Câu 1: Chỉ dẫn sân khấu

Các chỉ dẫn sân khấu thường nằm trong ngoặc đơn, ví dụ: (Hát điệu quá giang), (Cười), (Múa điệu sa lệch)... (Lưu ý: Bạn cần nhìn lại đoạn văn bản đọc hiểu đi kèm để liệt kê chính xác các từ trong ngoặc đơn).

Câu 2: Lời xưng danh và đặc điểm sân khấu Chèo

• Xúy Vân kể: Cô là người có tài cao, khéo léo, nhưng số phận trớ trêu, gặp cảnh "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt" và đang đi tìm chồng.
• Đặc điểm sân khấu Chèo: Nhân vật trực tiếp giao lưu với khán giả, tự giới thiệu tên tuổi, quê quán, hoàn cảnh (thủ pháp tự sự - ước lệ).

Câu 3: Ước mơ của Xúy Vân

Ước mơ về một cuộc sống gia đình vợ chồng hòa thuận, ấm êm, giản dị: chồng cày cấy, vợ đưa cơm, cùng nhau lao động hạnh phúc trên đồng ruộng.

Câu 4: Thực tế cuộc sống của Xúy Vân

• Thực tế: Cô sống trong cô đơn, bế tắc, thiếu sự thấu hiểu và sẻ chia từ chồng (Kim Nham mải đèn sách).
• Câu hát diễn tả: "Con gà rừng ăn lẫn với công/ Đắng cay chẳng có chịu được, ức!" hoặc "Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên".

Câu 5: Lý giải nguyên nhân "Phụ Kim Nam, say đắm Trần Phương"

Do Xúy Vân luôn khao khát tình yêu và sự quan tâm nhưng Kim Nham lại thờ ơ. Sự xuất hiện của Trần Phương với những lời hứa hẹn ngọt ngào đã đánh trúng vào tâm lý đang cô đơn và muốn thoát khỏi cảnh ngột ngạt của cô.

Câu 6: Xúy Vân đáng thương hay đáng trách? (Đoạn văn)

Xúy Vân vừa đáng thương, vừa đáng trách nhưng khía cạnh đáng thương nhiều hơn. Cô đáng trách vì đã không chung thủy, nhẹ dạ cả tin vào lời gạt gẫm. Tuy nhiên, cô đáng thương vì là nạn nhân của xã hội phong kiến, nơi khao khát hạnh phúc cá nhân của người phụ nữ bị gông xiềng và không được thấu hiểu, dẫn đến bi kịch điên dại.

Câu 7: Giải thoát trong thời hiện đại

Nếu ở thời hiện đại, Xúy Vân có thể chọn cách ly hôn văn minh để kết thúc cuộc hôn nhân không hạnh phúc. Thay vì giả dại hay bế tắc, nàng có quyền tự chủ cuộc đời, đi làm và tìm kiếm người thực sự phù hợp với mình một cách công khai và hợp pháp.

1. Hình tượng người anh hùng lí tưởng

• Đăm Săn hiện lên mạnh mẽ, dũng cảm, có khát vọng chinh phục và vượt lên giới hạn.
• Hình tượng này đáp ứng nhu cầu ngưỡng mộ và tôn vinh người anh hùng của cộng đồng Ê-đê, nên luôn sống mãi trong trí nhớ dân gian.

2. Cốt truyện hấp dẫn, mang màu sắc kì ảo

• Những thử thách lớn lao, hành động phi thường (như đi bắt Nữ Thần Mặt Trời) tạo nên sự kịch tính.
• Yếu tố thần linh, thiên nhiên, phép màu làm tác phẩm giàu tưởng tượng và lôi cuốn.

3. Ngôn ngữ nghệ thuật giàu hình ảnh

• Sử dụng nhiều biện pháp tu từ: so sánh, phóng đại, điệp từ…
• Giọng kể có tính nhịp điệu, giàu chất thơ, tạo nên âm hưởng hùng tráng của sử thi.

4. Phản ánh đời sống và khát vọng cộng đồng

• Ca ngợi sức mạnh tộc người, đề cao sự đoàn kết, công bằng, ước mơ làm chủ thiên nhiên.
• Vì gắn liền với đời sống tinh thần của cộng đồng Ê-đê, tác phẩm tiếp tục được lưu truyền.

5. Giá trị văn hóa – tinh thần bền vững

• Ghi lại phong tục, tập quán, lễ hội, tín ngưỡng của người Ê-đê.
• Là “kho tư liệu sống” về văn hóa Tây Nguyên, khiến tác phẩm luôn có sức sống trong đời sống hiện đại.

• Không gian nhà/trừng (trục ngang):
  Là không gian gần gũi, quen thuộc, gắn với sinh hoạt của con người. Đây là nơi diễn ra các hoạt động đời thường, phản ánh nếp sống cộng đồng, phong tục và quan hệ xã hội.
• Không gian của trời (trục dọc):
  Là không gian rộng lớn, thiêng liêng, thể hiện ước mơ, khát vọng vươn lên, thế giới thần linh và những giá trị cao cả. Không gian này mang tính bao quát và vượt khỏi đời sống thực tại.

✦ Đặc điểm chung: Hai không gian bổ sung cho nhau, tạo nên tính đa chiều của thế giới nghệ thuật sử thi, vừa gần gũi lại vừa rộng mở, thể hiện đời sống vật chất và tinh thần phong phú của cộng đồng.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện khát vọng chinh phục những thế lực lớn lao của tự nhiên, biểu tượng cho sức mạnh, lòng dũng cảm và hoài bão vượt lên số phận của người anh hùng sử thi. Nó cũng cho thấy ước mơ của cộng đồng về quyền làm chủ thiên nhiên và khát vọng hướng tới ánh sáng, sự no đủ và phồn thịnh.

Mặt trời thường được xem là biểu tượng của sự sống, ánh sáng, sức mạnh và quyền năng. Ở nhiều nền văn hóa, mặt trời còn tượng trưng cho sự tái sinh, sự trường tồn của vũ trụ, công lý và trí tuệ, vì nó mang lại ánh sáng, dẫn dắt con người và duy trì mọi sự sống trên Trái Đất.

• Tác giả rất ghét định kiến “nhà thơ Việt chín sớm tàn sớm”, không mê những nhà thơ thần đồng chỉ dựa vào trời cho.
• Ông ưa những nhà thơ cần cù, lao động chữ nghĩa bền bỉ, sáng tạo nghiêm túc như “lực điền trên cánh đồng giấy”.

Tác giả triển khai “chữ bầu lên nhà thơ” bằng cách:

• Giải thích: mỗi bài thơ là cuộc bầu chọn của chữ, nhà thơ phải chứng tỏ năng lực qua lao động chữ nghĩa.
• Dẫn chứng: Vích-to Huy-gô dù thiên tài cũng không luôn “được tái cử”.
• Kết luận: chữ và lao động nghiêm túc quyết định giá trị nhà thơ, chứ không phải tuổi trẻ hay thiên phú.

lí lẽ, dẫn chứng

• Tác giả bác bỏ quan niệm cho rằng làm thơ chỉ cần “trời cho”, “bốc đồng”, hay thiên phú.
• Ông đưa ra lí lẽ: thơ hay là kết quả của thành tâm, kiên trì, lao động nghiêm túc, chứ không phải “đánh quả” hay “trúng số độc đắc”.
• Dẫn chứng:
• • Tôn-xtôi, Phlô-be: nhà văn, nhà thơ nước ngoài nổi tiếng, đều công phu, tỉ mỉ khi sáng tác.
  • Lý Bạch, Gớt, Ta-go: dù tuổi cao vẫn sáng tạo dồi dào, minh chứng cho sức sống bền bỉ của người làm thơ thực sự.
  • Trích dẫn lời của Pi-cát-xô, Ét-mông Gia-bét, Vích-to Huy-gô để làm sáng tỏ quan điểm “chữ bầu lên nhà thơ”.

nhận xét:Lí lẽ của tác giả chặt chẽ, thuyết phục, có chiều sâu; dẫn chứng phong phú, tiêu biểu, giàu sức gợi. Qua đó thể hiện quan điểm đúng đắn và trân trọng lao động sáng tạo nghệ thuật của

làm thơ không chỉ dựa vào cảm hứng hay tài năng bẩm sinh, mà cần lao động nghệ thuật nghiêm túc, kiên trì, đổ nhiều công sức để “gieo trồng”, “gặt hái” từng câu chữ hay.Qua đó, tác giả đề cao sự cần mẫn, rèn luyện và sáng tạo không ngừng trong nghề thơ.

theo em những yếu tố tạo nên sức thuyết phục của bài viết là

-Dẫn chứng bằng Trải nghiệm Cá nhân: Tác giả kể lại chi tiết quá trình nghiện và thoát nghiện của chính mình, tạo sự chân thực và đồng cảm tuyệt đối.

-Lập luận Khách quan: Thừa nhận lợi ích của điện thoại trước khi chỉ ra tác hại, giúp lập luận trở nên cân bằng và đáng tin cậy.

-Ngôn ngữ Gần gũi và Nhân hóa: Dùng ngôi "tôi" và "bạn" thân mật, đồng thời nhân hóa điện thoại thành "người thích làm nũng" để nhấn mạnh sự chi phối.

-Thông điệp Trực diện: Kết luận mạnh mẽ rằng "công cụ phải phục vụ con người", khẳng định vai trò chủ động của người dùng.