Câu 1

Nhân vật bé Gái trong truyện “Nhà nghèo” của Tô Hoài là hình ảnh tiêu biểu cho số phận trẻ em nông thôn nghèo khổ. Bé Gái còn nhỏ nhưng đã phải chứng kiến cảnh cha mẹ cãi vã, chịu đựng nỗi sợ hãi, thiếu thốn tình yêu thương. Dù vậy, em vẫn là một đứa trẻ hồn nhiên, hiếu thảo, ham chơi và yêu lao động. Cảnh em rón rén bắt nhái, cười khúc khích mỗi lần bắt được là hình ảnh trong sáng, đáng yêu. Nhưng bi kịch xảy ra khi em chết trong lúc đi bắt nhái, tay vẫn ôm chặt cái giỏ – biểu tượng cho nỗi cơ cực của cuộc đời nghèo đói. Qua nhân vật bé Gái, Tô Hoài thể hiện niềm thương cảm sâu sắc với trẻ em bất hạnh và lên tiếng tố cáo xã hội cũ tăm tối, nơi người nghèo phải chịu nhiều cay đắng. Bé Gái vừa gợi thương, vừa khiến người đọc suy ngẫm về quyền được sống hạnh phúc của trẻ thơ.

Câu 2:

Gia đình là chiếc nôi nuôi dưỡng con người từ khi mới chào đời đến lúc trưởng thành, là nơi mỗi đứa trẻ được học những bài học đầu tiên về tình yêu thương và nhân cách sống. Thế nhưng, trong cuộc sống hiện nay, bạo lực gia đình vẫn tồn tại như một căn bệnh âm ỉ, gây tổn thương nghiêm trọng cho những thành viên yếu thế nhất – đó chính là trẻ em. Bạo lực gia đình được hiểu là những hành vi dùng vũ lực hoặc lời nói để gây tổn thương về thể chất và tinh thần cho người thân. Khi xảy ra trong phạm vi gia đình, nó không chỉ làm tan vỡ mái ấm mà còn để lại những vết sẹo tâm lý lâu dài cho con trẻ. Nhiều người nghĩ rằng “dạy con bằng đòn roi” là cách thể hiện tình thương, nhưng thực tế, mỗi tiếng quát mắng, mỗi cái tát đều có thể hằn sâu trong tâm trí trẻ nhỏ, khiến các em sống trong nỗi sợ hãi, cô độc và mất niềm tin vào tình cảm gia đình. Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường bạo lực thường có tâm lý bất ổn, dễ bị tổn thương, và khó hình thành nhân cách lành mạnh. Một số em trở nên thu mình, sống khép kín, luôn cảm thấy tự ti, sợ hãi trước mọi thứ xung quanh. Ngược lại, có những em lại học theo cách hành xử bạo lực của người lớn, coi bạo lực là “cách giải quyết vấn đề”. Từ đó, những đứa trẻ ấy dễ trở thành nạn nhân hoặc thủ phạm của các hành vi bạo lực học đường, tội phạm vị thành niên. Như vậy, bạo lực gia đình không chỉ tàn phá hạnh phúc của một mái nhà, mà còn gieo mầm cho những đổ vỡ lớn hơn của xã hội.

Trong văn học Việt Nam, nhiều tác phẩm đã phản ánh sâu sắc nỗi đau của trẻ em sống trong cảnh gia đình bất hòa. Truyện ngắn “Nhà nghèo” của Tô Hoài là một minh chứng tiêu biểu. Bé Gái – nhân vật trung tâm của truyện – lớn lên trong một gia đình luôn chìm trong nghèo túng và cãi vã. Cảnh cha mẹ xung đột, tiếng mắng chửi, những trận đòn dường như trở thành điều quen thuộc. Đằng sau vẻ hồn nhiên của đứa trẻ là nỗi bất hạnh khôn cùng. Cái chết thương tâm của bé Gái không chỉ là bi kịch của đói nghèo, mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh về hậu quả của bạo lực trong gia đình – nơi lẽ ra phải là chốn bình yên nhất. Qua đó, Tô Hoài thể hiện niềm cảm thương sâu sắc và kêu gọi tình thương, sự thấu hiểu giữa con người với con người. Đêr hạn chế và tiến tới xóa bỏ bạo lực gia đình, cần sự vào cuộc của toàn xã hội. Pháp luật phải nghiêm khắc trừng trị những hành vi bạo lực; các tổ chức, trường học cần tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sống và cách ứng xử nhân văn. Quan trọng hơn hết, mỗi bậc cha mẹ phải tự nhìn lại mình – biết kiềm chế cảm xúc, học cách yêu thương, lắng nghe và tôn trọng con cái. Chỉ khi trong mỗi ngôi nhà có tiếng cười thay cho tiếng khóc, có sự cảm thông thay cho cãi vã, trẻ em mới có thể phát triển lành mạnh và hạnh phúc. Bajo lực có thể khiến con người sợ hãi, nhưng tình yêu thương có sức mạnh chữa lành mọi tổn thương. Mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ chính gia đình mình – biến nơi đó thành một mái ấm thật sự, nơi trẻ thơ được chở che bằng tình yêu, lớn lên bằng niềm tin, để tương lai đất nước được xây dựng trên nền tảng của lòng nhân ái và hạnh phúc.

Câu 1

Văn bản “Nhà nghèo” thuộc thể loại truyện ngắn.

Câu 2

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Tự sự (kết hợp miêu tả và biểu cảm).

Câu 3:

Câu văn sử dụng phép ẩn dụ “cảnh xế muộn chợ chiều” nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm. Đồng thời để chỉ tuổi xuân đã qua, cuộc đời đã bước sang giai đoạn muộn màng. Cách nói ấy giản dị, mộc mạc thể hiện giọng văn gần gũi, đời thường. Qua đó làm nổi bật sự éo le, nghèo khổ và thiếu may mắn của đôi vợ chồng Duyên – Duyên trong tình yêu và cuộc sống. Đồng thời gợi cảm thương cho thân phận con người trong xã hội nghèo khó lúc bấy giờ.

Câu 4:

Văn bản phản ánh cuộc sống cơ cực, nghèo đói và bế tắc của những người dân lao động nghèo, qua đó thể hiện niềm cảm thương sâu sắc của tác giả đối với họ, đồng thời lên án những hoàn cảnh xã hội đã khiến con người trở nên khổ cực và bi thảm.

Câu 5:

Em ấn tượng nhất với chi tiết bé Gái chết trong khi đi bắt nhái, tay vẫn ôm khư khư cái giỏ. Vì đó là một chi tiết xúc động, đau đớn nhất trong truyện, thể hiện số phận bi thảm của trẻ em nghèo – ngây thơ, hồn nhiên mà phải chết oan uổng do nghèo đói và bất hạnh. Đồng thời, chi tiết ấy còn thức tỉnh lòng nhân ái và sự trân trọng cuộc sống trong lòng người đọc.