I. ĐỌC HIỂU

Câu 1

- Luận đề của văn bản là: Sự khác biệt bản chất giữa trí tuệ (intelligence) và ý thức (consciousness) ở trí tuệ nhân tạo (AI), cùng lời cảnh báo về nguy cơ con người quá tập trung phát triển công nghệ mà bỏ quên việc thấu hiểu tâm trí chính mình.

Câu 2

- Tác giả đã sử dụng thao tác nghị luận: Phân tích kết hợp với So sánh (đối chiếu).

- Dẫn chứng: Tác giả tách biệt và định nghĩa rõ ràng hai khái niệm: "Trí tuệ là khả năng giải quyết vấn đề" đối chiếu với "Ý thức là khả năng cảm nhận những thứ như đau, vui, yêu và giận".

Câu 3

- Trong đoạn (3), tác giả đưa ra các bằng chứng thực tế như: máy bay bay nhanh hơn chim mà không cần mọc lông; AI có thể phân tích cảm giác để chữa bệnh, nhận dạng khủng bố, tìm đường... mà không cần có cảm xúc riêng.

-Tác dụng:

+ Làm tăng tính thuyết phục, cụ thể và sinh động cho luận điểm: AI có thể đạt tới trí tuệ cao và giải quyết các vấn đề phức tạp một cách xuất sắc mà không nhất thiết phải cần đến ý thức hay cảm xúc.

+ Giúp người đọc dễ dàng hình dung và chấp nhận việc "trí tuệ" và "ý thức" hoạt động độc lập với nhau trong thế giới công nghệ.

Câu 4

- Câu gốc:"Trong đoạn trích đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI)."

- Phân tích lỗi: Câu bị thiếu thành phần chủ ngữ. Việc đặt giới từ "Trong" ở đầu câu đã biến cụm từ "Trong đoạn trích" thành trạng ngữ chỉ nơi chốn, khiến câu chỉ có trạng ngữ và vị ngữ (đã thể hiện... và đưa ra...), không rõ ai/cái gì là chủ thể thực hiện hành động.

- Cách sửa (Chọn một trong các cách sau):

+ Cách 1 (Bỏ giới từ để biến trạng ngữ thành chủ ngữ): "Đoạn trích đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI)."

+ Cách 2 (Thêm chủ ngữ phù hợp): "Trong đoạn trích, tác giả đã thể hiện những hiểu biết sâu sắc và đưa ra những kiến giải thuyết phục về trí tuệ nhân tạo (AI)."

Câu 5

Lời cảnh báo của Yuval Noah Harari mang ý nghĩa thức tỉnh sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và công nghệ. Khi con người chỉ mải mê chạy theo việc nâng cấp công nghệ (Internet, Big Data, AI) mà bỏ quên việc phát triển và thấu hiểu chính tâm trí, đạo đức của mình, chúng ta sẽ tự biến mình thành những "con người hạ cấp" – suy giảm khả năng tự chủ, mất đi tính người và sự thấu cảm. Khi đó, những công cụ tối tân thay vì phục vụ nhân loại sẽ trở thành thứ vũ khí hủy diệt, khiến con người tự tàn phá bản thân và xã hội. Qua đó, tác giả nhắn nhủ chúng ta cần phải phát triển song hành giữa năng lực công nghệ và trí tuệ cảm xúc, đạo đức.

II, VIẾT

câu 1:

Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, máy móc và trí tuệ nhân tạo ngày càng thay đổi cuộc sống con người. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn cả không phải con người bị máy móc thay thế mà là sự “máy móc” trong chính tư duy và cảm xúc của con người hiện nay.“Sự máy móc trong tư duy” là lối sống thụ động, thiếu cảm xúc, thiếu sáng tạo, làm việc và suy nghĩ theo khuôn mẫu như một cỗ máy. Con người dần phụ thuộc vào công nghệ, ngại suy nghĩ độc lập, ngại giao tiếp thật và dễ trở nên vô cảm trước cuộc sống. Điều này gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến con người đánh mất khả năng sáng tạo và tư duy phản biện. Nhiều người trẻ hiện nay chỉ quen tìm kiếm đáp án sẵn có trên mạng mà không chịu tự học, tự khám phá. Bên cạnh đó, sự máy móc còn làm các mối quan hệ trở nên lạnh nhạt, con người ít quan tâm, sẻ chia với nhau hơn. Thực tế cho thấy có nhiều bạn trẻ dành hàng giờ cho điện thoại nhưng lại ít trò chuyện với gia đình. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng máy móc và công nghệ cũng mang lại nhiều lợi ích cho con người như giúp công việc hiệu quả hơn, cuộc sống tiện nghi hơn. Vì vậy, vấn đề không nằm ở máy móc mà nằm ở cách con người sử dụng và làm chủ công nghệ. Mỗi người cần rèn luyện tư duy độc lập, biết cân bằng giữa công nghệ và cảm xúc để không trở thành “cỗ máy” vô cảm trong cuộc sống hiện đại.Con người tạo ra máy móc để phục vụ cuộc sống, chứ không phải để đánh mất bản chất tốt đẹp của mình. Vì thế, người trẻ hôm nay cần sống nhân văn, giàu cảm xúc và biết làm chủ công nghệ để hoàn thiện bản thân.

Câu 2:

Sóng Hồng từng chiêm nghiệm: " Thơ là viên kim cương lấp lánh dưới ảnh mặt trời ". Những nhà thơ cùng với cá tính riêng của mình đã tạo nên vô vàn " viên kim cương " độc đáo, mới lạ, và giá trị. Trong số đó có người nghệ sĩ Dương Kiều Minh cùng "viên kim cương" mang tên " Củi lửa " đã cho độc giả chiêm ngưỡng sự " lấp lánh " ấy. Và sự " lấp lánh " được người nghệ sĩ Dương Kiều Minh khéo léo cài cắm qua những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật vào bài thơ đầy sức tinh tế.

Trong nền thơ ca Việt Nam hiện đại, Dương Kiều Minh là cây bút giàu cảm xúc, luôn hướng ngòi bút về quê hương, gia đình và những giá trị bình dị của cuộc sống. Thơ ông mang giọng điệu sâu lắng, giàu chất suy tư và đậm chất hoài niệm. Bài thơ Củi lửa tiêu biểu cho phong cách sáng tác ấy khi thể hiện nỗi nhớ quê hương, nhớ mẹ và tuổi thơ của người con xa xứ. Qua những hình ảnh giản dị như khói bếp, mái rạ, mảnh vườn quê, tác giả đã bộc lộ tình yêu tha thiết với cội nguồn cùng niềm xúc động trước sự chảy trôi của thời gian.

Mở đầu bài thơ là nỗi niềm day dứt của người con khi nhận ra mình ngày càng xa quê hương:

“Đời con thưa dần mùi khói

Mẹ già nua như những buổi chiều”

“Mùi khói” là hình ảnh quen thuộc của bếp lửa quê nhà, gợi hơi ấm gia đình và tuổi thơ bình yên bên mẹ. Từ “thưa dần” cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa con người với quê hương, với những điều thân thuộc ngày xưa. Đặc biệt, hình ảnh so sánh “Mẹ già nua như những buổi chiều” gợi cảm giác buồn vắng, tàn phai. Qua đó, tác giả thể hiện nỗi xót xa khi mẹ ngày một già yếu còn thời gian thì lặng lẽ trôi đi.

Nỗi nhớ quê tiếp tục được khơi gợi qua những hình ảnh bình dị:

“ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa

bậc thềm dàn dưa trắng mỗi tối”

Điệp từ “ngày xưa” được lặp lại như nhấn mạnh dòng hồi tưởng tha thiết của nhân vật trữ tình. Những hình ảnh “ao xưa”, “mảnh vườn nhỏ”, “dàn dưa trắng” đều rất mộc mạc nhưng giàu sức gợi, làm hiện lên không gian làng quê thanh bình, thân thương. Đó không chỉ là nỗi nhớ cảnh vật mà còn là nỗi nhớ về tuổi thơ êm đềm bên gia đình.

Không chỉ gợi kí ức bằng hình ảnh, nhà thơ còn đánh thức cảm xúc bằng mùi hương quen thuộc của quê nhà:

“mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ

con về yếu mái rạ cuộc đời”

Động từ “xộc” diễn tả sự ùa về mãnh liệt của kí ức. Mùi lá bạch đàn như đánh thức cả một miền tuổi thơ đã xa. Hình ảnh “mái rạ cuộc đời” mang ý nghĩa biểu tượng cho quê hương, gia đình – nơi luôn dang tay che chở con người sau những mỏi mệt của cuộc sống. Từ “yếu” cho thấy sự mềm lòng, xúc động của người con khi trở về với nguồn cội yêu thương.

Ở cuối bài thơ, hình ảnh “củi lửa ngày xưa” xuất hiện đầy ám ảnh:

“ùa lên khói bếp

về đây

củi lửa ngày xưa…”

“Khói bếp”, “củi lửa” không chỉ là hình ảnh thực mà còn là biểu tượng của tình mẹ, tình quê và hơi ấm gia đình. Dấu ba chấm ở cuối bài tạo dư âm sâu lắng, khiến nỗi nhớ như còn kéo dài mãi. Qua đó, tác giả khẳng định rằng dù đi đâu, con người vẫn luôn hướng về quê hương và những giá trị bình dị, thiêng liêng nhất của cuộc đời.

Bài thơ thành công nhờ thể thơ tự do, giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng cùng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc. Những hình ảnh quen thuộc của làng quê kết hợp với các giác quan như mùi vị, màu sắc đã làm cho dòng hồi tưởng trở nên chân thực, giàu sức gợi.

Củi lửa là bài thơ giàu giá trị nhân văn, thể hiện tình yêu quê hương, tình mẫu tử và sự trân trọng những điều bình dị trong cuộc sống. Qua bài thơ, người đọc càng thêm yêu quê hương, gia đình và biết sống chậm lại để gìn giữ những giá trị thân thương của cội nguồn.

I. ĐỌC HIỂU

câu 1

- Dấu hiệu: người kể giấu mình và gọi tên các nhân vật bằng tên của họ chứ không xưng " tôi "

- Ngôi kể của đoạn trích: Ngôi thứ ba

Câu 2

- Hai chi tiết miêu tả bếp lửa trong đoạn trích gồm: Những cái bếp bằng đất vắt nặn nên bởi bàn tay khéo léo" và "khói chỉ lan lờ mờ trong cỏ như sương ban mai rồi tan"

Câu 3

-Tác dụng của nghệ thuật kể chuyện đan xen giữa hiện tại và quá khứ hồi ức:

+ Giúp cốt truyện trở nên linh hoạt, không bị đơn điệu; mạch cảm xúc của nhân vật được bộc lộ một cách tự nhiên, chân thực, sâu sắc và tăng sức gợi cảm cho câu chuyện.

+ Làm nổi bật thế giới tâm hồn tinh tế, giàu tình cảm của nhân vật Nết. Cho thấy dù ở chiến trường khốc liệt, tình yêu gia đình, quê hương và nỗi nhớ nhà trong cô vẫn luôn thường trực, bỏng cháy. Đồng thời, nó tạo nên sự đối lập sâu sắc giữa quá khứ bình yên, ấm áp bên gia đình và hiện tại khốc liệt, đau thương của chiến tranh (khi cô nhận tin mẹ và em đã mất vì bom Mỹ).

Câu 4:

- Hiệu quả của việc sử dụng ngôn ngữ thân mật ("Hiên ra đây chị gội đầu nào?", "Cái con quỷ này lớn xác chỉ khỏe trêu em!"):

+ Tái hiện sinh động không gian sinh hoạt gia đình: Gợi lại một cách chân thực, gần gũi cảnh tượng ấm áp, vui vẻ, đầy ắp tiếng cười của Nết bên mẹ và các em khi còn ở quê nhà.

+ Khắc họa tính cách nhân vật: Cho thấy Nết là một người chị tinh nghịch, yêu thương em và người mẹ tuy có mắng yêu nhưng rất mực thương con.

+ Nhấn mạnh nỗi đau trong hiện tại: Việc hồi tưởng lại những lời nói thân mật, bình dị ấy khi đang ở chiến trường cho thấy nỗi nhớ nhà khôn nguôi của Nết. Nó đồng thời là đòn bẩy tâm lý khiến nỗi đau mất mát của cô ở hiện tại càng trở nên nhức nhối, nghẹn ngào hơn khi những âm thanh thân thương đó giờ đây chỉ còn là kỷ niệm.

Câu 5

Câu nói đầy nghị lực của nhân vật Nết đã để lại bài học sâu sắc về thái độ sống và cách đối diện với nghịch cảnh. Trong cuộc sống, nghịch cảnh hay những biến cố đau thương là điều khó tránh khỏi. Khi đối mặt với thử thách, việc đau buồn, khóc lóc là tâm lý yếu đuối tự nhiên của con người. Tuy nhiên, hành động của Nết – kìm nén giọt nước mắt đau thương để tiếp tục cứu chữa thương binh – dạy chúng ta rằng: bản lĩnh thực sự không phải là không biết đau, mà là biết đặt nhiệm vụ, trách nhiệm và cái chung lên trên tình cảm cá nhân đúng thời điểm. Đối diện với nghịch cảnh, chúng ta cần sự lý trí, kiên cường và tinh thần chủ động hành động thay vì buông xuôi hay chìm đắm trong bi kịch. Việc làm chủ cảm xúc, biến đau thương thành hành động tích cực chính là chìa khóa giúp con người vượt qua giông bão, khẳng định giá trị bản thân và tiếp tục sống một cuộc đời ý nghĩa.

II, Viết

Câu 1

Chiến tranh đã lùi xa nhưng hình tượng những người con anh dũng trên tuyến đường huyết mạch năm xưa vẫn sống mãi trong lòng người đọc, mà đoạn trích trong tác phẩm "Dấu chân người lính" của Nguyễn Minh Châu là một minh chứng tiêu biểu khi khắc họa thành công vẻ đẹp tâm hồn ngời sáng của con người Trường Sơn thời kỳ chống Mỹ, tiêu biểu là nhân vật Nết. Trước hết, đó là tâm hồn giàu tình yêu thương và gắn bó sâu nặng với quê hương, gia đình. Sống giữa nơi bom đạn khốc liệt, Nết vẫn vẹn nguyên "cái bệnh nhớ nhà", luôn đau đáu hoài niệm về hình ảnh người mẹ tần tảo, tiếng cá chép đớp mồi bên bờ ao hay tiếng đùa vui với đứa em nhỏ. Đặc biệt, vẻ đẹp tâm hồn họ còn ngời sáng ở tinh thần trách nhiệm, ý chí kiên cường và lòng yêu nước thiết tha. Đứng trước nỗi đau tột cùng khi nghe tin mẹ và em ở quê nhà bị bom Mỹ sát hại, Nết không hề gục ngã. Cô chọn cách "nghiến răng lại mà làm việc", kìm nén giọt nước mắt đau thương để dốc lòng chăm sóc thương binh, biến nỗi đau thành hành động chiến đấu thực tế. Tóm lại, bằng ngòi bút đậm chất trữ tình và am hiểu đời sống người lính, Nguyễn Minh Châu đã dựng lên một tượng đài bất tử về thế hệ thanh niên thời kỳ kháng chiến cứu nước – những con người có tâm hồn vừa giàu tình cảm, vừa kiên cường bất khuất.

Câu 2

Có nhận định cho rằng: “Con người sinh ra không phải để tan biến đi như hạt cát vô danh, mà để in dấu lại trên mặt đất, trong trái tim người khác.” Quả thật, để tạo nên những dấu ấn tốt đẹp trong cuộc đời, con người không chỉ cần hành động mà còn phải biết lắng nghe và thấu hiểu chính bản thân mình. Bộ phim hoạt hình Inside Out đã gửi gắm thông điệp ý nghĩa về việc con người cần học cách nhận diện, chấp nhận và lắng nghe cảm xúc của chính mình. Đây là điều vô cùng cần thiết để mỗi người trưởng thành, sống cân bằng và hạnh phúc hơn trong cuộc sống hiện đại.

Cảm xúc là những rung động tự nhiên của con người trước cuộc sống như vui vẻ, buồn bã, lo âu, tức giận hay thất vọng. Lắng nghe để thấu hiểu cảm xúc của chính mình là biết nhận diện, chấp nhận và đối diện với những trạng thái tâm lí đang diễn ra trong tâm hồn thay vì né tránh hay kìm nén chúng. Khi hiểu được cảm xúc của bản thân, con người sẽ biết mình thực sự cần gì, mong muốn điều gì và phải làm gì để vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Đây cũng là cách giúp mỗi người sống cân bằng hơn, trưởng thành hơn và biết yêu thương bản thân đúng nghĩa.

Lắng nghe để thấu hiểu cảm xúc của chính mình có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Trước hết, điều đó giúp con người cân bằng tâm lí và vượt qua áp lực trong cuộc sống. Khi biết mình đang buồn, lo lắng hay mệt mỏi, ta sẽ tìm được cách điều chỉnh cảm xúc, chia sẻ với người thân hoặc nghỉ ngơi để lấy lại tinh thần. Ngược lại, nếu luôn kìm nén cảm xúc, con người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mất phương hướng và cô lập bản thân. Bên cạnh đó, thấu hiểu cảm xúc của mình còn giúp mỗi người trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động. Khi hiểu rõ bản thân, ta sẽ biết phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, từ đó sống tự tin và tích cực hơn. Không chỉ vậy, người biết lắng nghe cảm xúc của chính mình cũng sẽ dễ đồng cảm, sẻ chia và thấu hiểu cảm xúc của người khác, góp phần tạo nên những mối quan hệ tốt đẹp trong cuộc sống.

Lắng nghe để thấu hiểu cảm xúc của chính mình mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc trong cuộc sống. Điều đó giúp con người sống chân thật với bản thân, biết yêu thương và trân trọng giá trị của chính mình thay vì luôn cố gắng che giấu cảm xúc. Khi hiểu được nội tâm, con người sẽ có đủ bản lĩnh để vượt qua khó khăn, chữa lành những tổn thương và hướng tới cuộc sống tích cực hơn. Không chỉ vậy, việc thấu hiểu cảm xúc bản thân còn giúp mỗi người biết đồng cảm, sẻ chia với người khác, từ đó lan tỏa sự yêu thương và xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp. Trong xã hội hiện đại đầy áp lực hôm nay, biết lắng nghe chính mình cũng chính là cách để con người giữ gìn sức khỏe tinh thần và tìm thấy hạnh phúc thật sự.

Biết lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của chính mình được thể hiện qua nhiều hành động cụ thể trong cuộc sống. Đó là khi con người dám đối diện với cảm xúc thật của bản thân thay vì che giấu hay trốn tránh. Khi buồn bã, áp lực hay thất vọng, ta biết chia sẻ với người thân, bạn bè hoặc tìm cách giải tỏa lành mạnh như đọc sách, nghe nhạc, tập thể thao. Người biết lắng nghe cảm xúc của mình cũng luôn dành thời gian nhìn lại bản thân, nhận ra điểm mạnh, điểm yếu để hoàn thiện hơn mỗi ngày. Ngoài ra, họ biết kiểm soát cảm xúc tiêu cực, giữ bình tĩnh trước khó khăn và luôn hướng suy nghĩ đến những điều tích cực. Đây chính là biểu hiện của một con người trưởng thành trong suy nghĩ và tâm hồn.

Thật vậy, khi ta biết lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của bản thân để vượt qua khó khăn. Và Nick Vujicic, chàng trai sinh ra không có tay chân từng rơi vào tuyệt vọng và đau khổ vì sự khác biệt của mình. Nhưng thay vì mãi chìm trong cảm xúc tiêu cực, anh đã học cách chấp nhận bản thân, lắng nghe chính mình và biến mặc cảm thành động lực sống. Từ đó, Nick trở thành diễn giả nổi tiếng truyền cảm hứng cho hàng triệu người trên thế giới bằng nghị lực và tinh thần sống tích cực. Không chỉ vậy, trong cuộc sống hằng ngày, nhiều bạn trẻ hiện nay cũng biết dành thời gian quan tâm đến cảm xúc của bản thân, cân bằng học tập và cuộc sống, từ đó sống vui vẻ và lạc quan hơn. Những con người ấy cho thấy rằng khi biết thấu hiểu chính mình, ta sẽ có thêm sức mạnh để vượt qua mọi thử thách của cuộc sống.

Dù ý nghĩa là vậy nhưng vẫn có nhiều người chưa biết lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của bản thân. Họ luôn che giấu cảm xúc thật, sống khép kín hoặc cố gắng chịu đựng mọi áp lực một mình. Có người vì quá chạy theo thành tích, vật chất hay sự công nhận của người khác mà quên quan tâm đến đời sống tinh thần của chính mình. Điều đó khiến họ dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi, mất cân bằng trong cuộc sống. Bên cạnh đó, cũng có những người sống quá cảm tính, để cảm xúc tiêu cực chi phối bản thân, dẫn đến suy nghĩ và hành động thiếu đúng đắn. Vì vậy, mỗi người cần biết lắng nghe cảm xúc của mình một cách tích cực, tỉnh táo để hoàn thiện bản thân và sống tốt đẹp hơn.

Lắng nghe để thấu hiểu cảm xúc của chính mình là điều vô cùng cần thiết trong cuộc sống của mỗi con người. Khi biết quan tâm đến thế giới nội tâm, ta sẽ sống cân bằng hơn, trưởng thành hơn và biết yêu thương bản thân đúng cách. Bộ phim Inside Out đã gửi gắm một thông điệp ý nghĩa rằng mọi cảm xúc đều đáng được lắng nghe và trân trọng. Vì vậy, mỗi người hãy học cách đối diện với cảm xúc của mình để sống tích cực, hạnh phúc và tạo nên những dấu ấn đẹp trong cuộc đời.

Câu 1

Nhân vật bé Gái trong truyện “Nhà nghèo” của Tô Hoài là hình ảnh tiêu biểu cho số phận trẻ em nông thôn nghèo khổ. Bé Gái còn nhỏ nhưng đã phải chứng kiến cảnh cha mẹ cãi vã, chịu đựng nỗi sợ hãi, thiếu thốn tình yêu thương. Dù vậy, em vẫn là một đứa trẻ hồn nhiên, hiếu thảo, ham chơi và yêu lao động. Cảnh em rón rén bắt nhái, cười khúc khích mỗi lần bắt được là hình ảnh trong sáng, đáng yêu. Nhưng bi kịch xảy ra khi em chết trong lúc đi bắt nhái, tay vẫn ôm chặt cái giỏ – biểu tượng cho nỗi cơ cực của cuộc đời nghèo đói. Qua nhân vật bé Gái, Tô Hoài thể hiện niềm thương cảm sâu sắc với trẻ em bất hạnh và lên tiếng tố cáo xã hội cũ tăm tối, nơi người nghèo phải chịu nhiều cay đắng. Bé Gái vừa gợi thương, vừa khiến người đọc suy ngẫm về quyền được sống hạnh phúc của trẻ thơ.

Câu 2:

Gia đình là chiếc nôi nuôi dưỡng con người từ khi mới chào đời đến lúc trưởng thành, là nơi mỗi đứa trẻ được học những bài học đầu tiên về tình yêu thương và nhân cách sống. Thế nhưng, trong cuộc sống hiện nay, bạo lực gia đình vẫn tồn tại như một căn bệnh âm ỉ, gây tổn thương nghiêm trọng cho những thành viên yếu thế nhất – đó chính là trẻ em. Bạo lực gia đình được hiểu là những hành vi dùng vũ lực hoặc lời nói để gây tổn thương về thể chất và tinh thần cho người thân. Khi xảy ra trong phạm vi gia đình, nó không chỉ làm tan vỡ mái ấm mà còn để lại những vết sẹo tâm lý lâu dài cho con trẻ. Nhiều người nghĩ rằng “dạy con bằng đòn roi” là cách thể hiện tình thương, nhưng thực tế, mỗi tiếng quát mắng, mỗi cái tát đều có thể hằn sâu trong tâm trí trẻ nhỏ, khiến các em sống trong nỗi sợ hãi, cô độc và mất niềm tin vào tình cảm gia đình. Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường bạo lực thường có tâm lý bất ổn, dễ bị tổn thương, và khó hình thành nhân cách lành mạnh. Một số em trở nên thu mình, sống khép kín, luôn cảm thấy tự ti, sợ hãi trước mọi thứ xung quanh. Ngược lại, có những em lại học theo cách hành xử bạo lực của người lớn, coi bạo lực là “cách giải quyết vấn đề”. Từ đó, những đứa trẻ ấy dễ trở thành nạn nhân hoặc thủ phạm của các hành vi bạo lực học đường, tội phạm vị thành niên. Như vậy, bạo lực gia đình không chỉ tàn phá hạnh phúc của một mái nhà, mà còn gieo mầm cho những đổ vỡ lớn hơn của xã hội.

Trong văn học Việt Nam, nhiều tác phẩm đã phản ánh sâu sắc nỗi đau của trẻ em sống trong cảnh gia đình bất hòa. Truyện ngắn “Nhà nghèo” của Tô Hoài là một minh chứng tiêu biểu. Bé Gái – nhân vật trung tâm của truyện – lớn lên trong một gia đình luôn chìm trong nghèo túng và cãi vã. Cảnh cha mẹ xung đột, tiếng mắng chửi, những trận đòn dường như trở thành điều quen thuộc. Đằng sau vẻ hồn nhiên của đứa trẻ là nỗi bất hạnh khôn cùng. Cái chết thương tâm của bé Gái không chỉ là bi kịch của đói nghèo, mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh về hậu quả của bạo lực trong gia đình – nơi lẽ ra phải là chốn bình yên nhất. Qua đó, Tô Hoài thể hiện niềm cảm thương sâu sắc và kêu gọi tình thương, sự thấu hiểu giữa con người với con người. Đêr hạn chế và tiến tới xóa bỏ bạo lực gia đình, cần sự vào cuộc của toàn xã hội. Pháp luật phải nghiêm khắc trừng trị những hành vi bạo lực; các tổ chức, trường học cần tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sống và cách ứng xử nhân văn. Quan trọng hơn hết, mỗi bậc cha mẹ phải tự nhìn lại mình – biết kiềm chế cảm xúc, học cách yêu thương, lắng nghe và tôn trọng con cái. Chỉ khi trong mỗi ngôi nhà có tiếng cười thay cho tiếng khóc, có sự cảm thông thay cho cãi vã, trẻ em mới có thể phát triển lành mạnh và hạnh phúc. Bajo lực có thể khiến con người sợ hãi, nhưng tình yêu thương có sức mạnh chữa lành mọi tổn thương. Mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ chính gia đình mình – biến nơi đó thành một mái ấm thật sự, nơi trẻ thơ được chở che bằng tình yêu, lớn lên bằng niềm tin, để tương lai đất nước được xây dựng trên nền tảng của lòng nhân ái và hạnh phúc.

Câu 1

Văn bản “Nhà nghèo” thuộc thể loại truyện ngắn.

Câu 2

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Tự sự (kết hợp miêu tả và biểu cảm).

Câu 3:

Câu văn sử dụng phép ẩn dụ “cảnh xế muộn chợ chiều” nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm. Đồng thời để chỉ tuổi xuân đã qua, cuộc đời đã bước sang giai đoạn muộn màng. Cách nói ấy giản dị, mộc mạc thể hiện giọng văn gần gũi, đời thường. Qua đó làm nổi bật sự éo le, nghèo khổ và thiếu may mắn của đôi vợ chồng Duyên – Duyên trong tình yêu và cuộc sống. Đồng thời gợi cảm thương cho thân phận con người trong xã hội nghèo khó lúc bấy giờ.

Câu 4:

Văn bản phản ánh cuộc sống cơ cực, nghèo đói và bế tắc của những người dân lao động nghèo, qua đó thể hiện niềm cảm thương sâu sắc của tác giả đối với họ, đồng thời lên án những hoàn cảnh xã hội đã khiến con người trở nên khổ cực và bi thảm.

Câu 5:

Em ấn tượng nhất với chi tiết bé Gái chết trong khi đi bắt nhái, tay vẫn ôm khư khư cái giỏ. Vì đó là một chi tiết xúc động, đau đớn nhất trong truyện, thể hiện số phận bi thảm của trẻ em nghèo – ngây thơ, hồn nhiên mà phải chết oan uổng do nghèo đói và bất hạnh. Đồng thời, chi tiết ấy còn thức tỉnh lòng nhân ái và sự trân trọng cuộc sống trong lòng người đọc.