Câu 1.
Các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích gồm:

• “(Đế(1))” – lời nói xen của khán giả/diễn viên hậu trường.
• “(Hát điệu con gà rừng(2))”.
• “(Tiếng trống nhịp nổi lên, Xuý Vân múa điệu bắt nhện, xe tơ, dệt cửi…)”.
• “(…rồi cười và hát điệu sa lệch(4))”.
  → Những chỉ dẫn này cho biết hành động, điệu múa, làn điệu, âm nhạc trên sân khấu.

Câu 2.
Trong lời xưng danh, Xuý Vân kể về:

• Tên tuổi, tài năng (hát hay, nổi tiếng).
• Bi kịch tình cảm: phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương, dẫn đến giả điên.

Qua đoạn xưng danh, có thể thấy đặc điểm của sân khấu chèo:

• Nhân vật tự giới thiệu trực tiếp với khán giả.
• Pha trộn giữa kể – hát – múa.
• Có tính ước lệ, dân gian, đối thoại với khán giả.

Câu 3.
Hai câu hát cho thấy ước mơ của Xuý Vân về một cuộc sống vợ chồng bình dị, êm ấm, cùng lao động, cùng chia sẻ yêu thương: chồng gặt lúa, vợ mang cơm – rất đời, rất gần gũi.

Câu 4.
Thực tế cuộc sống của Xuý Vân trong gia đình chồng là cô đơn, buồn tủi, thiếu hạnh phúc, phải sống cảnh chờ chồng đi học xa.
Điều đó được diễn tả qua các câu hát mang nỗi đắng cay, ức chế trong điệu con gà rừng và lời than “đắng cay chẳng có chịu được”.

Câu 5.
Xuý Vân “Phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương” vì:

• Cuộc hôn nhân do cha mẹ sắp đặt, thiếu tình yêu.
• Kim Nham đi học xa, nàng sống cô quạnh, thiếu sự quan tâm.
• Trần Phương giàu có, khéo tán tỉnh, đánh trúng tâm lý yếu đuối của Xuý Vân.

Câu 6.
Xuý Vân là nhân vật đáng thương nhiều hơn đáng trách. Nàng là nạn nhân của hôn nhân ép buộc và lễ giáo phong kiến. Sự phản bội xuất phát từ khát khao được yêu thương, được sống hạnh phúc. Tuy vậy, hành động giả điên và phụ chồng cũng cho thấy sự bồng bột, yếu đuối của nàng.

Câu 7.
Nếu sống ở thời hiện đại, Xuý Vân có thể chọn ly hôn, tự quyết định hôn nhân của mình. Nàng cũng có thể tìm đến gia đình, bạn bè hoặc các tổ chức tư vấn tâm lý để được giúp đỡ. Quan trọng nhất là được sống đúng với cảm xúc và quyền lựa chọn của bản thân, thay vì phải giả điên để trốn chạy bi kịch.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích “Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời” được tạo nên từ một số yếu tố chính: hình tượng anh hùng mang tầm vóc phi thường, sức mạnh vượt lên giới hạn con người; khung cảnh thiên nhiên kì vĩ, rộng lớn, đậm chất thần thoại của núi rừng Tây Nguyên; ngôn ngữ giàu nhịp điệu, trùng điệp, tạo âm hưởng mạnh mẽ của văn bản truyền miệng; cùng với đó là khát vọng của cộng đồng Ê-đê về tự do, chinh phục thiên nhiên và khẳng định bản lĩnh. Chính những yếu tố ấy làm cho câu chuyện luôn sống động, hấp dẫn và giàu chất sử thi.

Không gian nghệ thuật trong đoạn trích được tổ chức theo hai mảng chính, mỗi mảng mang ý nghĩa riêng rõ rệt:

Không gian nhà – rừng (trục ngang) thể hiện đời sống sinh hoạt và chiến trận của cộng đồng. Nhà là nơi gắn với buôn làng, sự ấm cúng và ổn định; còn rừng là nơi diễn ra những cuộc đọ sức, những thử thách lớn của Đăm Săn. Trục ngang vì vậy phản ánh thế giới con người trong hiện thực, gắn với lao động, chiến đấu và quan hệ xã hội.

Không gian người – trời (trục dọc) mở ra thế giới siêu nhiên. Khi nhân vật hướng lên trời hay tiếp xúc với thần linh, không gian được nâng từ mức trần thế lên tầm linh thiêng, khẳng định tầm vóc phi thường của anh hùng. Trục dọc thể hiện khát vọng vươn tới trời cao, chinh phục những thế lực lớn hơn con người.

→ Hai mảng không gian kết hợp làm nổi bật hình tượng Đăm Săn vừa thuộc về đời sống cộng đồng, vừa mang sức mạnh vượt lên tầm người thường.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời cho thấy khát vọng chinh phục những thế lực lớn nhất của vũ trụ, thể hiện tầm vóc phi thường của người anh hùng sử thi. Việc dám hướng đến mặt trời – biểu tượng của sức mạnh, ánh sáng và quyền năng – cho thấy Đăm Săn muốn khẳng định bản lĩnh, uy danh và ý chí vượt lên giới hạn của con người. Đồng thời, hành động ấy cũng biểu hiện ước mơ của cộng đồng Ê-đê về sức mạnh, tự do và khả năng làm chủ tự nhiên.

Mặt trời trong nhiều nền văn hóa mang ý nghĩa biểu tượng rất sâu sắc, thường gắn với những giá trị tích cực và thiêng liêng. Trước hết, mặt trời được xem là nguồn sống, bởi nó đem lại ánh sáng, hơi ấm và sự sinh trưởng cho muôn loài. Vì vậy, nhiều dân tộc coi mặt trời như biểu tượng của sự sống, sức mạnh và sự tái sinh. Bên cạnh đó, mặt trời thường gắn với quyền lực tối cao, đại diện cho các vị thần tối thượng hoặc những người lãnh đạo có quyền uy, bởi ánh sáng của nó có thể soi sáng và chi phối mọi sự tồn tại. Ở một số nền văn hóa, mặt trời còn tượng trưng cho ánh sáng chân lý, cho sự minh triết và khả năng xua tan bóng tối – nghĩa là xua tan cái ác, sự u tối trong tâm hồn. Ngoài ra, sự vận hành đều đặn của mặt trời qua các chu kỳ ngày – đêm cũng khiến nó trở thành biểu tượng của quy luật vũ trụ, của thời gian và trật tự tự nhiên. Nhìn chung, mặt trời là một trong những biểu tượng mạnh mẽ nhất, thể hiện niềm tin của con người vào sự sống, sức mạnh, trí tuệ và trật tự của thế giới.

Trong cảnh chia tay, hình tượng Héc-to và Ăng-đrô-mác hiện lên đầy chiều sâu cảm xúc và vẻ đẹp nhân văn. Ăng-đrô-mác chỉ còn biết ôm con rồi òa khóc, không nói nhiều nữa vì nỗi đau đã vượt quá lời; hành động ấy cho thấy nàng là người vợ yêu thương hết lòng, yếu đuối nhưng chân thành, mang nỗi lo mất mát quá lớn sau khi đã mất cả gia đình trong chiến tranh. Héc-to thì vừa bế con vừa an ủi vợ, chàng cầu mong con sau này mạnh mẽ và vinh quang hơn mình. Khi trao con lại cho vợ để bước ra trận, Héc-to bộc lộ phẩm chất của một anh hùng sử thi: dịu dàng trong tình cảm gia đình nhưng kiên định với trách nhiệm bảo vệ Tơ-roa. Sự đối lập giữa nỗi đau lặng thầm của Ăng-đrô-mác và ý chí không lùi bước của Héc-to khiến cảnh chia tay trở nên sâu sắc, góp phần khắc họa một người phụ nữ thủy chung và một người chiến binh cao đẹp trong sử thi Iliad của Homer.

Cuộc đối thoại khi Héc-to và Ăng-đrô-mác mới gặp nhau cho thấy nàng tha thiết van chồng ở lại vì lo sợ chiến tranh sẽ cướp đi người thân cuối cùng của mình; lời nói của nàng chân thành, giàu tình yêu và nỗi bất an. Héc-to đáp lại bằng sự dịu dàng nhưng kiên quyết, khẳng định trách nhiệm của một người anh hùng không thể trốn tránh. Đến lúc chia tay, Ăng-đrô-mác chỉ lặng lẽ khóc, bộc lộ tấm lòng thủy chung và nỗi đau nghẹn lại của người vợ. Còn Héc-to ôm con, an ủi vợ và dứt khoát ra trận, thể hiện rõ phẩm chất dũng cảm, trọng danh dự, đặt nghĩa lớn lên trên tình riêng. Qua hai cuộc đối thoại, Ăng-đrô-mác hiện lên giàu tình yêu và đức hi sinh, còn Héc-to là hình mẫu anh hùng sử thi của Iliad do Homer sáng tạo.

Nhân vật sử thi được khắc họa bằng những đặc điểm cố định, thường thông qua các tính ngữ lặp lại, vì sử thi có nguồn gốc truyền miệng. Người kể phải ghi nhớ khối lượng nội dung rất lớn, nên những công thức miêu tả cố định giúp họ dễ dàng tái hiện câu chuyện mà không bị sai lệch. Đồng thời, các tính ngữ ấy góp phần tạo nên hình tượng anh hùng mang tính khuôn mẫu: phẩm chất, sức mạnh, dáng vẻ đều được khắc họa nhất quán, ổn định, thể hiện quan niệm thẩm mỹ và lý tưởng về con người của cộng đồng thời cổ đại.

Việc khắc họa nhân vật bằng những đặc điểm cố định có tác dụng làm nổi bật vẻ đẹp lý tưởng của người anh hùng sử thi, biến họ thành biểu tượng tiêu biểu cho sức mạnh và phẩm chất của cả dân tộc. Các chi tiết lặp lại giúp hình tượng trở nên trang trọng, hoành tráng, dễ in sâu trong trí nhớ người nghe, đồng thời tạo nhịp điệu, âm hưởng trầm hùng cho lời kể. Nhờ vậy, nhân vật sử thi không chỉ là con người của câu chuyện mà còn trở thành biểu tượng mang ý nghĩa bền vững trong văn hóa cộng đồng.

a. Dấu hiệu nổi bật giúp ta nhận ra lỗi về mạch lạc trong đoạn văn là gì

Dấu hiệu nổi bật là sự thiếu thống nhất và chuyển đổi chủ thể đột ngột:

1. Thiếu thống nhất: Đoạn văn bàn luận lộn xộn giữa hai ý chính (ích lợi/thiếu sót của sách) và (tính tiện lợi/hạn chế của điện thoại).
2. Chuyển chủ thể đột ngột: Câu cuối (bắt đầu bằng "Nó") đột ngột chuyển trọng tâm từ "thói quen đọc sách" sang phân tích "chiếc điện thoại thông minh", làm đứt gãy mạch ý đang tập trung vào việc đọc sách.

b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn.

1. Lỗi về Phép Thế:
2. • Đại từ "Nó" ở câu cuối (ý nói điện thoại) đặt ngay sau câu nói về "thói quen đọc sách" khiến người đọc hiểu lầm về đối tượng được thay thế.
3. Thiếu Từ Nối/Quan hệ từ:
4. • Giữa Câu 2 (nhận thức mơ hồ về sách) và Câu 3 (hầu như vứt bỏ thói quen đọc sách) thiếu từ nối thích hợp để chỉ mối quan hệ Nguyên nhân - Kết quả rõ ràng.

c. Đề xuất cách sửa để đảm bảo đoạn văn có mạch lạc và liên kết.

Cách sửa là sắp xếp lại trình tự logic và thay thế các từ nối/đại từ rõ ràng hơn:

• Sắp xếp lại: Đặt câu nói về tính năng của điện thoại (bắt đầu bằng "Nó") ngay sau câu nói về thực trạng dùng điện thoại (Câu 1), rồi mới bàn đến hậu quả là nhận thức mơ hồ và vứt bỏ thói quen đọc sách.
• Thế từ: Thay đại từ "Nó" bằng "Thiết bị này" hoặc dùng rõ ràng "Chiếc điện thoại" để tránh nhầm lẫn.
• Thêm từ nối: Thêm các từ nối như "Chính vì lý do đó" hoặc "Hậu quả là" để liên kết các ý lại.

a. Vì sao phép lặp từ đã được sử dụng ở các câu kề nhau mà đoạn văn vẫn rời rạc?

Mặc dù có sử dụng phép lặp từ ("hiền tài") ở các câu kề nhau, đoạn văn vẫn bị rời rạc (thiếu liên kết chặt chẽ) vì:

• Thiếu từ nối/quan hệ từ: Đoạn văn không sử dụng các từ nối, quan hệ từ, hoặc phép thế thích hợp để thiết lập mối quan hệ lô-gíc (nhân - quả, đối lập, bổ sung, giải thích...) giữa các câu.
• Chỉ lặp từ đơn thuần, thiếu sự phát triển ý: Phép lặp từ "hiền tài" được dùng, nhưng các câu sau đó lại nêu ra các ý độc lập, không bổ sung, giải thích hoặc chứng minh cho nhau một cách có hệ thống. Ví dụ, câu nói về năng lực vượt trội (câu 2) không liên kết trực tiếp để giải thích cho ý Nhà nước coi trọng (câu 1), hay ý Hiền tài trong lịch sử (câu 3) lại đột ngột chuyển sang một phạm trù khác, khiến dòng ý bị đứt quãng.

Nói cách khác, phép lặp từ chỉ là yếu tố liên kết về hình thức, nhưng lại bị phá vỡ bởi sự thiếu mạch lạc về nội dung và lô-gíc.

b. Đoạn văn đã mắc lỗi mạch lạc như thế nào?

Đoạn văn đã mắc lỗi thiếu tính thống nhất và thiếu sự tiếp nối hợp lí (lỗi mạch lạc) về mặt nội dung, cụ thể:

• Thiếu tính thống nhất của chủ đề hẹp: Mặc dù chủ đề chung là "hiền tài", nhưng các câu lại nêu ra các ý riêng lẻ và dàn trải:
• • Câu 1: Sự coi trọng của Nhà nước.
  • Câu 2: Năng lực của hiền tài.
  • Câu 3: Sự hiện diện của hiền tài trong lịch sử.
  • Câu 4: Sự ghi nhớ của nhân dân. Các ý này không tạo thành một chuỗi lập luận hoàn chỉnh để phát triển sâu một khía cạnh cụ thể về hiền tài.
• Thiếu sự tiếp nối hợp lí (lô-gíc): Trình tự các câu không theo một quy tắc lô-gíc rõ ràng (ví dụ: nguyên nhân - kết quả, tổng - phân - hợp, khái quát - cụ thể). Các câu cứ thế "nhảy cóc" sang một khía cạnh khác của hiền tài mà không có sự chuyển ý hay liên kết rõ ràng.