1. Tìm trong văn bản những đoạn, những câu nói về trẻ em và tuổi thơ. Vì sao tác giả lại nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ như vậy? 

Những đoạn, câu nói về trẻ em và tuổi thơ:

• “Về mặt này chúng ta không thể không ca tụng các em bé. Bởi trẻ em phần lớn rất giàu lòng đồng cảm.”
• “Chúng không chỉ đồng cảm với con người mà bằng một cách hết sức tự nhiên, còn đồng cảm với hết thảy sự vật như chó mèo, hoa cỏ, chim cá, bướm sâu,…”
• “Chúng hồn nhiên trò chuyện với chó mèo, hồn nhiên hôn lên hoa cỏ, hồn nhiên chơi với búp bê, tấm lòng chúng chân thành mà tự nhiên hơn nghệ sĩ nhiều!”
• “Bởi vậy bản chất của trẻ thơ là nghệ thuật.”
• “Tuổi thơ quả là thời hoàng kim trong đời người!… nhờ bồi dưỡng về nghệ thuật, chúng ta vẫn có thể thấy lại thế giới hạnh phúc, nhân ái và hoà bình ấy. 

Vì sao tác giả nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ?

• Vì trẻ em là biểu tượng của sự hồn nhiên, trong sáng và đồng cảm tự nhiên với vạn vật.
• Chúng biết yêu thương, trò chuyện, cảm nhận và hòa mình vào thế giới xung quanh mà không bị ràng buộc bởi lí trí hay toan tính như người lớn.
• Tác giả nhắc nhiều đến trẻ em để khơi gợi lại trong mỗi người lớn lòng đồng cảm và khả năng cảm thụ cái đẹp vốn có, nhưng đã bị “hao mòn” bởi cuộc sống.
  → Qua hình ảnh trẻ thơ, tác giả tôn vinh cội nguồn của nghệ thuật và kêu gọi con người trở về với tâm hồn trong trẻo, nhân hậu.

2. Tác giả đã phát hiện ra những điểm tương đồng nào giữa trẻ em và người nghệ sĩ? Sự khâm phục, trân trọng trẻ em của tác giả được hình thành trên cơ sở nào?

Những điểm tương đồng giữa trẻ em và người nghệ sĩ:

• Đều có lòng đồng cảm sâu sắc với thế giới xung quanh, cả với con người lẫn vạn vật vô tri.
• Đều có tâm hồn hồn nhiên, trong sáng, chân thành, biết rung động trước cái đẹp, cái thiện.
• Đều biết hoà mình với thế giới, “ta và vật một thể”, cảm nhận sự sống và linh hồn trong mọi vật.
• Đều phát hiện ra cái đẹp ở những điều nhỏ bé, giản dị mà người thường dễ bỏ qua.

Sự khâm phục, trân trọng trẻ em của tác giả được hình thành trên cơ sở:

• Trẻ em sở hữu một tấm lòng đồng cảm thuần khiết, tự nhiên hơn cả nghệ sĩ, là “bản chất của nghệ thuật”.
• Chính từ quan sát một chú bé biết đồng cảm với cả đồ vật, tác giả hiểu ra nguồn gốc của cái đẹp và nghệ thuật chân chính.
  → Vì thế, tác giả khâm phục và trân trọng trẻ em như những nghệ sĩ bẩm sinh, những người đã giữ được tâm hồn trong trẻo mà người lớn đã đánh mất.

Câu 1:

• Mỗi người nhìn sự vật dưới một góc độ riêng phù hợp với nghề nghiệp của mình:
  
• • Nhà khoa học nhìn thấy tính chất và trạng thái của sự vật.
  • Bác làm vườn nhìn thấy sức sống của nó.
  • Chú thợ mộc nhìn thấy chất liệu của nó.
  • Anh họa sĩ nhìn thấy dáng vẻ của nó.
    → Mỗi nghề có mục đích khác nhau nên cách cảm nhận về cùng một sự vật cũng khác nhau.

Câu 2:

• Người họa sĩ nhìn sự vật bằng con mắt thưởng thức cái đẹp, không nhằm mục đích thực tiễn.
• Họ chú ý đến dáng vẻ, màu sắc, hình dạng – tức là khía cạnh thẩm mĩ, chứ không quan tâm tới công dụng hay lợi ích.
• Vì vậy, một gốc cây khô hay tảng đá vô dụng cũng trở thành đề tài tuyệt vời trong mắt họa sĩ.
  → Cái nhìn ấy thể hiện tấm lòng đồng cảm, yêu mến và bình đẳng với mọi sự vật trong thế giới.

Câu 1 :

• Tóm tắt:
  Tác giả kể về một chú bé vào phòng mình, tự nhiên sắp xếp lại đồ đạc: lật ngửa chiếc đồng hồ, chỉnh lại chén trà, đảo lại đôi giày, giấu dây tranh bị thõng ra ngoài. Khi được khen chăm, chú bé nói rằng mình chỉ thấy “bứt rứt không yên” khi đồ vật bị để sai chỗ, vì chú cảm thấy chúng “bực bội”, “không nói chuyện được với nhau”, hay “trông như con ma vậy”.
• Điều tác giả nhận ra:
  Qua đó, tác giả hiểu rằng lòng đồng cảm — khả năng cảm nhận, thấu hiểu và sẻ chia với cả thế giới xung quanh — chính là nguồn gốc của cảm xúc thẩm mĩ và cái đẹp nghệ thuật. Đó là tâm thế của người nghệ sĩ trước vạn vật.

Câu 2:

Theo tác giả:

• Người thường chỉ có thể đồng cảm với con người hoặc động vật, trong phạm vi hẹp.
• Còn người nghệ sĩ có lòng đồng cảm bao la, rộng mở với cả vạn vật, kể cả những vật “vô tri vô giác”.
  → Nhờ đó, nghệ sĩ có thể nhìn thấy cái đẹp và sự sống trong mọi thứ xung quanh — từ hòn đá, cành cây, bình hoa đến ánh sáng, làn sóng, hơi thở của thiên nhiên.

Câu 3 :

• Việc mở đầu bằng một câu chuyện nhỏ làm cho bài viết sinh động, gần gũi, dễ tiếp nhận.
• Câu chuyện cụ thể giúp người đọc thấy rõ, cảm nhận được ý nghĩa của lòng đồng cảm chứ không chỉ nghe giảng giải lí thuyết khô khan.
• Đồng thời, cách dẫn dắt ấy gợi cảm xúc, khơi gợi suy nghĩ và tạo niềm tin vào luận điểm mà tác giả muốn bàn luận sau này.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản “Đồng vọng ngược chiều”.

 Thể loại: Truyện ngắn.

Câu 2. Xác định ngôi kể được tác giả sử dụng trong văn bản. Chỉ ra một câu văn thể hiện ngôi kể đó.

Ngôi kể: Ngôi thứ ba.

Câu văn thể hiện ngôi kể:

“Bà lão rờ rẫm từng bước về phía cửa ga.”

hoặc

“Nằm dưới gốc cây sấu già, bé Chi thiu thiu ngủ.”

Câu 3. Xác định và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong câu văn sau:

“Một tia nắng lọt qua cái chóp thủng, xiên thẳng xuống đất, như đóng đinh bà lão xuống nền đường.”

Biện pháp tu từ: So sánh (“như đóng đinh bà lão xuống nền đường”).

Tác dụng:

• Gợi hình ảnh tia nắng chói chang, gay gắt giữa trưa hè.

• Thể hiện sự cô độc, bế tắc, bất lực của bà lão mù — như bị giam hãm, đóng chặt giữa cuộc đời vô cảm.

• Là chi tiết gợi ẩn dụ cho thân phận con người nghèo khổ, bị “đóng đinh” vào kiếp khốn cùng.

Câu 4. Nhan đề của văn bản có ý nghĩa gì?

 “Đồng vọng ngược chiều” nghĩa là sự vang dội (đồng vọng) nhưng lại theo hai hướng ngược nhau.

Ý nghĩa:

• Gợi lên nghịch cảnh trớ trêu: hai con người cùng chung số phận mù lòa, nghèo khổ, đều khao khát được cảm thông, giúp đỡ, nhưng lại hiểu lầm, đi lạc hướng trong lòng tốt.

• “Đồng vọng” biểu trưng cho tình thương và khát vọng sẻ chia; “ngược chiều” thể hiện sự éo le, bất hạnh của cuộc đời — khi lòng nhân ái không gặp được sự đồng cảm thật sự.

⟶ Nhan đề vừa gợi cảm xúc xót xa, vừa thể hiện chiều sâu nhân đạo của tác phẩm.

Câu 5. Qua văn bản, tác giả thể hiện tư tưởng, thông điệp gì?

Văn bản gửi gắm một thông điệp nhân văn sâu sắc về tình người và lòng trắc ẩn. Giữa dòng đời nghiệt ngã, nơi những phận người mù lòa và nghèo khổ đang chới với trong bóng tối, điều họ cần không chỉ là một đồng tiền bố thí mà là ánh sáng của sự thấu hiểu và cảm thông. Trớ trêu thay, đôi khi lòng tốt lại lạc hướng, khi con người chưa đủ sáng trong tâm hồn để nhận ra nhau. Tác phẩm như một tiếng chuông lay động, nhắc nhở chúng ta hãy sống nhân hậu hơn, biết soi sáng và nâng đỡ nhau bằng ánh sáng của yêu thương.