Câu 1

Trong đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lí của nhân vật Thông Thu được thể hiện rất chân thực và sâu sắc. Ban đầu, Thông Thu rơi vào trạng thái ân hận, đau đớn khi nhìn lại cuộc đời ăn chơi, hưởng lạc của mình. Từ một gia đình giàu có, chỉ sau vài năm, anh đã khiến gia sản “khánh kiệt” vì lối sống tiêu hoang, sa vào cờ bạc, rượu chè và thú vui vô bổ. Nhân vật tự trách bản thân “điên rồ”, “nhơ nhuốc”, cảm thấy xấu hổ vì không làm được điều gì có ích cho xã hội mà còn phá nát gia đình. Sang hồi ba, tâm trạng ấy chuyển thành tuyệt vọng khi Thông Thu phải đối mặt với nguy cơ tù tội, mất danh dự và tương lai. Anh nhiều lần định uống thuốc độc để giải thoát cho bản thân. Tuy nhiên, giữa lúc đau khổ cùng cực, Thông Thu vẫn nghĩ đến mẹ, vợ và em trai nên còn do dự, giằng xé. Qua diễn biến tâm lí ấy, tác giả cho thấy bi kịch của một con người lầm đường nhưng chưa hoàn toàn đánh mất lương tri và tình thân.

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại, không ít bạn trẻ đang rơi vào tình trạng tiêu xài thiếu kiểm soát, chạy theo vật chất và những thú vui hào nhoáng. Thực trạng ấy gợi nhớ đến nhân vật Thông Thu trong vở kịch “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long – một con người vì thói quen “ném tiền qua cửa sổ” mà cuối cùng rơi vào cảnh khánh kiệt, tuyệt vọng. Đây cũng là lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với giới trẻ ngày nay.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, chạy theo xu hướng mà không cân nhắc giá trị thực tế. Nhiều bạn trẻ hiện nay dễ dàng bỏ ra số tiền lớn cho quần áo hàng hiệu, điện thoại đời mới, ăn uống sang trọng hay những cuộc vui vô bổ dù chưa tự làm ra tiền. Có người còn vay nợ, sử dụng thẻ tín dụng hoặc mua trả góp chỉ để “bằng bạn bằng bè”. Mạng xã hội phát triển cũng khiến tâm lí thích thể hiện bản thân ngày càng mạnh mẽ, khiến nhiều người xem việc tiêu tiền như cách khẳng định đẳng cấp.

Thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến người trẻ rơi vào áp lực tài chính, nợ nần, phụ thuộc vào gia đình. Nhiều học sinh, sinh viên chưa biết quý trọng công sức lao động của cha mẹ nên chi tiêu hoang phí, đòi hỏi vượt quá điều kiện kinh tế gia đình. Không ít người trưởng thành sớm rơi vào cảnh “cháy túi”, mất khả năng quản lí tài chính cá nhân. Bên cạnh đó, lối sống hưởng thụ còn khiến con người dễ sa vào thực dụng, chạy theo vẻ ngoài mà quên mất những giá trị bền vững như tri thức, đạo đức và sự cố gắng. Nếu kéo dài, thói quen ấy có thể phá hủy tương lai của chính mỗi người, giống như Thông Thu đã đánh mất danh dự, sự nghiệp và hạnh phúc gia đình vì ăn chơi vô độ.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng chi tiêu hợp lí để đáp ứng nhu cầu cá nhân hay tận hưởng cuộc sống là điều cần thiết. Vấn đề nằm ở việc mỗi người cần biết cân bằng giữa nhu cầu và khả năng tài chính của bản thân. Người trẻ nên học cách lập kế hoạch chi tiêu, ưu tiên những điều cần thiết, tránh mua sắm theo cảm xúc hoặc chạy theo sự hào nhoáng bên ngoài. Đồng thời, gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng quản lí tài chính, giúp giới trẻ hiểu được giá trị của đồng tiền và công sức lao động.

Là học sinh, chúng ta cần sống giản dị, biết tiết kiệm và chi tiêu hợp lí. Mỗi đồng tiền đều chứa đựng mồ hôi, công sức của cha mẹ nên không thể phung phí chỉ để thỏa mãn nhất thời. Khi biết quản lí tài chính từ sớm, người trẻ sẽ sống có trách nhiệm hơn với bản thân và tương lai.

Từ bi kịch của Thông Thu, mỗi người cần nhận ra rằng tiêu xài thiếu kiểm soát không chỉ làm cạn kiệt tiền bạc mà còn có thể hủy hoại nhân cách và cuộc đời. Sống biết tiết kiệm, chi tiêu hợp lí chính là cách để xây dựng một tương lai vững vàng và ý nghĩa hơn.

Câu 1

Trong đoạn trích Không một tiếng vang, gia đình ông lão mù rơi vào bi kịch vô cùng đau đớn và bế tắc. Trước hết, đó là bi kịch của nghèo đói và áp bức. Sau trận hỏa hoạn, ông lão bị mù, cả gia đình tán gia bại sản, phải sống lay lắt trong cảnh nợ nần. Lão Thông Xạ liên tục đòi tiền thuê nhà, dọa đuổi cả gia đình ra đường khiến họ càng tuyệt vọng. Không chỉ thiếu ăn, thiếu mặc, họ còn mất dần niềm tin vào cuộc sống. Anh cả Thuận phẫn uất đến mức cho rằng “chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”, qua đó tố cáo xã hội thực dân phong kiến bất công, nơi đồng tiền chà đạp lên nhân phẩm con người. Bên cạnh đó, bi kịch còn thể hiện ở sự bất lực và đau đớn tinh thần của các nhân vật. Ông lão muốn chết để không trở thành gánh nặng cho con cháu; chị cả Thuận dù nghèo khổ vẫn hết lòng lo cho cha chồng và gia đình. Qua bi kịch ấy, tác giả bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc đối với số phận người lao động nghèo trước Cách mạng tháng Tám.

Câu 2

Trong cuộc sống, luôn có những con người rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh và cần được giúp đỡ. Bi kịch của gia đình ông lão mù trong Không một tiếng vang đã gợi lên vấn đề về sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng trong xã hội.

Nhân ái là tình yêu thương, sự đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức quan tâm, chia sẻ và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Đây là những phẩm chất vô cùng quan trọng, giúp con người gắn bó với nhau bằng tình thương thay vì sự thờ ơ, vô cảm.

Tinh thần nhân ái trước hết giúp những người yếu thế có thêm niềm tin và động lực để vượt qua khó khăn. Một lời động viên, một hành động sẻ chia dù nhỏ cũng có thể giúp một con người cảm thấy được quan tâm và không bị bỏ rơi. Trong đại dịch COVID-19, rất nhiều tổ chức, cá nhân đã hỗ trợ người nghèo bằng những “ATM gạo”, suất ăn miễn phí hay quyên góp vật chất. Những việc làm ấy không chỉ giúp đỡ về vật chất mà còn lan tỏa hơi ấm tình người trong xã hội.

Không chỉ vậy, trách nhiệm cộng đồng còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh và bền vững. Một cộng đồng biết yêu thương và hỗ trợ lẫn nhau sẽ tạo nên sức mạnh đoàn kết to lớn. Khi con người sống có trách nhiệm với cộng đồng, xã hội sẽ giảm bớt khoảng cách giàu nghèo, hạn chế sự vô cảm và những bất công. Ngược lại, nếu ai cũng chỉ sống ích kỉ, thờ ơ trước nỗi đau của người khác thì xã hội sẽ trở nên lạnh lẽo, thiếu tình người.

Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn nhiều người sống vô cảm, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà không để ý đến những hoàn cảnh bất hạnh xung quanh. Một số người còn lợi dụng lòng tốt để trục lợi, khiến niềm tin giữa con người với nhau bị ảnh hưởng. Điều đó đòi hỏi mỗi cá nhân cần có nhận thức đúng đắn về giá trị của lòng nhân ái và trách nhiệm cộng đồng.

Là học sinh, chúng ta cần biết yêu thương, quan tâm và giúp đỡ mọi người xung quanh bằng những hành động phù hợp như chia sẻ với bạn bè khó khăn, tham gia hoạt động thiện nguyện, kính trọng ông bà cha mẹ, sống chan hòa với mọi người. Đồng thời, cần lên án lối sống ích kỉ, vô cảm và thờ ơ trước nỗi đau của người khác.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là những giá trị tốt đẹp không thể thiếu trong cuộc sống. Khi con người biết yêu thương và sẻ chia, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp, ấm áp và hạnh phúc hơn. Vì thế, mỗi người cần nuôi dưỡng lòng nhân ái để góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh và đầy tình người.

Câu 1

Nhân vật Thông Xạ là chủ nhà cho thuê, có quan hệ chủ nợ với gia đình ông lão mù. Gia đình ông lão mù thuê nhà của lão để ở nhưng thiếu tiền thuê nên thường xuyên bị lão đến đòi nợ, doạ đuổi ra đường.

Câu 2

Xung đột cơ bản của văn bản là:

• Xung đột giữa người dân nghèo khổ, lương thiện với xã hội thực dân phong kiến tàn nhẫn, bất công.
• Đồng thời còn là xung đột giữa khát vọng được sống với cảnh nghèo đói, bế tắc do “cơm áo gạo tiền” dồn ép.

Câu 3

Nhân vật anh cả Thuận cho rằng:

• Đồng tiền có quyền lực lớn nhất trong xã hội.
• “Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”, còn lương tâm, luật pháp hay công lí đều thua kém đồng tiền.

Quan điểm đó phản ánh:

• Một xã hội bất công, đồng tiền chi phối mọi giá trị.
• Người nghèo bị áp bức, bóc lột đến mức mất niềm tin vào công lí, đạo đức và cuộc sống.
• Đây cũng là tiếng kêu đau đớn của người lao động trong xã hội cũ.

Câu 4

Nhân vật chị cả Thuận được khắc hoạ với nhiều phẩm chất đáng quý như:

• Yêu thương, hiếu thảo với cha chồng:
• • “xách ra một chiếc chậu thau” để bán lấy tiền mua cháo và dầu cho ông lão.
  • “tay run lẩy bẩy, hết sức dìu bố”.
• Thương chồng, lo cho gia đình:
• • Hốt hoảng chạy theo khi chồng bỏ đi.
  • Luôn tìm cách xoay xở trong hoàn cảnh khốn khó.
• Nhẫn nhịn, giàu đức hi sinh:
• • Chấp nhận cực khổ, cố gắng gánh vác gia đình dù tuyệt vọng.

Câu 5

Qua bi kịch của gia đình ông lão mù, em thấy sức ép của “cơm áo gạo tiền” có thể đẩy con người vào bước đường cùng. Nghèo đói không chỉ làm con người đau khổ về vật chất mà còn khiến họ tuyệt vọng, mất niềm tin vào cuộc sống. Trong hoàn cảnh ấy, nhân phẩm và lòng tự trọng của con người dễ bị tổn thương, thậm chí bị chà đạp. Tuy nhiên, tác phẩm cũng cho thấy dù nghèo khổ, những người lao động vẫn giữ được tình yêu thương và sự hi sinh cho gia đình. Vì vậy, xã hội cần biết quan tâm, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn để con người được sống có dignity và hi vọng hơn.

Câu 1

Nhân vật Thông Xạ là chủ nhà cho thuê, có quan hệ chủ nợ với gia đình ông lão mù. Gia đình ông lão mù thuê nhà của lão để ở nhưng thiếu tiền thuê nên thường xuyên bị lão đến đòi nợ, doạ đuổi ra đường.

Câu 2

Xung đột cơ bản của văn bản là:

• Xung đột giữa người dân nghèo khổ, lương thiện với xã hội thực dân phong kiến tàn nhẫn, bất công.
• Đồng thời còn là xung đột giữa khát vọng được sống với cảnh nghèo đói, bế tắc do “cơm áo gạo tiền” dồn ép.

Câu 3

Nhân vật anh cả Thuận cho rằng:

• Đồng tiền có quyền lực lớn nhất trong xã hội.
• “Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”, còn lương tâm, luật pháp hay công lí đều thua kém đồng tiền.

Quan điểm đó phản ánh:

• Một xã hội bất công, đồng tiền chi phối mọi giá trị.
• Người nghèo bị áp bức, bóc lột đến mức mất niềm tin vào công lí, đạo đức và cuộc sống.
• Đây cũng là tiếng kêu đau đớn của người lao động trong xã hội cũ.

Câu 4

Nhân vật chị cả Thuận được khắc hoạ với nhiều phẩm chất đáng quý như:

• Yêu thương, hiếu thảo với cha chồng:
• • “xách ra một chiếc chậu thau” để bán lấy tiền mua cháo và dầu cho ông lão.
  • “tay run lẩy bẩy, hết sức dìu bố”.
• Thương chồng, lo cho gia đình:
• • Hốt hoảng chạy theo khi chồng bỏ đi.
  • Luôn tìm cách xoay xở trong hoàn cảnh khốn khó.
• Nhẫn nhịn, giàu đức hi sinh:
• • Chấp nhận cực khổ, cố gắng gánh vác gia đình dù tuyệt vọng.

Câu 5

Qua bi kịch của gia đình ông lão mù, em thấy sức ép của “cơm áo gạo tiền” có thể đẩy con người vào bước đường cùng. Nghèo đói không chỉ làm con người đau khổ về vật chất mà còn khiến họ tuyệt vọng, mất niềm tin vào cuộc sống. Trong hoàn cảnh ấy, nhân phẩm và lòng tự trọng của con người dễ bị tổn thương, thậm chí bị chà đạp. Tuy nhiên, tác phẩm cũng cho thấy dù nghèo khổ, những người lao động vẫn giữ được tình yêu thương và sự hi sinh cho gia đình. Vì vậy, xã hội cần biết quan tâm, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn để con người được sống có dignity và hi vọng hơn.