Câu 1: 
- Nền văn minh Đại Việt đạt nhiều thành tựu quan trọng về chính trị, góp phần xây dựng một quốc gia độc lập, tự chủ và vững mạnh

- Nhà nước quân chủ tập quyền được hình thành và phát triển qua các triều đại Lý, Trần, Lê, với bộ máy hành chính hoàn thiện từ trung ương đến địa phương. Hệ thống luật pháp, tiêu biểu là "Quốc triều hình luật" (Luật Hồng Đức) của nhà Lê, thể hiện sự tiến bộ trong quản lý xã hội, bảo vệ quyền lợi của nhân dân và đề cao đạo đức Nho giáo

- Chính sách đối nội và đối ngoại linh hoạt giúp Đại Việt giữ vững độc lập trước sự xâm lược của các thế lực phương Bắc và mở rộng lãnh thổ về phía Nam

- Ngoài ra, chế độ khoa cử được duy trì, tạo điều kiện cho nhân tài tham gia quản lý đất nước, góp phần củng cố chính quyền và phát triển xã hội. Những thành tựu này đã đặt nền móng cho một nền chính trị ổn định, giúp Đại Việt phát triển bền vững trong nhiều thế kỷ

Câu 2: 

- Sự phát triển kinh tế đã có tác động sâu sắc đến nền văn minh Đại Việt, thúc đẩy đời sống xã hội và củng cố tiềm lực quốc gia

- Nông nghiệp phát triển mạnh với các chính sách khai hoang, đắp đê, xây dựng hệ thống thủy lợi, giúp đảm bảo nguồn lương thực dồi dào, ổn định đời sống nhân dân. Điều này tạo điều kiện cho dân số gia tăng và mở rộng quy mô sản xuất

- Thủ công nghiệp và thương mại phát triển, với các làng nghề nổi tiếng như gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, cùng hệ thống chợ và các trung tâm buôn bán sầm uất như Thăng Long, Phố Hiến

- Giao thương trong nước và quốc tế mở rộng, giúp nền kinh tế thịnh vượng, nâng cao đời sống và thúc đẩy sự giao lưu văn hóa

- Nhờ có nền kinh tế vững mạnh, triều đình có đủ nguồn lực để củng cố quốc phòng, xây dựng quân đội và bảo vệ đất nước trước các cuộc xâm lược

- Thành tựu kinh tế không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của nền văn minh Đại Việt

Câu 1:
Văn minh Đại Việt đạt nhiều thành tựu tiêu biểu về giáo dục như:

+ Hệ thống trường học: Các trường Quốc Tử Giám, trường làng đã được thành lập, đặc biệt là Quốc Tử Giám, nơi đào tạo các nhân tài cho đất nước.

+ Khoa cử: Đại Việt thực hiện chế độ thi cử, tuyển chọn quan lại qua các kỳ thi như thi Hương, thi Hội, thi Đình, giúp phát triển trí thức và quản lý đất nước.

+ Sự phát triển của Nho học: Nho giáo là nền tảng giáo dục, được áp dụng rộng rãi trong xã hội, với nhiều học giả và tác phẩm nổi tiếng.

Câu 2:
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là trung tâm giáo dục lớn của Đại Việt, có tác động mạnh mẽ như:

+ Nơi đào tạo nhân tài: Là trường đại học đầu tiên của Đại Việt, nơi đào tạo và bồi dưỡng nhân tài cho triều đình.

+ Tôn vinh tri thức: Là biểu tượng tôn vinh học vấn và trí thức, khuyến khích học tập và thi cử, giữ gìn truyền thống Nho học.

+ Ảnh hưởng văn hóa: Văn Miếu là nơi ghi nhận các khoa bảng, góp phần nâng cao giá trị văn hóa giáo dục của Đại Việt.

Câu 1.

Sau khi đọc bài thơ ở phần Đọc hiểu, em cảm nhận được những lời khuyên chân thành, sâu sắc của tác giả về cách sống và cách lựa chọn môi trường, bạn bè trong cuộc đời. Qua những câu thơ ngắn gọn mà giàu ý nghĩa, tác giả nhắc nhở con người phải biết sống đúng mực, biết tránh xa điều xấu và hướng đến những điều tốt đẹp. Đặc biệt, câu thơ “Đen gần mực, đỏ gần son” đã để lại trong em nhiều suy nghĩ bởi nó cho thấy môi trường sống và những người xung quanh có ảnh hưởng rất lớn đến nhân cách mỗi người. Nếu sống trong môi trường tích cực, con người sẽ học được nhiều điều hay; ngược lại, nếu giao du với những người có thói quen xấu thì rất dễ bị ảnh hưởng tiêu cực. Bài thơ không chỉ là lời răn dạy của người xưa mà còn mang ý nghĩa thiết thực đối với học sinh ngày nay. Qua đó, em nhận ra mình cần biết lựa chọn bạn tốt để chơi, chăm chỉ học tập và luôn giữ gìn phẩm chất đạo đức. Những lời khuyên giản dị nhưng sâu sắc ấy sẽ giúp mỗi người hoàn thiện bản thân và sống có ích hơn.

Câu 2.
Bài làm

Trong cuộc sống, môi trường sống và những người xung quanh có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách của mỗi con người. Chính vì vậy, ông cha ta đã đúc kết kinh nghiệm qua câu tục ngữ: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Đây không chỉ là lời khuyên mà còn là bài học sâu sắc về cách lựa chọn môi trường và các mối quan hệ trong cuộc sống.

Trước hết, câu tục ngữ sử dụng hình ảnh mang tính ẩn dụ. “Mực” tượng trưng cho những điều xấu, thói quen tiêu cực; còn “đèn” tượng trưng cho ánh sáng của tri thức, đạo đức và những điều tốt đẹp. Ý nghĩa của câu tục ngữ muốn nhấn mạnh rằng con người rất dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường sống và những người mà mình thường xuyên tiếp xúc. Khi ở gần những người chăm chỉ, tử tế và có ý chí, ta sẽ học được những phẩm chất tốt. Ngược lại, nếu giao du với những người lười biếng, thiếu trách nhiệm hay có hành vi sai trái, ta cũng dễ bị cuốn theo những điều tiêu cực.

Trong thực tế, điều này được chứng minh rõ ràng, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh. Một học sinh học tập trong tập thể tích cực, có bạn bè chăm ngoan sẽ có động lực cố gắng hơn. Ngược lại, nếu thường xuyên chơi với những người ham chơi, bỏ bê học hành thì kết quả học tập và đạo đức cũng dễ bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, câu tục ngữ không có nghĩa là con người hoàn toàn bị môi trường quyết định. Nếu có bản lĩnh và ý chí mạnh mẽ, mỗi người vẫn có thể giữ vững phẩm chất tốt đẹp của mình, thậm chí còn giúp người khác thay đổi theo hướng tích cực.

Đối với bản thân em, câu tục ngữ là lời nhắc nhở phải biết lựa chọn bạn bè, môi trường học tập lành mạnh và không ngừng rèn luyện bản thân. Mỗi người cần chủ động tiếp thu điều tốt, tránh xa điều xấu để hoàn thiện nhân cách. Có như vậy, chúng ta mới có thể trưởng thành và trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ thất ngôn (mỗi dòng 7 chữ), thuộc thơ Nôm Đường luật.

Câu 2.
Một câu thành ngữ, tục ngữ được tác giả mượn ý là: “Đen gần mực, đỏ gần son.”
(hoặc: “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài.”)

Câu 3.
Dòng thơ cuối sử dụng biện pháp tu từ đối lập kết hợp ẩn dụ qua hình ảnh “đen – đỏ”, “mực – son”. Biện pháp này nhấn mạnh ảnh hưởng của môi trường sống và những người xung quanh đối với nhân cách con người, làm cho lời khuyên trở nên sâu sắc và giàu sức thuyết phục.

Câu 4.

• Đề tài: Những lời khuyên về cách sống, cách ứng xử và lựa chọn bạn bè trong cuộc sống.
• Chủ đề: Khuyên con người sống đúng mực, biết chọn môi trường sống và bạn bè tốt để hoàn thiện nhân cách.

Câu 5.
Sau khi đọc văn bản, em rút ra bài học: cần biết lựa chọn bạn tốt để kết giao, tránh xa điều xấu; sống ngay thẳng, giữ gìn phẩm chất đạo đức tốt đẹp vì môi trường và những người xung quanh có ảnh hưởng lớn đến bản thân mỗi người.

Cách mạng công nghiệp lần thứ ba và lần thứ tư tác động đến kinh tế, xã hội và văn hóa:

- Kinh tế:
+ Thúc đẩy nền kinh tế tri thức, chuyển dịch từ sản xuất truyền thống sang công nghệ cao.
+ Xuất hiện các ngành kinh tế mới như thương mại điện tử, công nghệ tài chính (Fintech).
+ Tự động hóa giúp tăng năng suất lao động nhưng cũng làm thay đổi thị trường việc làm.

- Xã hội:
+ Xuất hiện các phương thức làm việc mới như làm việc từ xa, nền kinh tế gig (gig economy).
+ Khoảng cách giàu nghèo gia tăng do sự chênh lệch về khả năng tiếp cận công nghệ.
+ Thay đổi cách con người giao tiếp và tương tác nhờ mạng xã hội và internet.

- Văn hóa:
+ Toàn cầu hóa văn hóa diễn ra nhanh hơn, giúp phổ biến văn hóa giữa các quốc gia.
+ Xuất hiện nhiều nền tảng giải trí trực tuyến, thay đổi thói quen tiêu dùng nội dung.
+ Thách thức về bảo vệ bản quyền số và kiểm soát thông tin sai lệch.

a) Khái quát thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) là sự phát triển đột phá của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Các thành tựu nổi bật gồm:

• Trí tuệ nhân tạo (AI) và máy học: Giúp máy móc có khả năng học hỏi, phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định thông minh.
• Internet vạn vật (IoT): Kết nối các thiết bị thông minh giúp tự động hóa nhiều hoạt động trong đời sống và sản xuất.
• Dữ liệu lớn (Big Data): Khai thác và xử lý lượng dữ liệu khổng lồ để hỗ trợ nghiên cứu, kinh doanh và quản lý.
• Công nghệ Blockchain: Đảm bảo an toàn và minh bạch trong các giao dịch trực tuyến.
• Công nghệ in 3D, 4D: Ứng dụng rộng rãi trong sản xuất, y học, xây dựng,…
• Tự động hóa và robot: Giúp tăng năng suất lao động và thay thế con người trong các công việc nguy hiểm hoặc có độ chính xác cao.
• Công nghệ sinh học và y học hiện đại: Phát triển vắc-xin, liệu pháp gen và y học cá nhân hóa.

CMCN 4.0 đang làm thay đổi mạnh mẽ cách con người sống, làm việc và giao tiếp, mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những thách thức về việc làm và bảo mật thông tin.

b) Cách xử lý thông tin chưa được kiểm chứng trên internet

Khi nhận được thông tin chưa được kiểm chứng, em nên:

1. Kiểm tra nguồn gốc: Xác minh xem thông tin đến từ nguồn đáng tin cậy hay chỉ là tin đồn, tin giả.
2. Đối chiếu với nhiều nguồn khác nhau: So sánh với các trang báo chính thống hoặc nguồn có uy tín để xem thông tin có chính xác không.
3. Kiểm tra tính logic và bằng chứng: Nếu thông tin có dấu hiệu giật gân, thiếu căn cứ khoa học thì cần cẩn trọng.
4. Không vội chia sẻ: Tránh lan truyền thông tin sai sự thật có thể gây hoang mang hoặc hậu quả tiêu cực.
5. Tìm hiểu qua các công cụ kiểm chứng tin tức: Sử dụng các trang web hoặc tổ chức chuyên xác minh tin giả như Google Fact Check, Snopes,…
6. Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu thông tin liên quan đến lĩnh vực chuyên môn (sức khỏe, khoa học, chính trị,…), hãy hỏi ý kiến từ chuyên gia hoặc người có kiến thức sâu.