Câu 1.
Các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích thường gồm miêu tả điệu bộ, cử chỉ, động tác, trạng thái tâm lí, cách hát – cách nói của nhân vật như: cười, khóc, đi đi lại lại, buông khăn, ngả nghiêng say đắm, than thở, nói một mình. Những chi tiết đó giúp diễn viên thể hiện rõ nội tâm Xuý Vân trên sân khấu.

Câu 2.
Trong lời xưng danh, Xuý Vân kể về tên tuổi, quê quán, thân phận, cảnh ngộ cuộc đời và nỗi lòng của mình.
Qua đó có thể thấy vài đặc điểm của sân khấu chèo như:

• Nhân vật tự giới thiệu trực tiếp trên sân khấu
• Tính ước lệ, tượng trưng
• Hát, nói, múa đan xen
• Nhân vật bộc lộ nội tâm ngay trước khán giả

Câu 3.

Những câu hát cho thấy ước mơ của Xuý Vân là một cuộc sống vợ chồng bình dị, hạnh phúc, được yêu thương, cùng nhau lao động: chồng đi gặt, vợ mang cơm, một mái ấm yên bình.

Câu 4.
Thực tế cuộc sống của Xuý Vân trong gia đình chồng là buồn tủi, cô đơn, không hạnh phúc, bị gò bó và nhàm chán. Những câu hát than thân trách phận, buồn tủi, cô quạnh, nói về cảnh “phận gái lấy chồng mà lòng không vui” là những câu diễn tả điều đó.

Câu 5.
Nguyên nhân Xuý Vân “phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương” là:

• Hôn nhân do sắp đặt, thiếu tình yêu
• Cuộc sống làm dâu ngột ngạt, đơn điệu
• Khao khát được yêu thương và sống là chính mình
• Bị hấp dẫn bởi sự chiều chuộng và lời lẽ của Trần Phương
  Vì vậy nàng đã có lựa chọn sai lầm. Câu 6.
  Xuý Vân vừa đáng thương vừa đáng trách. Nàng đáng thương vì phải sống trong cuộc hôn nhân không tình yêu, cô đơn, khát khao hạnh phúc. Tuy nhiên nàng cũng đáng trách vì đã phản bội Kim Nham và chạy theo tình cảm mù quáng. Sai lầm của nàng xuất phát từ khát vọng chính đáng nhưng cách giải quyết không đúng.

Câu 7.
Nếu sống ở thời hiện đại, Xuý Vân có thể chọn cách giải thoát như:

• Ly hôn để chấm dứt hôn nhân không hạnh phúc
• Tự lập, tự xây dựng cuộc sống của mình
• Tìm đến tư vấn tâm lí, pháp luật, gia đình để hỗ trợ
  Nhờ đó bi kịch có thể được giải quyết tích cực hơn mà không cần lựa chọn cực đoan.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời dựa vào những yếu tố như tính nhân văn, tính nghệ thuật, và giá trị văn hóa. Sử thi Đăm Săn là một biểu tượng của văn hóa Tây Nguyên, thể hiện sự mạnh mẽ, dũng cảm và quyết tâm của con người trong việc chinh phục thiên nhiên và đạt được mục tiêu. Đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện sự khao khát của con người về sự bất tử và quyền lực vô hạn, đồng thời cũng phản ánh sự tương tác giữa con người và thiên nhiên, giữa thế giới thực và thế giới siêu nhiên.

Không gian nghệ thuật trong văn bản được tổ chức thành hai mảng không gian chính: nhà/rừng (trục ngang) và không gian của người/không gian của trời (trục dọc). Mảng không gian nhà/rừng thể hiện sự đối lập giữa thế giới văn minh, an toàn của nhà và thế giới hoang dã, nguy hiểm của rừng. Mảng không gian của người/không gian của trời thể hiện sự đối lập giữa thế giới con người và thế giới siêu nhiên, thần linh. Sự đối lập này tạo nên một không gian nghệ thuật phong phú và đa chiều, phản ánh sự tương tác giữa con người và thiên nhiên, giữa thế giới thực và thế giới siêu nhiên.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện ý chí mạnh mẽ và quyết tâm của anh ta trong việc chinh phục thiên nhiên và đạt được mục tiêu. Nữ Thần Mặt Trời là một biểu tượng của sức mạnh và quyền lực, và việc bắt được nàng thể hiện sự thống trị của Đăm Săn đối với thiên nhiên. Hành động này cũng thể hiện sự khao khát của Đăm Săn về sự bất tử và quyền lực vô hạn. Tuy nhiên, hành động này cũng có thể được hiểu là một sự thách thức đối với trật tự tự nhiên và sự can thiệp vào thế giới của các thần linh, điều này có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước được.

Mặt trời là một biểu tượng quan trọng trong nhiều nền văn hóa, thường đại diện cho sức mạnh, sự sống, và sự tái sinh. Nó mang lại ánh sáng và ấm áp, đại diện cho sự hy vọng và hạnh phúc. Trong văn hóa Hy Lạp cổ đại, mặt trời được đại diện bởi thần Hê-li-ốt, người điều khiển xe ngựa mặt trời qua bầu trời mỗi ngày. Trong văn hóa Ai Cập cổ đại, mặt trời được đại diện bởi thần Ra, người được coi là vua của các vị thần. Mặt trời cũng đại diện cho sự trung thực, công lý và sự công bằng. Tóm lại, mặt trời là một biểu tượng đa nghĩa, đại diện cho nhiều giá trị và ý nghĩa khác nhau trong các nền văn hóa khác nhau.

1.

a. Không gian thành Tơ-roa

b. Không gian tường thành – nơi dự báo số phận

c. Không gian chiến trận ngoài thành

d. Không gian gia đình nhỏ của Héc-to

2.

Không gian trong đoạn trích là không gian rộng lớn của chiến tranh và số phận dân tộc, đồng thời có sự xen kẽ của không gian gia đình mang màu sắc trữ tình. Nhờ vậy, đoạn trích thể hiện rõ vẻ đẹp bi tráng của người anh hùng sử thi Héc-to: tình cảm gia đình sâu nặng nhưng vẫn đặt trách nhiệm với đất nước lên trên hết.

Sử thi ra đời trong thời kì văn học truyền miệng. Người kể chuyện phải ghi nhớ hàng ngàn câu thơ, thế nên việc dùng những cụm từ lặp lại như “Héc-to mũ phóng lao”, “Achilles chân nhanh như gió”, “Priam bậc hiền triết”… giúp họ ghi nhớ dễ hơn và kể chuyện trôi chảy hơn.

Nhưng có một lý do sâu hơn: các nhân vật sử thi thường đại diện cho lí tưởng chung của cả cộng đồng. Họ giống như những hình mẫu được khắc vào trí nhớ tập thể. Vì thế, họ mang những phẩm chất ổn định, ít thay đổi, gần như được “đóng dấu” ngay từ đầu.

2.

Làm nổi bật phẩm chất lí tưởng

Tạo tính trang trọng, nhịp điệu

Giúp dòng kể chuyện liền mạch

Tô đậm tính biểu tượng

Trong đoạn trích “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác”, cuộc đối thoại giữa hai vợ chồng diễn ra trong hai thời điểm: khi gặp nhau và lúc chia tay, qua đó thể hiện rõ tính cách của từng nhân vật. Khi mới gặp, Ăng-đrô-mác bày tỏ nỗi lo lắng và đau đớn tột cùng trước nguy cơ Héc-to ra trận. Nàng kể về nỗi bất hạnh của mình, mong Héc-to hãy ở lại để bảo vệ gia đình và cũng là để bảo toàn mạng sống cho chính chàng. Lời nói của Ăng-đrô-mác chân thành, tha thiết, đầy nước mắt, cho thấy nàng là người vợ yêu chồng sâu sắc, sống nặng tình và giàu lòng vị tha. Đối lập với sự yếu mềm của Ăng-đrô-mác, lời đáp của Héc-to thể hiện rõ phẩm chất của một người anh hùng sử thi. Chàng hiểu nỗi lòng của vợ, nhưng không thể chiều theo vì trách nhiệm với quân dân Tơ-roa. Héc-to nói bằng giọng điệu điềm tĩnh nhưng kiên quyết, bộc lộ ý thức danh dự, lòng dũng cảm và tinh thần chiến đấu không gì lay chuyển. Đến lúc chia tay, cuộc đối thoại mang sắc thái bi tráng hơn: Ăng-đrô-mác chìm trong đau khổ, còn Héc-to vẫn giữ sự quyết tâm, nhưng giờ đây xen lẫn nỗi xót xa trước cảnh con thơ hoảng sợ khi nhìn thấy bộ giáp của cha. Khoảnh khắc ấy cho thấy Héc-to không chỉ là người chiến binh quả cảm mà còn là người chồng, người cha đầy yêu thương nhưng buộc phải hi sinh hạnh phúc riêng cho nghĩa lớn. Qua cuộc đối thoại, hình ảnh hai nhân vật hiện lên đầy tính nhân văn: Ăng-đrô-mác thủy chung, giàu tình cảm; Héc-to anh hùng, kiêu hãnh mà cũng rất đỗi đời thường, làm nổi bật vẻ đẹp bi tráng của sử thi Hy Lạp.

Trong giây phút chia tay, cả Héc-to và Ăng-đrô-mác đều hiện lên với những phẩm chất đẹp đẽ nhưng đậm màu bi tráng của sử thi Hy Lạp. Ăng-đrô-mác xuất hiện trước hết như một người vợ giàu yêu thương, lo lắng đến quặn lòng cho chồng và cho gia đình nhỏ. Nàng tha thiết khuyên Héc-to đừng ra trận vì hiểu rõ sức mạnh đáng sợ của quân A-khai-ơ và đã quá đau thương khi mất cha, mẹ, anh em trong chiến tranh. Mọi nỗi sợ hãi, đau đớn của nàng cô đọng trong tình thương chồng và nỗi ám ảnh về cảnh “mất chồng, mất con, cảnh góa bụa đau đớn”. Trái lại, Héc-to hiện lên như mẫu người anh hùng sử thi điển hình: yêu thương gia đình sâu sắc nhưng đặt trách nhiệm với thành Tơ-roa và danh dự người chiến binh lên trên hạnh phúc cá nhân. Chàng quyết liệt từ chối lời van xin của vợ, khẳng định mình không thể trốn tránh trận chiến khi “bao người Tơ-roa trông vào chàng”, đồng thời bộc lộ niềm tin mãnh liệt vào số phận và bổn phận. Cuộc chia tay vì thế thấm đẫm cảm xúc: sự đau đớn, tuyệt vọng của Ăng-đrô-mác đối lập với ý chí kiên cường của Héc-to, làm nổi bật vẻ đẹp nhân văn sâu sắc của hai nhân vật. Một bên là tấm lòng người phụ nữ chân thành, thủy chung; một bên là khí phách bi tráng của người anh hùng sẵn sàng hi sinh vì cộng đồng.

a. Dấu hiệu nổi bật giúp ta nhận ra lỗi về mạch lạc trong đoạn văn là gì?

• Các câu chưa phát triển ý theo trình tự hợp lý:
• • Câu 1 nói về việc nhiều người cầm điện thoại thay vì đọc sách.
  • Câu 2 nêu nhận thức mơ hồ về ích lợi của sách.
  • Câu 3 nói họ đã từ bỏ thói quen đọc sách.
  • Câu 4 nói về điện thoại tiện lợi nhưng khó giúp yên tĩnh. b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn
  • Thiếu từ nối, liên từ hoặc cụm từ chuyển ý để kết nối các câu:
  • b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn
  • Thiếu từ nối, liên từ hoặc cụm từ chuyển ý để kết nối các câu:
  • Ví dụ, câu 2 và câu 3 liên quan đến việc từ bỏ sách nhưng chưa có từ nối “vì thế”, “do đó”, “chính vì vậy” để tạo sự liên kết.
  • Câu 4 đột ngột nhảy sang lợi ích – hạn chế của điện thoại mà không có chuyển tiếp mượt mà.
• Lặp từ “sách” và “điện thoại” chưa đủ để tạo liên kết logic, chỉ mang tính nhắc lại từ vựng nhưng chưa kết nối các ý trong đoạn.
• C) Đề xuất cách sửa để đảm bảo đoạn văn có mạch lạc và liên kết
• Sắp xếp lại ý theo trình tự logic:
• 1. Nhắc đến thói quen hiện nay (cầm điện thoại thay vì đọc sách).
  2. Giải thích hậu quả/thói quen từ bỏ sách.
  3. Nhấn mạnh lý do: nhận thức mơ hồ về ích lợi của sách.
  4. So sánh lợi ích và hạn chế của điện thoại.
• Thêm từ nối, liên từ để câu liên kết chặt chẽ hơn: “vì thế”, “chính vì vậy”, “tuy nhiên”, “mặt khác”…