- Có, ý nghĩa của hai câu tục ngữ số 1 và số 9 đối lập nhau :

Câu tục ngữ số 1, "Học một biết mười", đề cao phương pháp học tập hiệu quả, khả năng suy luận, từ một kiến thức cơ bản có thể mở rộng, hiểu biết sâu rộng nhiều vấn đề khác. Đây là lời khen ngợi cho người học giỏi, có tư chất thông minh và biết cách vận dụng kiến thức.

Ngược lại, câu tục ngữ số 9, "Học như gà bới vách", là hình ảnh ẩn dụ chê bai cách học hình thức, hời hợt, không đi vào bản chất vấn đề, chỉ loanh quanh, không có tiến bộ.

- Bài học rút ra từ hai câu tục ngữ này là:

Cần có phương pháp học tập đúng đắn, chủ động, sáng tạo để đạt hiệu quả cao nhất.

Tránh lối học vẹt, học đối phó, hời hợt, không chịu đào sâu suy nghĩ.

Cả hai câu tục ngữ đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học, nhưng theo hai hướng đối lập nhau, bổ sung cho nhau để ta nhận thức đúng đắn về con đường học vấn.

Trong cuộc sống của chúng ta, mấy ai đạt được thành công mà không trải qua khó khăn gian khổ. Bởi đường đời có lắm chông gai chứ không bằng phẳng như ta tưởng. Nếu ta nản lòng, thiếu ý chí khi bắt tay vào việc nhất là những công việc khó khăn, to lớn thì chắc chắn ta sẽ thất bại mà thôi.

Để nhắc nhở chúng ta bài học rèn luyện ý chí và lòng quyết tâm, ông bà ta xưa có dạy: “Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”. Đọc câu tục ngữ, hình ảnh hiện ra trước mắt ta là những cuộn sóng to giữa một dòng sòng rông lớn mênh mông mà trên dòng sông đó một chiếc thuyền bé nhỏ đơn độc đang chơi vơi. Quả nhiên trước “sóng cả” này ai không lo sợ, không ngại cho số phận con thuyền, cho những người trong thuyền ây. Thường thì những làn sóng to này là nguyên nhân gây ra chết chóc, gây ra tai họa cho con người. Nhưng cũng không hẳn là thế. Bởi lẽ con người có thể chinh phục được thiên nhiên thì cũng có thể vượt được “sóng cả” này. Nếu người lái thuyền vẫn vững tay lái, tay chèo, bình tĩnh đối phó với mọi tình hình, qụyết tâm chèo để vượt qua cơn sóng cả ta tin chắc rằng con người sẽ chiến thắng. Ở đây “sóng cả" là muốn đề cập đến những việc lớn lao, khó khăn gian khổ. Đứng trước những trở ngại này ta đìtng vội nản lòng ngã chí, đừng vội “ngã tay chèo” mà phải vũng lòng, quyết tâm thì sẽ vượt qua, đi đến thắng lợi.

Câu tục ngữ là một bài học giáo dục về ý chí, nghị lực của ông cha ta từ ngàn xưa nhằm dạy dỗ lớp con cháu sau này. Lời dạy trên là phương châm cho mọi hành động của chúng ta, nó nhắc nhở ta phải luôn đề cao tinh thăn vượt khó, giữ vững ý chí, quyết tâm của mình – ta không quên “có chí thì nên”.

Có công mài sắt có ngày nên kim

Học thầy học bạn, vô vạn phong lưu

Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học