Câu 1. (2,0 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích, đánh giá nhân vật Thị Phương.

Trong đoạn trích Gặp quỷ dữ và thần rừng (Hổ) thuộc chèo Trương Viên, nhân vật Thị Phương hiện lên như hình ảnh tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam truyền thống giàu đức hi sinh và lòng hiếu thảo. Trong hoàn cảnh lưu lạc, đói khát, đối diện với quỷ dữ và hổ dữ – những thế lực tượng trưng cho cái ác và hiểm nguy – Thị Phương vẫn giữ thái độ lễ phép, nhún nhường, giàu tình người. Đặc biệt, nàng sẵn sàng dâng mạng sống của mình để cứu mẹ chồng, thể hiện tình cảm chân thành, sâu nặng vượt lên trên bổn phận thông thường. Sự hi sinh ấy không chỉ xuất phát từ đạo làm dâu mà còn từ tấm lòng nhân hậu, vị tha và tinh thần tiết nghĩa. Qua nhân vật Thị Phương, tác giả dân gian gửi gắm quan niệm đạo đức truyền thống: con người sống nhân ái, hiếu nghĩa thì sẽ được che chở, bảo toàn. Hình tượng Thị Phương vì thế vừa mang vẻ đẹp lý tưởng hóa, vừa có giá trị giáo dục sâu sắc đối với nhiều thế hệ.

Câu 2. (4,0 điểm)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) thuyết phục các bạn trẻ từ bỏ thói quen “bỏ quên” gia đình trong đời sống hiện nay.

Trong nhịp sống hiện đại hối hả, không khó để nhận ra một thực tế đáng suy ngẫm: nhiều bạn trẻ đang vô tình “bỏ quên” gia đình. Họ dành phần lớn thời gian cho học tập, công việc, mạng xã hội hay các mối quan hệ bên ngoài, trong khi lại ít quan tâm, chia sẻ với những người thân yêu nhất. Đây là thói quen cần được nhìn nhận nghiêm túc và sớm từ bỏ.

Gia đình là nơi ta được sinh ra, nuôi dưỡng và chở che từ những ngày đầu đời. Dù xã hội có thay đổi, gia đình vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc, là nơi sẵn sàng bao dung và yêu thương vô điều kiện. Thế nhưng, không ít bạn trẻ hôm nay coi sự quan tâm của cha mẹ là điều hiển nhiên, chỉ tìm về gia đình khi gặp khó khăn hay thất bại. Việc “bỏ quên” gia đình thể hiện qua những hành động rất nhỏ: ít trò chuyện với cha mẹ, thờ ơ trước cảm xúc của người thân, thậm chí xem bữa cơm gia đình là điều không cần thiết.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Áp lực học tập, công việc khiến người trẻ mải mê chạy theo thành công cá nhân. Sự phát triển của công nghệ khiến con người dễ kết nối với thế giới ảo nhưng lại xa cách trong đời sống thực. Bên cạnh đó, một bộ phận bạn trẻ đề cao cái tôi, lối sống độc lập cực đoan, xem gia đình như một “điểm dừng” chứ không phải là nơi cần vun đắp mỗi ngày.

Hậu quả của việc bỏ quên gia đình là vô cùng sâu sắc. Khi khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn, sự thấu hiểu và gắn kết cũng dần mất đi. Nhiều bạn trẻ chỉ kịp nhận ra giá trị của gia đình khi cha mẹ đã già yếu, khi thời gian không thể quay trở lại. Lúc ấy, sự hối tiếc trở nên muộn màng.

Từ bỏ thói quen bỏ quên gia đình không phải là điều quá lớn lao. Đó có thể là việc dành thời gian trò chuyện với cha mẹ sau một ngày dài, là sự quan tâm chân thành đến sức khỏe, cảm xúc của người thân, hay đơn giản là sự hiện diện đầy đủ trong những bữa cơm gia đình. Quan trọng hơn, người trẻ cần học cách cân bằng giữa ước mơ cá nhân và trách nhiệm với gia đình.

Gia đình không phải là nơi cản bước ta trên hành trình trưởng thành, mà chính là nơi tiếp thêm sức mạnh để ta vững vàng hơn trong cuộc sống. Khi biết trân trọng và yêu thương gia đình từ hôm nay, người trẻ không chỉ sống trọn vẹn hơn mà còn góp phần giữ gìn những giá trị nhân văn bền vững của xã hội.

Câu 1. Xác định chủ đề của văn bản

Chủ đề của đoạn trích là ca ngợi phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam truyền thống, đặc biệt là lòng hiếu thảo, đức hi sinh, tiết nghĩa và tấm lòng nhân hậu của Thị Phương đối với mẹ chồng; đồng thời thể hiện niềm tin dân gian “ở hiền gặp lành”, cái thiện chiến thắng cái ác.

Câu 2. Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản

Trong đoạn trích xuất hiện nhiều lối nói và làn điệu đặc trưng của nghệ thuật chèo, như:

• Nói sử (kể sự việc, dẫn dắt tình huống).
• Hát sắp.
• Hát văn.
• Xưng danh (của Quỷ).
• Lời thoại xen hát (nói – hát đan xen).

Những làn điệu này góp phần thể hiện rõ tính cách nhân vật, tạo màu sắc dân gian và tăng tính biểu cảm cho vở chèo.

Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là một người phụ nữ như thế nào?

Qua hai lần đối diện với cái chết, Thị Phương hiện lên là:

• Một người con dâu hiếu thảo, luôn lo lắng, chăm sóc mẹ chồng.
• Một người phụ nữ giàu đức hi sinh, sẵn sàng lấy thân mình thế mạng để cứu mẹ.
• Người có tấm lòng nhân hậu, vị tha, lễ phép, nhún nhường ngay cả trước quỷ dữ.
• Một con người tiết nghĩa, thủy chung, giữ trọn đạo làm vợ, làm con trong hoàn cảnh éo le.

Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương

Người mẹ chồng:

• Yêu thương, trân trọng con dâu, cảm kích trước sự hi sinh của Thị Phương.
• Có thái độ nhân hậu, vị tha, luôn lo cho sự an toàn của con dâu, sẵn sàng nhận cái chết về mình.
• Ứng xử đúng mực, chan chứa tình cảm, thể hiện mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu lý tưởng trong xã hội xưa.

Câu 5. Bài học rút ra cho bản thân và chia sẻ suy nghĩ

Qua đoạn trích, có thể rút ra nhiều bài học:

• Sống nhân ái, hiếu thảo, biết yêu thương và quan tâm đến người khác.
• Biết hi sinh vì người thân, đặt lợi ích của người khác lên trên bản thân.
• Tin tưởng vào lẽ công bằng của cuộc sống: ở hiền sẽ gặp lành.

Bài học khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là lòng hiếu thảo và sự hi sinh. Trong cuộc sống hiện đại, con người dễ đặt cái tôi cá nhân lên hàng đầu, nhưng câu chuyện của Thị Phương nhắc nhở tôi rằng tình thân và sự hi sinh thầm lặng chính là nền tảng tạo nên giá trị nhân cách. Sống biết nghĩ cho người khác không làm ta mất đi điều gì, mà ngược lại, khiến cuộc đời trở nên ý nghĩa hơn.