và đáng tin cậy hơn.

Như nhà văn Antoine de Saint-Exupéry từng viết: “Điều cốt yếu thì mắt thường không nhìn thấy được.” Từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài không chỉ giúp ta tôn trọng người khác mà còn hoàn thiện chính nhân cách của mình. Đó là bước đi cần thiết để xây dựng những mối quan hệ chân thành và một cuộc sống giàu yêu thương hơn.

Câu 1
- Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là tự sự

Câu 2.
- Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị chết vì: Cây thần là nguồn gốc sinh ra tổ tiên của họ, gắn với sinh mệnh và số phận hai chị em.

Câu 3.
-Chi tiết kì ảo tiêu biểu: Hơ Nhị, Hơ Bhị chết rồi nhưng được ông Trời cho sống lại.
- Tác dụng
+) Làm nổi bật màu sắc thần thoại – sử thi của tác phẩm.
+) Thể hiện niềm tin của con người xưa vào quyền năng của thần linh.
+) Khẳng định vị thế phi thường của Đăm Săn: dám lên trời, đối chất và đòi lại công bằng từ ông Trời.

Câu 4.
- Tóm tắt các sự kiện chính: Đăm Săn cùng dân làng vào rừng chặt cây thần. Hơ Nhị, Hơ Bhị can ngăn nhưng không được. Cây thần đổ, hai chị em bị chết. Đăm Săn đau đớn, lên trời gặp ông Trời đòi lại vợ. Nhờ phép thần, Hơ Nhị và Hơ Bhị được sống lại.

- Nhận xét về cốt truyện:
→ Cốt truyện liên hoàn, kịch tính, đậm chất sử thi, kết hợp yếu tố hiện thực và kì ảo, xoay quanh hành động của nhân vật anh hùng trung tâm.

Câu 5.
- Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời cho thấy Đăm Săn là người:
+) Gan dạ, quyết liệt, có ý thức chinh phục và không khuất phục trước thần linh.
+) Yêu thương vợ sâu sắc, dám đấu tranh để bảo vệ hạnh phúc cá nhân.
- Những hành động ấy thể hiện:
+) Khát vọng làm chủ số phận, đề cao sức mạnh con người.
+) Tư tưởng anh hùng của cộng đồng Ê-đê xưa: con người không cam chịu mà dám đối đầu với thế lực siêu nhiên.