Câu 1 (2,0 điểm)

Trong bài thơ “Bầy chim sẻ có nhìn thấy tôi không?”, nhân vật trữ tình hiện lên là một con người giàu lòng trắc ẩn, nhạy cảm và nhiều suy tư trước cuộc sống. Đứng giữa dòng người đông đúc, cái “tôi” lặng lẽ quan sát những con chim sẻ “thất thần, rụng lông, ngơ ngác” bị nhốt trong lồng. Từ hình ảnh ấy, nhân vật trữ tình không chỉ xót thương cho số phận của loài chim mất tự do mà còn liên tưởng đến cuộc sống của con người. Câu thơ “bạn bè tôi nhiều khi phải sống không theo cách mình nghĩ” cho thấy nỗi day dứt trước thực trạng nhiều người đang đánh mất chính mình giữa áp lực cuộc sống. Nhân vật trữ tình là người có ý thức sâu sắc về giá trị của tự do và khát vọng được sống thật với bản thân. Đặc biệt, câu hỏi kết thúc bài thơ “Bầy chim sẻ bị nhốt trong chiếc lồng / có nhìn thấy được tôi đâu?” gợi cảm giác cô đơn và tự vấn. Dường như cái “tôi” cũng nhận ra bản thân mình đang tồn tại trong một “chiếc lồng” vô hình nào đó của cuộc sống. Qua nhân vật trữ tình, nhà thơ gửi gắm nỗi trăn trở về tự do, bản ngã và ý nghĩa của việc được sống đúng với con người thật của mình.

Câu 2 (4,0 điểm)

Trong cuộc sống, nhiều người lựa chọn bước đi trên những con đường đã có sẵn để tìm kiếm sự an toàn. Tuy nhiên, nhân vật Howard Roark trong tiểu thuyết Suối nguồn lại khẳng định: “Em không đứng ở điểm cuối của bất kì truyền thống nào. Em có thể đứng ở điểm khởi đầu của một truyền thống.” Câu nói ấy thể hiện khát vọng sống độc lập, sáng tạo và dám khai mở những giá trị mới của con người, đặc biệt có ý nghĩa đối với người trẻ hôm nay.

“Đứng ở điểm cuối của một truyền thống” có thể hiểu là sống trong sự lặp lại, tiếp nhận thụ động những điều đã có sẵn. Ngược lại, “đứng ở điểm khởi đầu của một truyền thống” là dám nghĩ khác, làm khác, tạo ra những giá trị mới và mở ra hướng đi riêng cho bản thân. Câu nói đề cao tinh thần tiên phong, bản lĩnh sáng tạo và khát vọng khẳng định dấu ấn cá nhân thay vì chỉ đi theo lối mòn của số đông.

Trong thời đại hiện nay, tư duy đổi mới có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Xã hội không ngừng phát triển, nếu con người chỉ biết lặp lại cái cũ sẽ dễ trở nên tụt hậu. Những cá nhân dám nghĩ khác thường là những người tạo ra bước tiến cho cộng đồng. Steve Jobs từng thay đổi thế giới công nghệ bằng tư duy sáng tạo và khát vọng tạo ra những sản phẩm khác biệt. Hay Nguyễn Hà Đông đã tạo nên trò chơi Flappy Bird nổi tiếng toàn cầu từ một ý tưởng rất riêng. Họ không chấp nhận đứng ở “điểm cuối” mà đã mạnh dạn mở ra con đường mới bằng chính năng lực và cá tính của mình.

Đối với người trẻ, câu nói của Howard Roark là lời nhắc nhở về việc cần sống chủ động và có bản lĩnh. Tuổi trẻ là thời gian đẹp nhất để thử sức, khám phá và sáng tạo. Nếu chỉ sống theo sự sắp đặt hay chạy theo đám đông, con người sẽ khó phát huy hết tiềm năng của bản thân. Dám mở lối không có nghĩa là phủ nhận mọi giá trị truyền thống mà là biết kế thừa những điều tốt đẹp để tạo nên cái mới phù hợp với thời đại. Người trẻ cần học cách tư duy độc lập, dám bảo vệ quan điểm đúng đắn và kiên trì theo đuổi mục tiêu của mình.

Tuy nhiên, việc trở thành người mở đường không hề dễ dàng. Những ai khác biệt thường phải đối mặt với sự hoài nghi, áp lực và cả thất bại. Nếu thiếu bản lĩnh và năng lực thật sự, sự khác biệt rất dễ trở thành bốc đồng hoặc lệch hướng. Vì vậy, để “đứng ở điểm khởi đầu của một truyền thống”, con người cần có tri thức, sự nghiêm túc và tinh thần trách nhiệm. Sáng tạo phải đi cùng giá trị tích cực và đóng góp cho cộng đồng.

Trong thực tế, vẫn có nhiều bạn trẻ sống thiếu mục tiêu, ngại thay đổi, chỉ quen bắt chước người khác trên mạng xã hội mà không xây dựng dấu ấn riêng cho mình. Điều đó khiến họ dần đánh mất cá tính và khả năng sáng tạo. Bởi vậy, mỗi người trẻ cần học cách hiểu bản thân, nuôi dưỡng đam mê và dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn.

Câu nói của Howard Roark không chỉ thể hiện tinh thần cá nhân mạnh mẽ mà còn truyền cảm hứng về khát vọng sáng tạo và tiên phong. Trong một thế giới luôn biến đổi, người trẻ cần dám nghĩ khác, dám hành động và dám tạo nên giá trị riêng. Bởi chính những con người biết mở lối mới là những người góp phần làm cho cuộc sống phát triển tốt đẹp hơn

Câu 1 (0,5 điểm)
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là cái “tôi” – người trực tiếp quan sát bầy chim sẻ bị nhốt trong lồng và suy ngẫm về cuộc sống, con người.

Câu 2 (0,5 điểm)
Điều nghịch lý được đề cập trong bài thơ là:

• Chim sẻ vốn thuộc về bầu trời nhưng lại bị nhốt trong lồng, không được tự do bay lượn.
• Con người nhiều khi cũng phải sống không theo cách mình mong muốn, đánh mất tự do và bản ngã của chính mình.

Câu 3 (1,0 điểm)
Hình tượng chiếc lồng trong bài thơ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc:

• Trước hết, chiếc lồng là nơi giam cầm bầy chim sẻ, tước đi quyền tự do vốn có của chúng.
• Đồng thời, đó còn là biểu tượng cho những ràng buộc, áp lực, định kiến hoặc hoàn cảnh khiến con người không được sống đúng với suy nghĩ và khát vọng của mình.
• Qua hình tượng ấy, tác giả bày tỏ niềm trăn trở về sự mất tự do của cả loài vật và con người trong cuộc sống hiện đại.

Câu 4 (1,0 điểm)
Nghệ thuật đối trong những câu thơ:

“Những con chim sẻ không được bay trong bầu trời xanh
một điều nghịch lý
bạn bè tôi nhiều khi phải sống không theo cách mình nghĩ
một điều bình thường?”

có tác dụng:

• Tạo sự tương phản giữa “nghịch lý” và “bình thường”, làm nổi bật thực trạng đáng suy ngẫm của cuộc sống.
• Nhấn mạnh sự phi lí khi con người dần chấp nhận việc sống không đúng với bản thân như một điều quen thuộc.
• Giúp lời thơ giàu tính triết lí, thể hiện nỗi day dứt và thái độ trăn trở của tác giả trước tình trạng con người đánh mất tự do tinh thần.

Câu 5 (1,0 điểm)
Thông điệp có ý nghĩa sâu sắc nhất với tôi là: con người cần được sống tự do và sống đúng với bản thân mình. Bởi khi phải sống theo sự áp đặt hoặc đánh mất những điều mình thật sự mong muốn, con người sẽ trở nên mệt mỏi, cô đơn và mất dần ý nghĩa cuộc sống. Giống như chim sẻ sinh ra để bay trên bầu trời, mỗi người cũng cần có không gian để theo đuổi ước mơ và thể hiện cá tính riêng. Thông điệp ấy nhắc tôi phải biết trân trọng tự do, dũng cảm sống thật với suy nghĩ của mình và đồng cảm hơn với những người đang bị “nhốt” trong những áp lực vô hình của cuộc sống.

Câu 1 (2,0 điểm)

Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, con người lo sợ bị máy móc thay thế, nhưng đáng lo hơn chính là sự máy móc trong tư duy. Tư duy máy móc là lối suy nghĩ rập khuôn, thụ động, thiếu sáng tạo và cảm xúc. Người có tư duy máy móc thường chỉ biết làm theo số đông, tiếp nhận thông tin một chiều mà không biết phản biện hay tự đặt câu hỏi. Điều đó khiến con người dần đánh mất bản sắc cá nhân và khả năng sáng tạo – những giá trị làm nên sự khác biệt của con người với máy móc. Không chỉ vậy, tư duy máy móc còn khiến con người trở nên vô cảm, sống thiếu sự đồng cảm và dễ bị chi phối bởi mạng xã hội hay trí tuệ nhân tạo. Trong học tập và công việc, lối tư duy ấy làm giảm khả năng thích nghi, đổi mới và giải quyết vấn đề. Là người trẻ trong thời đại số, chúng ta cần rèn luyện tư duy độc lập, khả năng phản biện và tinh thần sáng tạo. Đồng thời, mỗi người cũng cần biết lắng nghe cảm xúc, sống nhân văn và không ngừng học hỏi để công nghệ trở thành công cụ phục vụ con người chứ không biến con người thành “cỗ máy”.

Câu 2 (4,0 điểm)

Trong dòng chảy của thơ ca Việt Nam hiện đại, Dương Kiều Minh là một gương mặt giàu bản sắc với tiếng thơ trầm lắng, giàu cảm xúc và luôn hướng về những giá trị cội nguồn. Bài thơ Củi lửa là một khúc hoài niệm đầy xúc động về mẹ, quê hương và mái ấm gia đình. Qua những hình ảnh bình dị mà giàu sức gợi, tác giả đã thể hiện nỗi nhớ thương da diết đối với quá khứ và tình yêu sâu nặng dành cho mẹ.

Mở đầu bài thơ là cảm giác hụt hẫng, xa vắng trước sự đổi thay của cuộc sống:

“Đời con thưa dần mùi khói
Mẹ già nua như những buổi chiều”

“Mùi khói” gợi lên hơi ấm của bếp lửa gia đình, của cuộc sống thôn quê bình dị. “Đời con thưa dần mùi khói” không chỉ là sự thay đổi của không gian sống mà còn là khoảng cách ngày càng xa với quê hương và mẹ. Trong dòng chảy của thời gian, người mẹ cũng “già nua như những buổi chiều” – một hình ảnh so sánh giàu sức gợi. Buổi chiều vốn gợi sự tàn phai, lặng lẽ, nhạt nắng, cũng giống như tuổi già đang dần hiện lên trên dáng hình người mẹ. Từ láy “lăng lắc” được lặp lại hai lần trong câu thơ “lăng lắc tuổi xuân, lăng lắc niềm thôn dã” vừa gợi nhịp chông chênh của thời gian vừa gợi nỗi day dứt trước sự trôi qua của tuổi trẻ và những giá trị quê mùa thân thuộc.

Trong nỗi nhớ da diết ấy, nhà thơ khát khao được trở về:

“Mơ được về bên mẹ
ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa”

Điệp từ “xưa” nhấn mạnh miền kí ức thân thương đã in sâu trong tâm trí người con. Những hình ảnh “ao xưa”, “mảnh vườn nhỏ”, “bậc thềm dàn dụa trăng” đều rất đỗi bình dị nhưng chứa chan hơi thở quê hương. Không gian ấy vừa thực vừa mộng, ngập tràn ánh trăng và hương lá bạch đàn. Thiên nhiên trong thơ Dương Kiều Minh không tách rời con người mà hòa quyện với cảm xúc của nhân vật trữ tình. Câu thơ “mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ” đánh thức nhiều giác quan, khiến kí ức hiện lên sống động và chân thực. Trong dòng hồi tưởng ấy, tình yêu quê hương được nâng lên thành tình yêu cuộc đời:

“con về yêu mái rạ cuộc đời”

“Mái rạ” không chỉ là mái nhà nghèo nơi quê cũ mà còn tượng trưng cho cội nguồn bình dị, cho những giá trị mộc mạc nuôi dưỡng tâm hồn con người.

Khổ thơ cuối ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều ám ảnh:

“Một sớm vắng
ùa lên khói bếp
về đây
củi lửa ngày xưa…”

“Một sớm vắng” gợi sự mất mát, trống trải, có thể là khoảnh khắc người mẹ không còn nữa hoặc thời gian đã khiến mọi thứ đổi thay. Trong khoảng trống ấy, “khói bếp”, “củi lửa ngày xưa” bất ngờ “ùa lên” như những kí ức không thể xóa nhòa. Hình ảnh “củi lửa” trở thành biểu tượng của tình mẹ, của hơi ấm gia đình và những giá trị truyền thống bền bỉ trong tâm hồn con người.

Bài thơ thành công trước hết ở giọng điệu trầm lắng, tha thiết, giàu chất suy tưởng. Ngôn ngữ thơ giản dị nhưng giàu tính tạo hình và sức gợi. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh gần gũi như khói bếp, mái rạ, ao vườn, ánh trăng… để khơi dậy miền kí ức quê hương trong lòng người đọc. Thể thơ tự do với những dòng thơ ngắn dài linh hoạt giúp cảm xúc tuôn chảy tự nhiên. Đặc biệt, nghệ thuật biểu tượng trong hình ảnh “củi lửa” đã góp phần làm sâu sắc chủ đề của tác phẩm.

Củi lửa không chỉ là nỗi nhớ của riêng nhà thơ mà còn gợi trong mỗi người tình yêu đối với mẹ và quê hương. Bài thơ nhắc chúng ta biết trân trọng những điều bình dị, bởi đó chính là nơi nâng đỡ tâm hồn con người giữa cuộc sống hiện đại nhiều đổi thay.

Câu 1 (0,5 điểm)
Luận đề của văn bản: Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể vượt con người về khả năng giải quyết vấn đề nhưng không đồng nghĩa với việc có ý thức; con người cần cẩn trọng trong việc sử dụng AI và công nghệ.

Câu 2 (0,5 điểm)
Trong đoạn (2), tác giả sử dụng thao tác nghị luận giải thích kết hợp phân biệt/so sánh để chỉ ra trí tuệ và ý thức “là hai thứ rất khác nhau”.

• “Trí tuệ là khả năng giải quyết vấn đề.”
• “Ý thức là khả năng cảm nhận những thứ như đau, vui, yêu và giận.”

Câu 3 (1,0 điểm)
Các bằng chứng trong đoạn (3) có tác dụng:

• Làm sáng tỏ luận điểm rằng trí tuệ cao không nhất thiết phải đi kèm ý thức.
• Tăng tính cụ thể, xác thực và thuyết phục cho lập luận của tác giả.
• Ví dụ “máy bay bay nhanh hơn chim mà không cần mọc lông” giúp người đọc dễ hình dung việc AI có thể vượt con người ở nhiều mặt mà không cần có cảm xúc như con người.
• Những dẫn chứng về AI chữa bệnh, nhận diện khủng bố, gợi ý bạn đời… cho thấy khả năng xử lí thông tin vượt trội của AI dù không có cảm xúc riêng.

Câu 4 (1,0 điểm)

• Lỗi: Câu văn bị thiếu chủ ngữ, khiến diễn đạt chưa rõ ràng.
• Cách sửa:
  
• • “Đoạn trích đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI).”
    hoặc
  • “Tác giả đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI) trong đoạn trích.”

Câu 5 (1,0 điểm)
Lời cảnh báo của tác giả giúp tôi nhận ra rằng công nghệ hiện đại, đặc biệt là AI, có thể mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ nếu con người sử dụng thiếu trách nhiệm. Nếu quá phụ thuộc vào máy móc, con người có thể dần đánh mất khả năng tư duy độc lập, cảm xúc và các giá trị nhân văn. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ cho sự phát triển tích cực của con người và xã hội. Vì vậy, mỗi người cần nâng cao hiểu biết, sử dụng AI một cách thông minh và có đạo đức. Đồng thời, con người cũng cần quan tâm nhiều hơn đến đời sống tinh thần, cảm xúc và trách nhiệm với cộng đồng để không bị công nghệ chi phối.

Câu 1 (2,0 điểm)

Trong đoạn trích “Dấu chân người lính”, Nguyễn Minh Châu đã khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của những con người trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mĩ đầy gian khổ. Trước hết, đó là những con người giàu tình yêu quê hương, gia đình. Giữa núi rừng Trường Sơn khắc nghiệt, chỉ một ánh lửa bếp, một câu hỏi thăm quê quán cũng đủ gợi trong Nết bao nỗi nhớ da diết về mẹ, về em và cuộc sống bình dị nơi đồng bằng. Những hồi ức giản đơn mà ấm áp cho thấy tình cảm gia đình luôn thường trực trong trái tim người chiến sĩ. Không chỉ giàu tình cảm, họ còn mang vẻ đẹp của tinh thần trách nhiệm và ý chí kiên cường. Dù đau đớn khi biết mẹ và em chết vì bom Mĩ, Nết vẫn “nghiến răng lại mà làm việc”, nén nước mắt để tiếp tục chăm sóc thương binh. Chính sự hi sinh thầm lặng ấy đã làm sáng ngời phẩm chất của thế hệ trẻ Việt Nam thời chiến: giàu yêu thương nhưng cũng vô cùng mạnh mẽ, biết đặt nghĩa vụ với Tổ quốc lên trên nỗi đau riêng. Qua đó, đoạn trích giúp người đọc thêm trân trọng những con người đã sống và cống hiến hết mình cho đất nước.

Câu 2 (4,0 điểm)

Trong cuộc sống, con người thường quan tâm đến việc lắng nghe người khác mà đôi khi quên mất việc lắng nghe chính mình. Bộ phim hoạt hình Inside Out đã gửi gắm một thông điệp ý nghĩa: mỗi cảm xúc đều có tiếng nói riêng và con người cần học cách lắng nghe để thấu hiểu cảm xúc của chính mình. Đây là một bài học quan trọng giúp chúng ta trưởng thành và sống cân bằng hơn.

Lắng nghe cảm xúc của bản thân là biết nhận diện, quan sát và chấp nhận những trạng thái tâm lí bên trong mình như vui vẻ, buồn bã, lo âu hay tức giận. Thấu hiểu cảm xúc không có nghĩa là để bản thân chìm trong cảm xúc tiêu cực mà là hiểu nguyên nhân khiến mình như vậy để điều chỉnh hành vi và suy nghĩ phù hợp. Khi biết lắng nghe chính mình, con người sẽ hiểu mình cần gì, mong muốn điều gì và đâu là điều khiến mình tổn thương hoặc hạnh phúc.

Trong thực tế, nhiều người thường cố gắng che giấu cảm xúc thật của bản thân. Họ ép mình phải luôn vui vẻ, mạnh mẽ dù bên trong đầy áp lực và mệt mỏi. Điều đó lâu dần khiến con người rơi vào trạng thái căng thẳng, mất phương hướng hoặc cô đơn. Ngược lại, khi biết đối diện với cảm xúc, con người sẽ dễ cân bằng tâm lí hơn. Nỗi buồn giúp ta biết trân trọng niềm vui, lo âu giúp ta cẩn trọng hơn trước khó khăn, còn thất vọng có thể trở thành động lực để hoàn thiện bản thân. Mỗi cảm xúc đều có ý nghĩa riêng và góp phần tạo nên sự trưởng thành của con người.

Việc lắng nghe bản thân còn giúp chúng ta sống chân thật hơn. Khi hiểu được cảm xúc của mình, ta sẽ biết cách ứng xử phù hợp với người khác, biết yêu thương bản thân và đồng cảm với mọi người xung quanh. Một người biết thấu hiểu chính mình thường có khả năng kiểm soát cảm xúc tốt hơn, không dễ nóng giận hay hành động bốc đồng. Đây cũng là nền tảng để xây dựng các mối quan hệ tích cực trong cuộc sống.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, nhiều người trẻ đang dần bỏ quên thế giới nội tâm của mình. Áp lực học tập, công việc, mạng xã hội khiến họ luôn bận rộn chạy theo những tiêu chuẩn bên ngoài mà ít dành thời gian nhìn lại bản thân. Có người xem việc bộc lộ cảm xúc là yếu đuối nên cố kìm nén mọi suy nghĩ tiêu cực. Điều đó khiến họ dễ rơi vào khủng hoảng tâm lí mà không nhận ra. Vì vậy, mỗi người cần học cách sống chậm lại, dành thời gian trò chuyện với chính mình, chia sẻ với người thân hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện khả năng nhận biết và điều chỉnh cảm xúc. Có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như viết nhật kí, dành thời gian nghỉ ngơi hợp lí, tham gia các hoạt động yêu thích hoặc trò chuyện với bạn bè, gia đình. Quan trọng nhất là biết chấp nhận mọi cảm xúc của bản thân thay vì phủ nhận chúng.

Thông điệp “Lắng nghe để thấu hiểu cảm xúc của chính mình” nhắc nhở con người hãy quan tâm hơn đến thế giới nội tâm. Khi biết lắng nghe bản thân, chúng ta không chỉ hiểu mình hơn mà còn học được cách sống tích cực, trưởng thành và hạnh phúc hơn trong cuộc sống.

Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba. Dấu hiệu hình thức là người kể chuyện gọi tên nhân vật bằng tên riêng và đại từ ngôi thứ ba như: “Nết”, “cô”, “thằng bé”, “mẹ”…

Câu 2 (0,5 điểm)
Hai chi tiết miêu tả hình ảnh bếp lửa:

• “Những cái bếp bằng đất vắt nặn nên bởi bàn tay khéo léo”.
• “Khói chỉ lan lờ mờ trong cỏ như sương ban mai rồi tan dần, lửa thì đậu lại”.

Câu 3 (1,0 điểm)
Cách kể chuyện đan xen giữa hiện tại và hồi ức có tác dụng:

• Làm cho dòng tự sự trở nên tự nhiên, chân thực và giàu cảm xúc.
• Khắc họa sâu sắc tâm trạng nhớ nhà, nhớ quê hương và nỗi đau mất mát của nhân vật Nết.
• Giúp người đọc cảm nhận rõ vẻ đẹp tâm hồn của người con gái Trường Sơn: giàu tình yêu thương gia đình nhưng vẫn mạnh mẽ, kiên cường trong chiến đấu.
• Qua đó làm nổi bật hiện thực khốc liệt của chiến tranh và phẩm chất cao đẹp của con người Việt Nam thời kháng chiến.

Câu 4 (1,0 điểm)
Ngôn ngữ thân mật trong các câu văn như: “Hiên ra đây chị gội đầu nào?”, “Cái con quỷ này lớn xác chỉ khỏe trêu em!” có hiệu quả:

• Tái hiện chân thực không khí gia đình nghèo mà đầm ấm, gần gũi.
• Thể hiện tình cảm yêu thương tự nhiên giữa mẹ con, chị em trong gia đình Nết.
• Làm nổi bật những kỉ niệm bình dị nhưng thiêng liêng, từ đó tăng chiều sâu cho nỗi nhớ và nỗi đau của Nết khi người thân đã mất.
• Ngôn ngữ mộc mạc, đời thường còn giúp đoạn văn giàu sức gợi cảm và tạo xúc động cho người đọc.

Câu 5 (1,0 điểm)
Câu nói của Nết cho thấy một thái độ sống mạnh mẽ trước nghịch cảnh. Trong cuộc sống, ai cũng có lúc gặp đau khổ, mất mát hoặc thất bại. Điều quan trọng là không để bản thân gục ngã trước khó khăn. Nết rất đau đớn khi mất mẹ và em nhưng cô không chìm trong bi lụy mà cố nén đau thương để tiếp tục làm việc, chiến đấu. Điều đó gợi cho chúng ta bài học về nghị lực, trách nhiệm và ý chí vượt lên hoàn cảnh. Tuy nhiên, mạnh mẽ không có nghĩa là vô cảm, mà là biết biến đau thương thành động lực để tiếp tục sống có ý nghĩa. Khi biết đối diện với nghịch cảnh bằng bản lĩnh và niềm tin, con người sẽ trưởng thành hơn và có thêm sức mạnh để vượt qua thử thách.

câu 1

Trong truyện ngắn “Nhà nghèo” của Tô Hoài, nhân vật bé Gái hiện lên như một hình ảnh vừa hồn nhiên, vừa đầy ám ảnh về nỗi khổ của trẻ em trong cảnh nghèo đói. Bé là con đầu lòng của vợ chồng anh Duyện – chị Duyện, sống trong một gia đình lam lũ, túng quẫn, luôn bao trùm bởi tiếng cãi vã và nước mắt. Dù còn nhỏ, bé Gái đã biết phụ giúp cha mẹ, xin lửa, bắt nhái, gánh vác phần việc của người lớn trong hy vọng có một bữa cơm ngon cho gia đình. Ở em, ta thấy rõ tâm hồn trong trẻo, hiếu thảo, giàu tình thương, nhưng đồng thời cũng cảm nhận được sự nghiệt ngã của số phận người nghèo: em chết tức tưởi khi vẫn còn ôm chặt giỏ nhái trên tay. Cái chết của bé Gái không chỉ khiến người đọc xót xa mà còn là lời tố cáo sâu sắc về xã hội bất công, nơi những đứa trẻ nghèo không được sống trọn tuổi thơ. Qua đó, Tô Hoài thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc, cảm thương cho kiếp người nhỏ bé bị cuộc sống đói nghèo vùi dập.

Câu 2

Gia đình là cái nôi đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách của mỗi con người. Thế nhưng, trong xã hội hiện nay, bạo lực gia đình vẫn đang diễn ra ở nhiều nơi, để lại những hậu quả nặng nề, đặc biệt là đối với trẻ em – những mầm non cần được yêu thương và bảo vệ. Bạo lực gia đình không chỉ là những hành vi đánh đập, chửi mắng mà còn là sự xúc phạm tinh thần, sự lạnh lùng, thờ ơ, kiểm soát hoặc áp đặt quá mức từ cha mẹ.

Bạo lực gia đình gây ra những tổn thương sâu sắc cho trẻ em trên cả hai phương diện: thể chất và tinh thần. Những đứa trẻ sống trong bạo lực dễ trở nên sợ hãi, khép kín, thiếu niềm tin vào người lớn; nhiều em mang mặc cảm, ám ảnh suốt đời. Không ít em trở nên nổi loạn, bạo lực, hoặc lặp lại hành vi mà chúng từng chứng kiến, khiến vòng luẩn quẩn bạo hành tiếp diễn. Mặt khác, môi trường gia đình không an toàn khiến trẻ học tập sa sút, mất phương hướng sống, thậm chí rơi vào trầm cảm hay tìm đến những hành động cực đoan.

Để hạn chế và xóa bỏ bạo lực gia đình, mỗi người cần nâng cao nhận thức về quyền trẻ em, học cách yêu thương, kiềm chế và tôn trọng lẫn nhau trong gia đình. Cha mẹ cần trở thành tấm gương về ứng xử văn minh, biết lắng nghe và chia sẻ với con cái. Đồng thời, xã hội và nhà trường phải tăng cường giáo dục kỹ năng sống, tuyên truyền, xử lý nghiêm các hành vi bạo hành trẻ nhỏ.

Trẻ em là tương lai của đất nước. Mỗi ánh mắt buồn, mỗi giọt nước mắt của một đứa trẻ bị tổn thương đều là lời nhắc nhở người lớn phải sống nhân ái hơn. Hãy để mọi ngôi nhà đều là tổ ấm yêu thương, nơi trẻ em được lớn lên bằng nụ cười, sự an toàn và lòng nhân hậu, chứ không phải trong tiếng la hét và đòn roi.

Câu 1

Thể loại truyện ngắn

Câu 2

Ptbđ chính là tự sự

Câu 3

• Biện pháp tu từ được sử dụng: So sánh ẩn dụ (“cảnh xế muộn chợ chiều”).
• Tác dụng:
  
• • Gợi hình ảnh hai con người nghèo khổ, lam lũ, đến tuổi đã muộn mà mới lấy nhau.
  • Thể hiện thân phận éo le, kém may mắn của những người dân nghèo.
  • Cách diễn đạt mang màu sắc dân gian, tạo cảm giác chân thực, mộc mạc, gần gũi với đời sống nông thôn.

Câu 4

Văn bản phản ánh cuộc sống nghèo đói, cơ cực và bi thương của một gia đình nông dân nghèo — vợ chồng Duyện và những đứa con nhỏ.

Qua đó, tác phẩm:

• Tố cáo cảnh nghèo đói, bế tắc của người dân lao động trước Cách mạng.
• Thể hiện niềm cảm thương sâu sắc của nhà văn Tô Hoài đối với những kiếp người nhỏ bé, bất hạnh trong xã hội cũ

Câu 5

Em ấn tượng nhất với chi tiết cái Gái chết, hai tay vẫn ôm khư khư cái giỏ nhái.

Vì:

• Hình ảnh ấy vừa thương tâm vừa ám ảnh: một đứa trẻ nghèo, hồn nhiên đi bắt nhái để phụ cha mẹ, cuối cùng lại chết tức tưởi trong cảnh đói nghèo.
• Nó thể hiện bi kịch tột cùng của cái đói và sự vô vọng của thân phận người nghèo.
• Đồng thời, chi tiết này còn thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Tô Hoài — ông nhìn thấy và trân trọng cả những sinh linh nhỏ bé, tội nghiệp nhất trong xã hội.