Câu 1:

Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích “Kim tiền” được xây dựng như một hình tượng tiêu biểu cho sức mạnh và sự tha hóa của đồng tiền. Ban đầu, Trần Thiết Chung hiện lên là một con người có tài, có chí, nhưng khi bị cuốn vào vòng xoáy kim tiền, nhân vật dần đánh mất những giá trị đạo đức căn bản. Đồng tiền trở thành thước đo duy nhất cho mọi mối quan hệ và hành động của ông. Trần Thiết Chung sẵn sàng tính toán, lạnh lùng và thực dụng, đặt lợi ích cá nhân lên trên tình nghĩa. Qua đó, tác giả khắc họa rõ nét sự biến đổi tâm lí: từ một con người bình thường trở nên ích kỉ, bị đồng tiền chi phối và tha hóa. Nhân vật không chỉ phản ánh bi kịch cá nhân mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc về sức mạnh hủy hoại của vật chất nếu con người không biết làm chủ bản thân. Hình tượng Trần Thiết Chung vì vậy mang ý nghĩa phê phán xã hội rõ rệt, đồng thời gợi lên bài học về việc giữ gìn nhân cách trước cám dỗ của đồng tiền.

Câu 2:

Trong cuộc sống, vật chất và tinh thần là hai yếu tố quan trọng cấu thành nên hạnh phúc của con người. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần không phải lúc nào cũng dễ dàng. Từ nội dung văn bản “Kim tiền”, ta càng nhận thức rõ hơn về ý nghĩa của sự cân bằng này.

Giá trị vật chất bao gồm tiền bạc, của cải, điều kiện sống… Đây là những yếu tố thiết yếu giúp con người tồn tại và phát triển. Không có vật chất, con người khó có thể đảm bảo cuộc sống ổn định. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo vật chất mà bỏ quên đời sống tinh thần thì con người sẽ trở nên trống rỗng. Giá trị tinh thần bao gồm tình cảm, đạo đức, niềm vui, sự thanh thản trong tâm hồn. Đây mới là yếu tố quyết định chiều sâu và ý nghĩa của cuộc sống.

Thực tế cho thấy, nhiều người vì quá coi trọng tiền bạc mà đánh đổi cả nhân cách và các mối quan hệ. Họ có thể đạt được sự giàu có về vật chất nhưng lại mất đi sự bình yên, niềm tin và hạnh phúc. Ngược lại, nếu chỉ chú trọng tinh thần mà xem nhẹ vật chất, con người cũng dễ rơi vào khó khăn, thiếu thốn. Vì vậy, sự cân bằng giữa hai yếu tố này là điều vô cùng cần thiết.

Cân bằng không có nghĩa là chia đều một cách máy móc, mà là biết đặt mỗi giá trị vào đúng vị trí của nó. Tiền bạc là phương tiện phục vụ cuộc sống, không phải là mục đích tối thượng. Con người cần lao động chân chính để có cuộc sống đầy đủ, đồng thời cũng phải nuôi dưỡng tâm hồn, giữ gìn đạo đức và trân trọng các mối quan hệ xung quanh.

Đối với học sinh, việc cân bằng này thể hiện ở việc vừa cố gắng học tập để xây dựng tương lai, vừa rèn luyện nhân cách, sống có trách nhiệm và biết yêu thương. Mỗi người cần tự nhận thức, điều chỉnh hành vi để không bị cuốn vào vòng xoáy vật chất mà quên đi những giá trị tốt đẹp.

Tóm lại, sự cân bằng giữa giá trị vật chất và tinh thần là chìa khóa để con người có một cuộc sống hạnh phúc và bền vững. Văn bản “Kim tiền” đã gửi gắm thông điệp sâu sắc, nhắc nhở chúng ta phải biết kiểm soát ham muốn và sống hài hòa giữa hai yếu tố này.

Câu 1. (0,5 điểm)

Văn bản "Kim tiền" thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2. (0,5 điểm)

Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại vì ông quá khinh rẻ đồng tiền, cố chấp và không chịu kiếm tiền.

Câu 3. (1,0 điểm)

− Hình ảnh "phân, bẩn, rác" được so sánh với "tiền":

+ Bản chất của chúng "phân, bẩn, rác" là sự ô uế, bẩn thỉu nhưng vẫn là "vật liệu rất quý", là nguồn dưỡng chất thiết yếu để tạo nên những cánh đồng lúa trĩu nặng, nhưng bông hoa thơm ngát.

+ "Tiền" có thể bị coi là thấp kém, đê tiện vì sự vụ lợi nhưng nếu biết dùng đúng cách nó cũng tạo ra những điều tốt đẹp, giúp ích cho đời.

− Qua đó, ông Cự Lợi muốn thuyết phục ông Trần Thiết Chung:

+ Bản chất của đồng tiền không hoàn toàn xấu và tiêu cực như cách ông Trần Thiết Chung đang suy nghĩ, nó phụ thuộc vào cách sử dụng và kiểm soát của mỗi cá nhân.

+ Muốn Trần Thiết Chung hiểu rằng dù việc kiếm tiền có thể vất vả và trần tục nhưng tiền là công cụ cần thiết để nuôi sống bản thân, gia đình và thực hiện những lí tưởng cao đẹp.

Câu 4. (1,0 điểm)

− Cuộc trò chuyện giữa ông Cự Lợi và ông Trần Thiết Chung kết thúc trong sự bế tắc và bất đồng quan điểm. Hai bên không ai thuyết phục được ai: "Bác có ý kiến của bác, tôi có ý kiến của tôi". Ông Chung cương quyết giữ lối sống thanh bần còn ông Cự Lợi đành để mặc bạn mình.

− Ý nghĩa của kết thúc này:

+ Phản ánh sự xung đột gay gắt, không thể dung hoà giữa hai hệ tư tưởng trong xã hội giao thời: Một bên là lý tưởng đạo đức nho sĩ (giữ khí tiết, khinh tài lợi) và một bên là lối sống thực dụng (coi trọng sức mạnh của đồng tiền).

+ Làm nổi bật chủ đề của văn bản: Sự lựa chọn giữa tiền và nhân cách con người, mâu thuẫn giữa lí tưởng sống và nhu cầu vật chất của hiện thực đời sống.

+ Gợi suy ngẫm, chiêm nghiệm về những khó khăn khi con người phải giữ đạo đức, lí tưởng và ước mơ trong một xã hội chạy theo lợi ích kinh tế.

Câu 5. (1,0 điểm)

− Lòng tham của con người thường không có đáy, khi chúng ta mải mê chạy theo quá nhiều danh vọng và vật chất ("tham muốn nhiều"), ta buộc phải đánh đổi bằng thời gian, sức khoẻ và sự bình yên trong tâm hồn.

− Khi con người chạy theo tham vọng vật chất quá mức, họ dễ đánh mất sự thanh thản, bị cuốn vào lo toan, tính toán, thậm chí phạm sai lầm để đạt mục đích.

− Biết sống vừa phải và biết đủ sẽ giúp con người nhẹ nhõm, thanh thản và giữ được các giá trị đạo đức của bản thân.

Câu 1:

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long khắc họa bi kịch của nhân vật Thông Thu – một con người sa ngã vì lối sống hưởng lạc, tiêu xài hoang phí. Qua tình huống kịch căng thẳng, tác giả đã làm nổi bật sự dằn vặt, tuyệt vọng của nhân vật khi rơi vào cảnh khánh kiệt. Từ một người từng sống xa hoa, Thông Thu phải đối diện với hậu quả nặng nề của chính mình, đó là sự mất mát về tiền bạc, danh dự và cả niềm tin. Hình ảnh “chén thuốc độc” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện sự lựa chọn tuyệt vọng, đồng thời cũng là lời cảnh tỉnh về cái giá phải trả cho lối sống buông thả. Nghệ thuật xây dựng tình huống kịch gay cấn, lời thoại chân thực, giàu cảm xúc đã góp phần làm nổi bật chủ đề tác phẩm. Qua đó, Vũ Đình Long không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn gửi gắm thông điệp: con người cần biết làm chủ bản thân, sống có trách nhiệm, nếu không sẽ phải gánh chịu hậu quả đau đớn.

Câu 2:

Trong xã hội hiện đại, khi điều kiện sống ngày càng được nâng cao, một bộ phận giới trẻ lại rơi vào thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát. Hiện tượng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch lạc. Câu chuyện của Thông Thu trong “Chén thuốc độc” là minh chứng điển hình cho hậu quả của việc chi tiêu vô độ, để rồi cuối cùng rơi vào cảnh khánh kiệt, bế tắc.

Tiêu xài thiếu kiểm soát có thể hiểu là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, không có kế hoạch, không cân nhắc giữa nhu cầu và khả năng. Nhiều bạn trẻ ngày nay dễ bị cuốn theo lối sống chạy theo vật chất, thích thể hiện bản thân qua những món đồ đắt tiền, những cuộc vui xa xỉ. Mạng xã hội càng làm trầm trọng thêm vấn đề này khi tạo ra áp lực phải “bằng bạn bằng bè”, phải thể hiện cuộc sống hào nhoáng. Từ đó, không ít người sẵn sàng vay mượn, thậm chí nợ nần để phục vụ nhu cầu tiêu dùng không cần thiết.

Hậu quả của thói quen này là vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến người trẻ rơi vào tình trạng tài chính bất ổn, thậm chí khủng hoảng. Khi không còn khả năng chi trả, họ dễ rơi vào căng thẳng, lo âu, ảnh hưởng đến tinh thần và cuộc sống. Bên cạnh đó, lối sống này còn làm mai một những giá trị tốt đẹp như tiết kiệm, biết trân trọng công sức lao động. Về lâu dài, nó có thể dẫn đến những hệ lụy xã hội như nợ xấu, lừa đảo hoặc các hành vi tiêu cực khác.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Trước hết là do nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận giới trẻ về giá trị của đồng tiền. Nhiều người chưa từng trải qua khó khăn nên dễ coi nhẹ công sức lao động. Ngoài ra, sự tác động của môi trường xung quanh, đặc biệt là mạng xã hội và xu hướng tiêu dùng hiện đại, cũng góp phần thúc đẩy lối sống này. Gia đình và nhà trường đôi khi chưa chú trọng giáo dục kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, khiến người trẻ thiếu định hướng đúng đắn.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần tự nâng cao ý thức và trách nhiệm với bản thân. Trước hết, cần học cách lập kế hoạch chi tiêu hợp lý, phân biệt rõ giữa nhu cầu và mong muốn. Bên cạnh đó, nên rèn luyện thói quen tiết kiệm, biết trân trọng giá trị của đồng tiền do chính mình hoặc gia đình làm ra. Gia đình và nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục về kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng quản lý tài chính. Đồng thời, xã hội cần định hướng những giá trị tích cực, tránh đề cao lối sống xa hoa, hình thức.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cả về cá nhân lẫn xã hội. Mỗi người trẻ cần tỉnh táo, biết làm chủ bản thân và xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh, có trách nhiệm. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể tránh được “chén thuốc độc” của chính cuộc đời mình.

Câu 1.
Thể loại: kịch (kịch nói)

Câu 2.
Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng lời thoại (độc thoại của nhân vật)

Câu 3.
Một số lời chỉ dẫn sân khấu:

“(Bóp trán nghĩ ngợi)”
“(Một lát)”
“(Một mình, thở dài)”
“(Đứng dậy lấy chai dấm thanh…)”
“(Cầm cốc nâng lên…)”
Vai trò:

Giúp thể hiện hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật
Làm rõ diễn biến câu chuyện và cảm xúc nhân vật
Giúp người đọc, người xem dễ hình dung cảnh diễn trên sân khấu

Câu 4.

Ở hồi II: Thầy Thông Thu hối hận, tự trách bản thân, nhận ra lỗi lầm do ăn chơi, tiêu xài hoang phí làm tiêu tan gia sản.
Ở hồi III: Tâm lí chuyển sang bế tắc, tuyệt vọng, nghĩ đến việc tự tử để giải thoát. Tuy nhiên vẫn có sự giằng xé nội tâm khi nghĩ đến mẹ, vợ, em → chưa dứt khoát hoàn toàn.

Câu 5.
Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Vì cái chết không giải quyết được vấn đề mà còn khiến gia đình thêm đau khổ. Dù mắc sai lầm, con người vẫn có thể sửa chữa và làm lại cuộc đời. Thầy Thông Thu cần dũng cảm đối mặt, chịu trách nhiệm và cố gắng thay đổi thay vì trốn tránh.