Câu 1

Trong văn bản “Không một tiếng vang”, bi kịch của gia đình ông lão mù được khắc họa đầy ám ảnh và xót xa. Đó trước hết là bi kịch của sự nghèo đói và bất lực: ông lão mù không còn khả năng lao động, mọi gánh nặng dồn lên vai những đứa con nhỏ yếu ớt. Cái đói, cái rét, bệnh tật bủa vây khiến cuộc sống của họ trở nên bế tắc. Bi kịch còn nằm ở sự cô đơn, bị lãng quên giữa cộng đồng: tiếng kêu cứu của họ dường như rơi vào khoảng không “không một tiếng vang”, không được ai đáp lại. Đặc biệt, nỗi đau lớn nhất là sự tàn lụi dần của sự sống và hi vọng – khi con người bị đẩy đến giới hạn cùng cực mà vẫn không nhận được sự giúp đỡ. Qua hình ảnh gia đình ông lão mù, tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực khắc nghiệt mà còn đặt ra câu hỏi day dứt về tình người trong xã hội. Bi kịch ấy chính là lời cảnh tỉnh mỗi chúng ta cần biết quan tâm, sẻ chia với những số phận bất hạnh xung quanh mình.

Câu 2

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong “Không một tiếng vang” không chỉ khiến người đọc xót xa mà còn gợi lên một vấn đề có ý nghĩa xã hội sâu sắc: sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng. Trong bất kỳ xã hội nào, vẫn luôn tồn tại những con người yếu thế – họ có thể là người nghèo, người khuyết tật, trẻ em mồ côi hay người già neo đơn. Vì vậy, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm với cộng đồng trở thành thước đo quan trọng của một xã hội văn minh.

Trước hết, tinh thần nhân ái là tình yêu thương, sự cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Đó là một giá trị đạo đức cốt lõi, làm nên bản chất tốt đẹp của con người. Khi con người biết yêu thương, họ không chỉ giúp người khác vượt qua nghịch cảnh mà còn góp phần làm cho xã hội trở nên ấm áp hơn. Thực tế cho thấy, một hành động nhỏ như chia sẻ bữa ăn, giúp đỡ người gặp hoạn nạn hay tham gia hoạt động thiện nguyện cũng có thể mang lại niềm hi vọng lớn lao cho những người đang khốn khó.

Bên cạnh đó, trách nhiệm cộng đồng là ý thức của mỗi cá nhân đối với tập thể, với xã hội. Con người không thể tồn tại tách biệt mà luôn gắn bó trong các mối quan hệ xã hội. Vì vậy, việc quan tâm, hỗ trợ những người yếu thế không chỉ là hành động xuất phát từ lòng tốt mà còn là nghĩa vụ của mỗi người. Khi mỗi cá nhân có trách nhiệm với cộng đồng, xã hội sẽ trở nên đoàn kết, bền vững hơn. Ngược lại, sự thờ ơ, vô cảm sẽ khiến những bi kịch như gia đình ông lão mù tiếp tục tái diễn.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng còn có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một xã hội công bằng. Những người yếu thế thường không có đủ điều kiện để tự bảo vệ mình trước khó khăn. Nếu không có sự hỗ trợ từ cộng đồng, họ dễ rơi vào vòng xoáy nghèo đói và tuyệt vọng. Chính vì vậy, sự chung tay của xã hội – từ cá nhân đến các tổ chức – sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, tạo cơ hội để mọi người được sống và phát triển một cách bình đẳng .

Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn không ít người sống thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác. Họ chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi trách nhiệm với cộng đồng. Đây là một lối sống đáng phê phán, bởi nó làm suy giảm giá trị đạo đức và khiến xã hội trở nên lạnh lẽo. Mỗi người cần nhận thức rõ rằng, giúp đỡ người khác cũng chính là góp phần xây dựng môi trường sống tốt đẹp cho chính mình.

Để nuôi dưỡng tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng, cần có sự giáo dục từ gia đình, nhà trường và xã hội. Mỗi cá nhân hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ: biết quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ những người xung quanh. Đồng thời, các tổ chức xã hội cần có những chính sách, hoạt động thiết thực nhằm hỗ trợ người yếu thế, tạo điều kiện để họ vươn lên trong cuộc sống.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là nền tảng để xây dựng một xã hội tốt đẹp, nơi con người biết yêu thương và nâng đỡ lẫn nhau. Bi kịch của gia đình ông lão mù là lời nhắc nhở sâu sắc rằng: chỉ khi con người biết sống vì nhau, những “tiếng kêu không vang” mới thực sự được lắng nghe và hồi đáp.

Câu 1. (0,5 điểm)

Nhân vật Thông Xa là chủ nợ của gia đình ông lão mù.

Câu 2. (0,5 điểm)

Xung đột cơ bản của đoạn trích "Không một tiếng vang" là sự mâu thuẫn gay gắt giữa khát vọng sống, nhu cầu tồn tại tối thiếu của người dân nghèo với thực tế xã hội nghiệt ngã, bất công.

Câu 3. (1,0 điểm)

− Quan điểm của anh cả Thuận về đồng tiền:

+ Đồng tiền là thế lực tối thượng, thay cả thần thánh ("Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật").

+ Đồng tiền có sức mạnh vạn năng, đứng trên cả đạo đức và pháp luật ("Lương tâm à? Còn thua đồng tiền! Luật pháp à? Chưa bằng đồng tiền!").

− Quan niệm của anh cả Thuận đã phản ánh hiện thực xã hội:

+ Thực trạng xã hội thối nát, nơi các giá trị đạo đức bị đảo lộn, công lý bị bóp méo dưới sức mạnh của đồng tiền.

+ Xã hội "kim tiền" tàn bạo, nơi kẻ ác, kẻ giàu có thì sung sướng, còn người hiền lành và lương thiện nhưng nghèo khó thì bị chà đạp, dồn vào bước đường cùng.

Câu 4. (1,0 điểm)

Phẩm chất đáng quý của nhân vật chị cả Thuận:

− Tấm lòng hiếu thảo, giàu tình yêu thương: Giữa cảnh cùng quẫn, chị luôn là người quan tâm đến sức khoẻ và cảm giác của người cha già mù loà.

+ Vội vàng chạy đi bán chậu vì muốn mua bát cháo và lọ dầu vì lo bố chồng đói.

+ Khi thấy cha ngã thì hoảng loạn, nâng đỡ và hỏi han đầy xót xa: "Thầy ơi, thầy ngã có đau không?", "tay run lẩy bẩy, hết sức dìu bố".

− Kiên cường, không cam chịu, buông xuôi trước số phận: Khác với sự bất lực, than trời trách đất của người chồng, chị Thuận có bản năng sống mãnh liệt và tư duy thực tế hơn. Chị không chấp nhận ngồi chờ chết mà cố gắng xoay xở tình hình đến giây phút cuối cùng.

+ Chị cố gắng xốc lại tinh thần mọi người: "... chẳng nhẽ cứ để mặc nó muốn nghiêng thì nghiêng, muốn ngửa thì ngửa, đành bó tay chịu chết?".

+ Hành động chị "tất tả vào bếp, xách ra một chiếc chậu thau" định đem bán cho bác phó để kiếm vài hào mua cháo cho bố cho thấy chị luôn nỗ lực tìm kiếm tia hi vọng sống, dù là mong manh nhất, để cứu vãn gia đình.

Câu 5. (1,0 điểm)suy nghĩ của bản thân về sức ép của "cơm áo gạo tiền" đối với nhân phẩm con người.

− Bi kịch của gia đình ông lão mù là lời cảnh tỉnh đau xót về sức tàn phá khủng khiếp của gánh nặng "cơm áo gạo tiền".

− Khi bị dồn vào bước đường cùng của sự đói nghèo, con người dễ bị tha hoá, đánh mất niềm tin vào những giá trị tốt đẹp (như anh Cả mất niềm tin vào Giời Phật, pháp luật, sự lương thiện).

− Cái nghèo không chỉ bào mòn thể xác mà còn đe doạ tước đoạt cả nhân phẩm, lòng tự trọng; buộc người ta phải đứng trước những lựa chọn nghiệt ngã: Giữ lấy lương tâm mà chết đói hay làm liều để tồn tại.

Câu 1

Ước mơ và lao động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, không thể tách rời trong hành trình phát triển của mỗi con người. Ước mơ là điểm khởi đầu, là ngọn lửa thắp sáng niềm tin và định hướng cho cuộc sống. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở ước mơ mà không có lao động, con người sẽ mãi đứng yên trước hiện thực. Lao động chính là con đường biến ước mơ thành hiện thực, là thước đo giá trị của khát vọng. Ngược lại, ước mơ cũng tạo động lực để con người vượt qua khó khăn trong quá trình lao động, giúp họ không chùn bước trước thử thách. Một người có ước mơ lớn nhưng lười biếng sẽ không đạt được thành công; trong khi người chăm chỉ nhưng không có mục tiêu rõ ràng cũng dễ rơi vào lối sống mơ hồ. Vì vậy, mỗi người cần biết nuôi dưỡng ước mơ đẹp và bền bỉ lao động để thực hiện nó. Khi ước mơ được dẫn dắt bởi lao động nghiêm túc, con người không chỉ đạt được thành công mà còn khẳng định được giá trị bản thân, đóng góp tích cực cho xã hội.

Câu 2

Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi là một trong những thi phẩm tiêu biểu viết về tình yêu trong kháng chiến chống Pháp. Qua những hình ảnh giàu tính biểu tượng và giọng điệu tha thiết, tác giả đã khắc họa sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình – một người chiến sĩ vừa mang nặng tình yêu đôi lứa, vừa cháy bỏng tình yêu đất nước.

Trước hết, nỗi nhớ trong bài thơ được thể hiện một cách gián tiếp mà giàu sức gợi qua hình ảnh thiên nhiên: “Ngôi sao”, “ngọn lửa”. Những hình ảnh này không chỉ là cảnh vật mà còn mang ý nghĩa biểu tượng. Ngôi sao “lấp lánh” soi đường và ngọn lửa “hồng đêm lạnh” sưởi ấm đã gợi lên nỗi nhớ da diết, bền bỉ. Câu hỏi tu từ “nhớ ai” được lặp lại hai lần khiến nỗi nhớ trở nên mênh mang, lan tỏa khắp không gian núi rừng. Thiên nhiên như mang tâm trạng con người, trở thành người bạn đồng hành, chia sẻ với người chiến sĩ trên chặng đường gian khổ. Qua đó, ta thấy nỗi nhớ không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn hòa vào nhịp điệu của đất trời.

Đến khổ thơ thứ hai, nỗi nhớ được bộc lộ trực tiếp và sâu sắc hơn. Tình yêu đôi lứa được đặt trong mối quan hệ với tình yêu đất nước: “Anh yêu em như anh yêu đất nước”. Đây là một cách so sánh độc đáo, thể hiện sự hòa quyện giữa tình riêng và tình chung. Đất nước hiện lên với “vất vả đau thương” nhưng vẫn “tươi thắm vô ngần”, cũng giống như tình yêu đôi lứa – trải qua thử thách nhưng vẫn đẹp đẽ, bền chặt. Nỗi nhớ người yêu gắn liền với từng hành động đời thường: “mỗi bước đường”, “mỗi tối anh nằm”, “mỗi miếng anh ăn”. Điệp từ “mỗi” nhấn mạnh sự thường trực, liên tục của nỗi nhớ, cho thấy người yêu luôn hiện hữu trong tâm trí người chiến sĩ. Nỗi nhớ ấy không làm con người yếu đuối mà trái lại, tiếp thêm sức mạnh tinh thần.

Ở khổ thơ cuối, cảm xúc được nâng lên thành lý tưởng. Hình ảnh “ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt” và “ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực” biểu tượng cho niềm tin và ý chí không bao giờ lụi tàn. Tình yêu đôi lứa đã hòa quyện hoàn toàn với lý tưởng chiến đấu: “Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời”. Điệp cấu trúc “chúng ta yêu nhau” không chỉ khẳng định tình cảm cá nhân mà còn mở rộng thành tình yêu chung của những con người cùng lý tưởng. Từ đó, nhân vật trữ tình bộc lộ niềm tự hào, kiêu hãnh: “kiêu hãnh làm người”. Đây là sự thăng hoa của cảm xúc – từ nỗi nhớ riêng tư đến ý thức về giá trị sống cao đẹp.

Như vậy, tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ là sự đan xen giữa nỗi nhớ da diết, tình yêu sâu nặng và lý tưởng cao cả. Nỗi nhớ không làm con người chìm trong u sầu mà trở thành nguồn động lực tinh thần, giúp người chiến sĩ vững bước trên con đường chiến đấu. Bằng giọng thơ tự do, hình ảnh giàu sức gợi và cảm xúc chân thành, Nguyễn Đình Thi đã tạo nên một bài thơ vừa mang vẻ đẹp lãng mạn, vừa thấm đẫm tinh thần thời đại.

Câu 1

Ước mơ và lao động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, không thể tách rời trong hành trình phát triển của mỗi con người. Ước mơ là điểm khởi đầu, là ngọn lửa thắp sáng niềm tin và định hướng cho cuộc sống. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở ước mơ mà không có lao động, con người sẽ mãi đứng yên trước hiện thực. Lao động chính là con đường biến ước mơ thành hiện thực, là thước đo giá trị của khát vọng. Ngược lại, ước mơ cũng tạo động lực để con người vượt qua khó khăn trong quá trình lao động, giúp họ không chùn bước trước thử thách. Một người có ước mơ lớn nhưng lười biếng sẽ không đạt được thành công; trong khi người chăm chỉ nhưng không có mục tiêu rõ ràng cũng dễ rơi vào lối sống mơ hồ. Vì vậy, mỗi người cần biết nuôi dưỡng ước mơ đẹp và bền bỉ lao động để thực hiện nó. Khi ước mơ được dẫn dắt bởi lao động nghiêm túc, con người không chỉ đạt được thành công mà còn khẳng định được giá trị bản thân, đóng góp tích cực cho xã hội.

Câu 2

Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi là một trong những thi phẩm tiêu biểu viết về tình yêu trong kháng chiến chống Pháp. Qua những hình ảnh giàu tính biểu tượng và giọng điệu tha thiết, tác giả đã khắc họa sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình – một người chiến sĩ vừa mang nặng tình yêu đôi lứa, vừa cháy bỏng tình yêu đất nước.

Trước hết, nỗi nhớ trong bài thơ được thể hiện một cách gián tiếp mà giàu sức gợi qua hình ảnh thiên nhiên: “Ngôi sao”, “ngọn lửa”. Những hình ảnh này không chỉ là cảnh vật mà còn mang ý nghĩa biểu tượng. Ngôi sao “lấp lánh” soi đường và ngọn lửa “hồng đêm lạnh” sưởi ấm đã gợi lên nỗi nhớ da diết, bền bỉ. Câu hỏi tu từ “nhớ ai” được lặp lại hai lần khiến nỗi nhớ trở nên mênh mang, lan tỏa khắp không gian núi rừng. Thiên nhiên như mang tâm trạng con người, trở thành người bạn đồng hành, chia sẻ với người chiến sĩ trên chặng đường gian khổ. Qua đó, ta thấy nỗi nhớ không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn hòa vào nhịp điệu của đất trời.

Đến khổ thơ thứ hai, nỗi nhớ được bộc lộ trực tiếp và sâu sắc hơn. Tình yêu đôi lứa được đặt trong mối quan hệ với tình yêu đất nước: “Anh yêu em như anh yêu đất nước”. Đây là một cách so sánh độc đáo, thể hiện sự hòa quyện giữa tình riêng và tình chung. Đất nước hiện lên với “vất vả đau thương” nhưng vẫn “tươi thắm vô ngần”, cũng giống như tình yêu đôi lứa – trải qua thử thách nhưng vẫn đẹp đẽ, bền chặt. Nỗi nhớ người yêu gắn liền với từng hành động đời thường: “mỗi bước đường”, “mỗi tối anh nằm”, “mỗi miếng anh ăn”. Điệp từ “mỗi” nhấn mạnh sự thường trực, liên tục của nỗi nhớ, cho thấy người yêu luôn hiện hữu trong tâm trí người chiến sĩ. Nỗi nhớ ấy không làm con người yếu đuối mà trái lại, tiếp thêm sức mạnh tinh thần.

Ở khổ thơ cuối, cảm xúc được nâng lên thành lý tưởng. Hình ảnh “ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt” và “ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực” biểu tượng cho niềm tin và ý chí không bao giờ lụi tàn. Tình yêu đôi lứa đã hòa quyện hoàn toàn với lý tưởng chiến đấu: “Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời”. Điệp cấu trúc “chúng ta yêu nhau” không chỉ khẳng định tình cảm cá nhân mà còn mở rộng thành tình yêu chung của những con người cùng lý tưởng. Từ đó, nhân vật trữ tình bộc lộ niềm tự hào, kiêu hãnh: “kiêu hãnh làm người”. Đây là sự thăng hoa của cảm xúc – từ nỗi nhớ riêng tư đến ý thức về giá trị sống cao đẹp.

Như vậy, tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ là sự đan xen giữa nỗi nhớ da diết, tình yêu sâu nặng và lý tưởng cao cả. Nỗi nhớ không làm con người chìm trong u sầu mà trở thành nguồn động lực tinh thần, giúp người chiến sĩ vững bước trên con đường chiến đấu. Bằng giọng thơ tự do, hình ảnh giàu sức gợi và cảm xúc chân thành, Nguyễn Đình Thi đã tạo nên một bài thơ vừa mang vẻ đẹp lãng mạn, vừa thấm đẫm tinh thần thời đại.

Trong bài thơ Tống biệt hành, hình tượng “li khách” hiện lên vừa cô đơn, vừa mang vẻ đẹp bi tráng của người ra đi vì lý tưởng lớn. Li khách không phải kẻ ra đi trong niềm vui mà là một con người phải dứt bỏ tình riêng, chấp nhận chia ly trong khung cảnh hoàng hôn buồn bã, sóng nước mênh mang. Dẫu vậy, li khách vẫn hiện lên với tư thế mạnh mẽ, quyết liệt: “đưa người ta không đưa qua sông”, không khóc lóc, không níu kéo, chỉ lặng lẽ bước đi. Điều đó cho thấy bản lĩnh và ý chí kiên cường của con người khi đứng trước lựa chọn lớn của cuộc đời. Đằng sau vẻ ngoài lạnh lùng là nỗi đau sâu kín, là sự giằng xé giữa tình cảm cá nhân và chí hướng cao cả. Hình tượng li khách vì thế mang ý nghĩa tượng trưng cho lớp thanh niên thời bấy giờ: sẵn sàng rời bỏ đời sống riêng để theo đuổi lý tưởng, dù phải chịu nhiều mất mát. Qua hình tượng này, bài thơ gợi lên vẻ đẹp của sự hy sinh, của tinh thần sống có mục đích và trách nhiệm với cuộc đời.

Câu 2 (4.0 điểm).

Ở một thời điểm nào đó trong hành trình của cuộc đời, ta sẽ phải độc lập tự mình bước đi.

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/ chị về ý nghĩa của sự tự lập đối với tuổi trẻ.Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, có một thời điểm ta buộc phải rời khỏi vòng tay che chở của gia đình để tự mình bước đi. Khi ấy, sự tự lập trở thành yếu tố quan trọng quyết định con người ta sẽ mạnh mẽ hay yếu đuối, thành công hay thất bại. Đối với tuổi trẻ, tự lập không chỉ là một phẩm chất cần có mà còn là chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai.

Trước hết, tự lập giúp người trẻ hình thành bản lĩnh sống. Tự lập là khả năng tự suy nghĩ, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm cho hành động của mình. Khi biết tự lập, con người không còn trông chờ, ỷ lại vào người khác mà dám đối diện với khó khăn bằng chính sức lực của mình. Những va vấp trong học tập, trong các mối quan hệ hay trong cuộc sống sẽ trở thành bài học quý giá giúp ta trưởng thành hơn từng ngày. Chính nhờ tự lập, tuổi trẻ rèn luyện được sự kiên trì, lòng can đảm và ý chí vươn lên.

Bên cạnh đó, tự lập giúp mỗi người khám phá giá trị và khả năng của bản thân. Khi tự mình giải quyết vấn đề, ta mới hiểu rõ mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu để không ngừng hoàn thiện. Một học sinh biết tự học, tự quản lý thời gian sẽ không chỉ học tốt hơn mà còn hình thành thói quen sống kỷ luật. Một người trẻ biết tự lo cho bản thân sẽ trở nên tự tin hơn trong giao tiếp và trong việc xây dựng tương lai. Tự lập vì thế chính là nền tảng của sự thành công lâu dài.

Tuy nhiên, trong thực tế, không ít bạn trẻ hiện nay còn sống phụ thuộc quá nhiều vào gia đình. Có người ngại va chạm, sợ thất bại nên không dám thử sức. Có người quen được bao bọc nên thiếu kỹ năng sống, thiếu trách nhiệm với chính mình. Điều đó khiến họ dễ chùn bước khi gặp khó khăn và khó thích nghi với cuộc sống đầy biến động. Đây là một thực trạng đáng suy nghĩ đối với tuổi trẻ trong xã hội hiện đại.

Để rèn luyện tính tự lập, mỗi người trẻ cần bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: tự sắp xếp thời gian học tập, tự làm việc nhà, tự giải quyết những vấn đề cá nhân thay vì trông chờ vào người khác. Đồng thời, cần dám thử thách bản thân, dám bước ra khỏi vùng an toàn để học hỏi và trưởng thành. Tự lập không có nghĩa là tách rời gia đình hay xã hội, mà là biết đứng vững bằng đôi chân của mình trong sự yêu thương và hỗ trợ đúng mực của những người xung quanh.

Tóm lại, tự lập là hành trang không thể thiếu của tuổi trẻ trên con đường đi tới tương lai. Khi biết sống tự lập, con người không chỉ trưởng thành về kỹ năng mà còn trưởng thành về nhân cách. Ở một thời điểm nào đó trong cuộc đời, ai cũng phải bước đi một mình, và chỉ có sự tự lập mới giúp ta đủ mạnh mẽ để đi hết con đường ấy bằng niềm tin và khát vọng.

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Nhân vật trữ tình là người tiễn đưa (cái “tôi” trữ tình) – người ở lại, chứng kiến và cảm nhận sâu sắc cuộc chia tay với người ra đi.

Câu 2. Nêu không gian, thời gian của cuộc chia tay.

• Không gian: bến sông / bến chia ly (gắn với hình ảnh sóng, hoàng hôn, bóng chiều).
• Thời gian: buổi chiều – lúc hoàng hôn, thời điểm gợi buồn, gợi chia xa và kết thúc.

Câu 3. Chỉ ra hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ và tác dụng.

Hai câu thơ:

Bóng chiều không thắm, không vàng vọt,

Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?

• Phá vỡ quy tắc logic thông thường:
  
• • Hoàng hôn vốn ở ngoài trời nhưng lại “ở l trong mắt”.
• Tác dụng:
  
• • Thể hiện cảm xúc buồn đau, tràn ngập trong tâm hồn người tiễn.
  • Nhấn mạnh nỗi chia ly không chỉ là cảnh vật mà đã trở thành cảm giác nội tâm.

Câu 4. Ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “tiếng sóng”.

• “Tiếng sóng” tượng trưng cho:
  
• • Nỗi lòng xao động, day dứt của người ở lại.
  • Sự chia xa không dứt, âm vang mãi trong tâm hồn.
    → Là tiếng của thiên nhiên nhưng cũng là tiếng lòng con người.

Câu 5. Thông điệp ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản (gợi ý).

Một thông điệp có thể nêu:

Con người cần trân trọng những giây phút bên nhau vì chia ly luôn mang theo đau buồn và mất mát.

Giải thích:

• Bài thơ cho thấy cuộc chia tay không chỉ là rời xa không gian mà còn là vết thương tinh thần.
• Nhắc ta biết quý trọng tình cảm, tình người khi còn có thể ở bên nhau.

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

- Nhân vật trữ tình là người tiễn đưa (cái “tôi” trữ tình) – người ở lại, chứng kiến và cảm nhận sâu sắc cuộc chia tay với người ra đi.

Câu 2. Nêu không gian, thời gian của cuộc chia tay

-Không gian: bến sông / bến chia ly (gắn với hình ảnh sóng, hoàng hôn, bóng chiều).

-Thời gian: buổi chiều – lúc hoàng hôn, thời điểm gợi buồn, gợi chia xa và kết thúc

Câu 3. Chỉ ra hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ và tác dụng.

Hai câu thơ:

Bóng chiều không thắm, không vàng vọt,

Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?

• Phá vỡ quy tắc logic thông thường:
• Hoàng hôn vốn ở ngoài trời nhưng lại “ở trong mắt”.
• Tác dụng:
  
• • Thể hiện cảm xúc buồn đau, tràn ngập trong tâm hồn người tiễn.
  • Nhấn mạnh nỗi chia ly không chỉ là cảnh vật mà đã trở thành cảm giác nội tâm.

Câu 4. Ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “tiếng sóng”.

• “Tiếng sóng” tượng trưng cho:
  
• • Nỗi lòng xao động, day dứt của người ở lại.
  • Sự chia xa không dứt, âm vang mãi trong tâm hồn.
    → Là tiếng của thiên nhiên nhưng cũng là tiếng lòng con người.

Câu 5. Thông điệp ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản (gợi ý).

Một thông điệp có thể nêu:

Con người cần trân trọng những giây phút bên nhau vì chia ly luôn mang theo đau buồn và mất mát.

Giải thích:

• Bài thơ cho thấy cuộc chia tay không chỉ là rời xa không gian mà còn là vết thương tinh thần.
• Nhắc ta biết quý trọng tình cảm, tình người khi còn có thể ở bên nhau.

.

Câu 1:

Bài thơ Những bóng người trên sân ga của Nguyễn Bính gây ấn tượng sâu sắc bởi nội dung giàu tính nhân văn và nghệ thuật biểu đạt tinh tế. Trước hết, bài thơ khắc họa bức tranh sân ga – nơi diễn ra những cuộc chia ly quen thuộc của con người trong cuộc sống. Qua hình ảnh nhiều kiểu người khác nhau như đôi tình nhân, hai cô bé, vợ chồng, bà mẹ tiễn con…, tác giả đã cho thấy nỗi buồn chia biệt là cảm xúc phổ quát, gắn với mọi số phận. Về nghệ thuật, Nguyễn Bính sử dụng thành công thể thơ thất ngôn cùng điệp ngữ “có lần tôi thấy”, “những…” tạo nhịp điệu chậm, đều, gợi cảm giác lặp đi lặp lại của các cuộc tiễn đưa. Hình ảnh “bóng người”, “khăn bay”, “ánh mắt ướt” mang tính biểu tượng, vừa cụ thể vừa giàu sức gợi, làm nổi bật nỗi buồn man mác nơi sân ga. Qua đó, bài thơ thể hiện tấm lòng cảm thông sâu sắc của nhà thơ đối với con người và cuộc đời.

Câu 2

Nhà thơ Mỹ Robert Frost từng viết: “Trong rừng có nhiều lối đi / Và tôi chọn lối đi chưa có dấu chân người.” Hai câu thơ đã gợi lên một quan niệm sống tích cực: con người cần chủ động lựa chọn lối đi riêng, dám sáng tạo để khẳng định giá trị bản thân trong cuộc sống.

Trước hết, “lối đi riêng” có thể hiểu là con đường sống, cách suy nghĩ và hành động mang dấu ấn cá nhân. Chủ động lựa chọn lối đi riêng không có nghĩa là tách rời cộng đồng, mà là biết xác định mục tiêu phù hợp với khả năng, đam mê của bản thân thay vì chạy theo số đông một cách mù quáng. Trong cuộc sống hiện đại, nếu ai cũng chỉ đi theo những con đường đã sẵn có, con người sẽ dễ đánh mất bản sắc và sự sáng tạo – yếu tố quan trọng tạo nên sự phát triển.

Sự chủ động và sáng tạo giúp con người phát huy tối đa tiềm năng của mình. Khi dám thử sức với những con đường mới, con người có cơ hội khám phá năng lực bản thân, học hỏi từ thất bại và trưởng thành hơn. Nhiều người thành công không phải vì đi theo lối mòn, mà vì họ dám nghĩ khác, làm khác và kiên trì theo đuổi con đường đã chọn. Chính tinh thần ấy đã góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội, tạo ra những giá trị mới mẻ và hữu ích.

Tuy nhiên, lựa chọn lối đi riêng không đồng nghĩa với hành động bốc đồng hay phủ nhận hoàn toàn kinh nghiệm của người đi trước. Con người cần có sự tỉnh táo, cân nhắc giữa ước mơ và thực tế, giữa sáng tạo và trách nhiệm. Lối đi riêng chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó mang lại giá trị tích cực cho bản thân và không gây tổn hại đến người khác.

Đối với mỗi cá nhân, đặc biệt là người trẻ, việc chủ động lựa chọn con đường sống là điều vô cùng cần thiết. Dám khác biệt, dám sáng tạo sẽ giúp con người sống đúng với chính mình, có động lực vươn lên và không ngừng hoàn thiện. Ngược lại, sống thụ động, chỉ làm theo số đông dễ khiến con người mờ nhạt, thiếu bản lĩnh và đánh mất cơ hội phát triển.

Tóm lại, lời thơ của Robert Frost đã gửi gắm thông điệp sâu sắc về sự chủ động và sáng tạo trong cuộc sống. Mỗi người hãy dũng cảm lựa chọn “lối đi chưa có dấu chân người” bằng bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm, để cuộc đời trở thành hành trình ý nghĩa và đáng sống.

Câu 1.

→ Thể thơ: Thất ngôn (7 chữ).

Câu 2.

→ Vần: bay – tay – này

→ Kiểu vần: Vần chân, vần liền, vần bằng.

Câu 3.

→ Biện pháp tu từ: Điệp ngữ.

→ Tác dụng: Nhấn mạnh các cuộc chia ly, tạo cảm xúc buồn, ám ảnh.

Câu 4.

→ Đề tài: Những cuộc chia ly nơi sân ga.

→ Chủ đề: Nỗi buồn chia biệt và sự cảm thương con người.

Câu 5.

→ Yếu tố tự sự: Kể lại nhiều cảnh chia tay khác nhau.

→ Tác dụng: Làm cảm xúc chân thực, nỗi buồn lan tỏa sâu sắc.

Câu 1 (2,0 điểm)

Trong truyện ngắn Anh béo và anh gầy của Sê-khốp, nhân vật anh gầy là hình ảnh tiêu biểu cho kiểu người nhỏ bé về địa vị nhưng lệ thuộc, nịnh bợ quyền lực. Ban đầu, khi chưa biết cấp bậc của anh béo, anh gầy cư xử rất tự nhiên, thân mật, coi anh béo là người bạn cũ bình đẳng. Tuy nhiên, ngay khi biết anh béo là quan chức cấp cao, thái độ của anh gầy thay đổi hoàn toàn: từ lời nói, cử chỉ đến cách xưng hô đều trở nên khúm núm, sợ sệt và nịnh nọt. Sự thay đổi đột ngột ấy cho thấy anh gầy là người coi trọng địa vị xã hội hơn tình bạn, sẵn sàng đánh mất nhân phẩm để lấy lòng người có quyền thế. Qua nhân vật anh gầy, tác giả đã phê phán thói xu nịnh, tâm lí sính quyền lực đang tồn tại trong xã hội, đồng thời bày tỏ thái độ châm biếm sâu cay đối với những con người đánh mất sự chân thành và tự trọng của bản thân.

Câu 2

Trong cuộc sống, mỗi sự việc đều có nhiều mặt khác nhau. Có ý kiến cho rằng: “Chúng ta có thể phàn nàn vì bụi hồng có gai hoặc vui mừng vì bụi gai có hoa hồng.” Câu nói đã gợi ra một bài học sâu sắc về cách lựa chọn góc nhìn tích cực hay tiêu cực trước những điều ta gặp phải.

Trước hết, câu nói nhấn mạnh rằng cùng một sự vật, hiện tượng nhưng con người có thể nhìn nhận theo những cách khác nhau. “Phàn nàn vì bụi hồng có gai” là cách nhìn tiêu cực, chỉ chú ý đến khó khăn, bất lợi mà quên đi giá trị tốt đẹp. Ngược lại, “vui mừng vì bụi gai có hoa hồng” là thái độ sống lạc quan, biết trân trọng điều tốt đẹp dù nó tồn tại cùng thử thách. Qua đó, câu nói khuyên con người nên lựa chọn cách nhìn nhận tích cực để cuộc sống trở nên nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn.

Thực tế cho thấy, cách nhìn nhận vấn đề ảnh hưởng rất lớn đến tâm trạng, hành động và kết quả mà con người đạt được. Khi đối diện với thất bại, nếu chỉ than trách hoàn cảnh, con người dễ chán nản, buông xuôi. Nhưng nếu biết nhìn nhận thất bại như một bài học, ta sẽ có thêm kinh nghiệm và động lực để cố gắng. Một học sinh học chưa tốt nếu chỉ nhìn vào điểm số thấp sẽ dễ mất tự tin; nhưng nếu nhìn thấy cơ hội rèn luyện và tiến bộ, người đó sẽ có quyết tâm vươn lên. Như vậy, thái độ sống tích cực không làm biến mất khó khăn nhưng giúp con người mạnh mẽ hơn để vượt qua nó.

Tuy nhiên, nhìn nhận tích cực không có nghĩa là phủ nhận thực tế hay lạc quan mù quáng. Con người cần nhận rõ những “chiếc gai” – tức là khó khăn, hạn chế – để tìm cách khắc phục. Điều quan trọng là không để những khó khăn ấy che lấp hoàn toàn giá trị tốt đẹp của cuộc sống. Biết kết hợp giữa cái nhìn thực tế và tinh thần lạc quan sẽ giúp con người sống chủ động, tỉnh táo và giàu năng lượng hơn.

Bên cạnh đó, cách nhìn nhận tích cực còn góp phần tạo nên các mối quan hệ tốt đẹp. Người luôn phàn nàn, bi quan thường khiến người khác mệt mỏi, xa lánh. Ngược lại, người biết nhìn vào mặt tốt, lan tỏa năng lượng tích cực sẽ được yêu quý và tin tưởng hơn. Vì vậy, lựa chọn cách nhìn nhận vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn tác động đến cộng đồng xung quanh.

Tóm lại, câu nói “vui mừng vì bụi gai có hoa hồng” đã gửi gắm thông điệp sâu sắc về việc lựa chọn thái độ sống. Trong cuộc sống nhiều thử thách, mỗi người hãy học cách nhìn nhận vấn đề một cách tích cực, lạc quan nhưng không thiếu tỉnh táo, để từ đó sống ý nghĩa, mạnh mẽ và hạnh phúc hơn.