Câu 1.

Trong đoạn trích có các chỉ dẫn sân khấu như những mô tả về hành động, cử chỉ, điệu bộ khác thường của Xúy Vân, cách nói năng lộn xộn, lúc cười lúc khóc, vừa hát vừa nói. Những chỉ dẫn này giúp người diễn viên thể hiện rõ trạng thái “giả dại” và tâm lí rối loạn của nhân vật trên sân khấu chèo.

Câu 2.

Trong lời xưng danh, Xúy Vân kể về thân phận và hoàn cảnh sống của bản thân trong vai trò người vợ nhưng phải chịu cảnh cô đơn, buồn tủi. Qua đoạn xưng danh, có thể nhận ra đặc điểm của sân khấu chèo là nhân vật thường tự giới thiệu mình, bộc lộ trực tiếp nội tâm và sử dụng hình thức hát – nói kết hợp để kể chuyện.

Câu 3. Những câu hát cho thấy ước mơ của Xúy Vân là được sống một cuộc đời vợ chồng hạnh phúc, bình dị, cùng chồng lao động và chia sẻ yêu thương. Đó là ước mơ rất đời thường của người phụ nữ nhưng lại không thể thực hiện trong thực tế.

Câu 4.

Thực tế cuộc sống của Xúy Vân trong gia đình chồng là buồn tẻ, cô độc và thiếu hạnh phúc. Nàng bị ép gả, chồng đi học xa, phải sống trong cảnh phòng không gối chiếc, nhớ thương và chờ đợi, điều này được thể hiện qua những câu hát than thở, chán chường trong đoạn trích.

Câu 5.

Qua đoạn trích, có thể lí giải việc Xúy Vân “phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương” là do cuộc hôn nhân không xuất phát từ tình yêu, cuộc sống vợ chồng lạnh lẽo và khát khao hạnh phúc bị dồn nén quá lâu, khiến nàng rơi vào bi kịch tinh thần.

Câu 6.

Theo em, Xúy Vân là nhân vật đáng thương hơn đáng trách. Nàng là người phụ nữ có khát vọng hạnh phúc chính đáng nhưng không được quyền quyết định cuộc đời mình. Hành động giả dại là sự phản kháng yếu ớt trước những ràng buộc khắc nghiệt của xã hội phong kiến.

Câu 7.

Nếu sống ở thời hiện đại, Xúy Vân có thể chủ động lựa chọn tình yêu, hôn nhân và tìm cách giải thoát cho bản thân bằng việc sống độc lập, chia sẻ với gia đình và xã hội, từ đó tránh được bi kịch mà nàng đã phải chịu trong xã hội xưa.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích “Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời” được tạo nên từ nhiều yếu tố đặc sắc. Trước hết là hình tượng người anh hùng Đăm Săn với sức mạnh phi thường, lòng dũng cảm và khát vọng chinh phục, trở thành biểu tượng đẹp trong tâm thức cộng đồng Ê-đê. Bên cạnh đó, tác phẩm sử dụng không gian rộng lớn mang tầm vũ trụ, kết hợp giữa thế giới con người và thế giới thần linh, tạo màu sắc kỳ vĩ. Ngôn ngữ kể giàu nhịp điệu, lặp lại, so sánh phóng đại, mang đậm phong cách truyền miệng, khiến câu chuyện dễ nhớ và giàu cảm xúc. Ngoài ra, sử thi còn phản ánh ước mơ, niềm tin và khát vọng vươn lên của cộng đồng, vì vậy sức sống của nó vẫn bền bỉ qua thời gian.

Trong văn bản, không gian nhà – rừng (trục ngang) thể hiện hành trình của Đăm Săn từ đời sống cộng đồng đến không gian phi thường của thử thách. Nhà dài là nơi gắn với con người và buôn làng, còn rừng là nơi Đăm Săn bước vào cuộc truy đuổi đầy hiểm nguy. Không gian người – trời (trục dọc) cho thấy sự vươn lên của người anh hùng từ thế giới trần gian đến cõi thiêng của các vị thần, nơi Nữ Thần Mặt Trời cư ngụ. Sự di chuyển này làm nổi bật tầm vóc siêu phàm, sức mạnh và khát vọng chinh phục của Đăm Săn. Như vậy,hai mảng không gian góp phần khắc họa Đăm Săn như một anh hùng có khả năng vượt qua cả giới hạn của con người.

Trong nhiều nền văn hoá, mặt trời được xem là biểu tượng của ánh sáng, sự sống và sức mạnh tái sinh. Mặt trời đại diện cho năng lượng, sự ấm áp, giúp vạn vật sinh trưởng, nên thường được coi là nguồn sống của con người và thiên nhiên. Nhiều dân tộc còn xem mặt trời là biểu tượng của quyền lực và thần linh, gắn với các vị thần tối cao cai quản vũ trụ. mặt trời mang ý nghĩa thiêng liêng, tượng trưng cho sự sống, sức mạnh, niềm tin và khát vọng vươn lên của con người trong nhiều nền văn hoá.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời mang ý nghĩa khẳng định vẻ đẹp và tầm vóc phi thường của người anh hùng sử thi Ê-đê. Việc dám đối đầu với thế lực thiêng liêng cho thấy khát vọng chinh phục những đỉnh cao, khẳng định sức mạnh và uy danh của chính mình. Đây cũng là biểu tượng cho ước mơ của cộng đồng muốn mở rộng lãnh thổ, khẳng định vị thế và xây dựng cuộc sống phồn vinh. Hơn nữa, hành động ấy thể hiện tinh thần không khuất phục trước tự nhiên và số phận, qua đó tôn vinh hình tượng người anh hùng đại diện cho ý chí, sức mạnh và khát vọng vươn lên của cả buôn làng Ê-đê.

Trong cảnh chia tay, Héc-to hiện lên vừa kiên cường vừa đầy yêu thương. Chàng tháo mũ trụ, bế con, cầu xin các vị thần che chở cho đứa trẻ, rồi nhẹ nhàng an ủi vợ. Dù đau xót, Héc-to vẫn giữ vẻ cứng cỏi của người anh hùng đặt nghĩa vụ bảo vệ thành Tơ-roa lên trên hạnh phúc cá nhân. Ngược lại, Ăng-đrô-mác chìm trong nỗi đau và lo sợ: nàng òa khóc, ôm chặt con, bước đi mà vẫn ngoái nhìn chồng. Qua đó, nhân vật Héc-to được khắc họa là người anh hùng bi tráng, trọng trách nhiệm nhưng sâu nặng tình nhà, còn Ăng-đrô-mác là người vợ hiền dịu, thủy chung, giàu đức hy sinh và nỗi lòng thương chồng vô hạn.

Trong cuộc đối thoại khi mới gặp, Ăng-đrô-mác bộc lộ nỗi lo sợ và tha thiết van xin chồng ở lại, cho thấy nàng yêu thương sâu sắc và luôn hướng về gia đình. Héc-to đáp lại bằng sự trăn trở nhưng vẫn quyết liệt chọn chiến trường, thể hiện ý thức cao về bổn phận với thành Tơ-roa. Khi chia tay, lời dặn dò của Héc-to vẫn đầy yêu thương nhưng cương nghị, còn Ăng-đrô-mác chỉ biết òa khóc và ngoái nhìn trong tuyệt vọng. Qua đó, ta thấy Héc-to là người anh hùng giàu tình cảm nhưng đặt trách nhiệm lên trên hết, còn Ăng-đrô-mác là người vợ thủy chung, giàu tình yêu và nỗi đau dành cho chồng con.

Nhân vật sử thi thường được khắc họa bằng những đặc điểm cố định vì sử thi bắt nguồn từ truyền miệng, đòi hỏi người kể phải dễ nhớ và dễ lặp lại. Những tính ngữ cố định như “Héc-to lẫy lừng” hay “mũ trụ sáng loáng” giúp khắc sâu hình ảnh nhân vật trong trí nhớ người nghe. Cách miêu tả này còn làm nổi bật phẩm chất lý tưởng, bền vững của người anh hùng. Đồng thời, nó giúp nhân vật mang tính biểu tượng cho sức mạnh và tinh thần của cả cộng đồng.

Trong đoạn trích “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác”, không gian được thể hiện qua nhiều chi tiết như chiến trường đầy hiểm nguy, thành Tơ-roa rộng lớn và không gian gia đình ấm áp khi Héc-to gặp vợ con. Bên cạnh đó, tác giả còn mở rộng không gian đến tương lai bi thảm khi dự báo cảnh thành Tơ-roa thất thủ và Ăng-đrô-mác bị bắt làm nô lệ. Những chi tiết này cho thấy không gian sử thi luôn mang tầm vóc rộng lớn, bao quát cả chiến tranh, quốc gia và số phận cộng đồng. Không gian ấy còn thấm đẫm màu sắc linh thiêng, có sự xuất hiện của các vị thần và những địa danh huyền thoại. Từ đó, ta thấy không gian sử thi trong đoạn trích vừa hùng tráng, rộng lớn, vừa gợi nỗi bi tráng trước số phận của người anh hùng và dân tộc.

a. Dấu hiệu nổi bật cho thấy lỗi mạch lạc trong đoạn văn là ý giữa các câu chưa thống nhất và không phát triển theo một hướng rõ ràng.

b. Các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn gồm: Đại từ “nó” ở câu cuối không có từ ngữ được thay thế rõ ràng, gây mơ hồ (không rõ “nó” chỉ điện thoại hay thói quen đọc sách). Các câu thiếu từ nối để thể hiện quan hệ nhân – quả hoặc đối lập, khiến đoạn văn rời rạc và ý chưa gắn bó chặt chẽ.

c. Cách sửa để đảm bảo mạch lạc và liên kết: Xác định rõ đối tượng được nói đến trong toàn đoạn là thói quen đọc sách và ảnh hưởng của điện thoại thông minh, tránh thay đổi chủ thể.Thêm các từ nối hợp lý để diễn đạt mạch lạc hơn.