Câu 1

Đoạn trích trong Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du thể hiện sâu sắc tấm lòng nhân đạo bao la và nỗi xót thương thấm đượm đối với những kiếp người bất hạnh. Tác giả hướng cái nhìn đến nhiều thân phận khác nhau: người lính bị bắt đi lính rồi bỏ mạng nơi chiến trường, những cô gái lỡ lầm tuổi xanh, những người đàn bà chịu đựng đau đớn của phận mỏng, kẻ hành khất sống nay đây mai đó… Tất cả đều hiện lên trong cảnh đời bi thương, bị vùi dập bởi chiến tranh, đói nghèo và định kiến xã hội. Qua đó, Nguyễn Du bộc lộ quan điểm nhân sinh tiến bộ: mọi con người dù ở vị trí nào cũng đáng được cảm thông và trân trọng. Về nghệ thuật, đoạn trích nổi bật với giọng điệu bi ai, thống thiết; ngôn ngữ vừa mộc mạc vừa giàu sức gợi; hình ảnh chân thực, ám ảnh như “mạng người như rác”, “ngọn lửa ma trơi”, “năm cầu gối đất”… Tác giả sử dụng thể song thất lục bát mềm mại, nhịp nhàng, khiến cảm xúc thương xót lan tỏa sâu rộng. Tất cả tạo nên một đoạn văn tế giàu giá trị nhân đạo, thể hiện tâm hồn lớn của Nguyễn Du – người luôn “lấy nhân nghĩa làm gốc”, đau nỗi đau của muôn đời.

Câu 2

Trong những năm gần đây, thế hệ Gen Z – những người sinh ra trong thời đại công nghệ số – thường phải đối diện với nhiều định kiến tiêu cực. Không ít người cho rằng Gen Z sống ảo, lười lao động, thiếu kiên trì và dễ bỏ cuộc. Tuy nhiên, những nhận xét phiến diện ấy chưa phản ánh đúng bản chất của một thế hệ đang ngày ngày nỗ lực khẳng định mình trong xã hội hiện đại. Trước hết, cần nhìn nhận rằng Gen Z trưởng thành trong môi trường nhiều biến động: sự phát triển chóng mặt của công nghệ, toàn cầu hóa, cạnh tranh gay gắt và khủng hoảng thông tin. Việc họ dành nhiều thời gian cho mạng xã hội hay công nghệ không hoàn toàn là sống ảo mà còn là cách thích nghi với xu thế, nơi kiến thức, cơ hội việc làm và giao tiếp đều được mở rộng. Nhiều bạn trẻ đã biết tận dụng nền tảng số để học tập, khởi nghiệp, quảng bá sản phẩm và tạo ra thu nhập. Điều này cho thấy Gen Z năng động, linh hoạt và sáng tạo trong môi trường mới. Bên cạnh đó, nhận xét rằng Gen Z “lười” hoặc “dễ nản” cũng không hoàn toàn chính xác. Thực tế, rất nhiều bạn trẻ dám thử thách bản thân, mạnh dạn theo đuổi đam mê thay vì đi theo lối mòn của các thế hệ trước. Việc chuyển đổi công việc, thay đổi môi trường hay tìm kiếm điều phù hợp không phải biểu hiện của sự yếu đuối, mà là sự chủ động lựa chọn cuộc sống có ý nghĩa hơn. Gen Z cũng có ý thức rất cao về sức khỏe tinh thần, đề cao sự cân bằng thay vì hi sinh quá mức cho công việc – đó là lối sống tiến bộ chứ không phải tiêu cực. Tuy nhiên, thế hệ trẻ cũng cần nhìn nhận những hạn chế của mình. Một bộ phận Gen Z thật sự bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội, dễ chạy theo trào lưu, dễ nóng nảy, đôi khi thiếu kiên nhẫn trước khó khăn. Bởi vậy, điều quan trọng là mỗi bạn trẻ phải tự ý thức hoàn thiện bản thân: rèn luyện tính kỷ luật, chủ động học hỏi, mở rộng trải nghiệm và biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Xã hội thay đổi nhanh, chỉ có năng lực thật sự mới giúp chúng ta đứng vững. Nhìn chung, những định kiến tiêu cực về Gen Z xuất phát từ khoảng cách thế hệ. Thay vì phán xét, người lớn cần lắng nghe, thấu hiểu và tạo điều kiện để người trẻ phát huy năng lực. Gen Z không phải một thế hệ “vấn đề”, mà là thế hệ của cơ hội – nơi tư duy sáng tạo, sự nhạy bén công nghệ và tinh thần hội nhập có thể đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước. Và bản thân mỗi người trẻ cũng cần nỗ lực nhiều hơn để chứng minh giá trị của chính mình, để những định kiến dần được xóa bỏ bằng chính hành động thực tế.

Câu 1. Xác định những phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích trên. • Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (bộc lộ cảm xúc, xót thương cho các kiếp người đau khổ). • Phương thức biểu đạt kết hợp: Tự sự (kể lại số phận, cuộc đời của các loại chúng sinh), Miêu tả (tô đậm hình ảnh, cảnh ngộ của họ). Câu 2. Liệt kê những kiếp người xuất hiện trong đoạn trích. Đoạn trích nhắc đến nhiều loại chúng sinh, bao gồm: • Kiếp người làm quan, hầu hạ quan lại: Bỏ cửa nhà gồng gánh việc quan • Kiếp người nghèo khổ, vất vả mưu sinh: Nước khe cơm vất gian nan, Dãi dầu nghìn dặm làm than một đời • Kiếp người chết trận: Buổi chiến trận mạng người như rác, Phận đã đành đạn lạc tên rơi • Kiếp người lỡ làng, đau khổ: Cũng có kẻ lỡ làng một kiếp, Liều tuổi xanh buôn nguyệt bán hoa, Ngẩn ngơ khi trở về già? (những người phụ nữ rơi vào cảnh ca kĩ, bán thân) • Kiếp phụ nữ nói chung, chịu nhiều cay đắng: Ai chồng con tá biết là cậy ai? Sống đã chịu một đời phiền não, Thác lại nhờ hợp cháo lá đa, Đau đớn thay phận đàn bà. • Kiếp người cầu xin, thất bại, nghèo khổ: Cũng có kẻ năm cầu gối đất, Đời tháng ngày hành khất ngược xuôi. Câu 3. Trình bày hiệu quả của việc sử dụng từ láy trong hai dòng thơ dưới đây:

Việc sử dụng các từ láy "lập lòe" và "văng vẳng" có hiệu quả sau: • "Lập lòe": Gợi hình ảnh ánh sáng ma trơi (lửa từ xác chết) yếu ớt, chập chờn, không ổn định trong đêm tối, nhấn mạnh không khí âm u, lạnh lẽo và cô đơn của những linh hồn chết oan, không nơi nương tựa. • "Văng vẳng": Gợi âm thanh mơ hồ, xa xăm, nhưng kéo dài và ám ảnh, như tiếng kêu than, oán hận của các linh hồn đau khổ. • Hiệu quả chung: Tăng sức gợi hình, gợi cảm, tô đậm sự thảm khốc, bi thương của cái chết và nỗi oan khuất không thể giải tỏa, làm tăng lòng thương xót của người đọc. Câu 4. Phát biểu chủ đề và cảm hứng chủ đạo của đoạn trích. • Chủ đề: Thể hiện lòng thương cảm sâu sắc của nhà thơ đối với những kiếp người bất hạnh, oan trái, không nơi nương tựa khi còn sống lẫn khi đã mất. Đoạn trích tập trung khắc họa nỗi đau, sự khổ ải của nhiều hạng người trong xã hội cũ. • Cảm hứng chủ đạo: Cảm thương, xót xa (cảm hứng nhân đạo). Nguyễn Du bộc lộ nỗi đồng cảm lớn lao với "thập loại chúng sinh" (mười loại chúng sinh), bất kể họ là ai, làm gì, đã phải chịu đựng những oan trái và mất mát quá lớn. Câu 5. Từ cảm hứng chủ đạo của đoạn trích, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về truyền thống nhân đạo của dân tộc ta (trình bày khoảng 5 - 7 dòng). Cảm hứng chủ đạo trong đoạn trích "Văn tế thập loại chúng sinh" là lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du. Đây cũng là sự phản ánh truyền thống nhân đạo cao đẹp của dân tộc Việt Nam.