• Chính trị và Hành chính:
• Xóa bỏ chủ quyền quốc gia, thiết lập bộ máy cai trị trực tiếp hoặc gián tiếp, chia để trị. 
• Hệ thống hành chính được tổ chức lại theo mô hình phương Tây để phục vụ khai thác thuộc địa. 
• Kinh tế:
• Nền kinh tế bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu thô và tiêu thụ hàng hóa công nghiệp từ chính quốc. 
• Xây dựng hạ tầng cơ sở (đường sắt, cảng biển) chủ yếu phục vụ mục đích quân sự và xuất khẩu tài nguyên, không phải phát triển kinh tế địa phương. 
• Xã hội và Văn hóa:
• Phân hóa giai cấp sâu sắc, hình thành các tầng lớp mới như công nhân, tư sản dân tộc, trí thức Tây học. 
• Du nhập văn hóa, giáo dục phương Tây, làm suy yếu một số giá trị truyền thống nhưng cũng mở ra cơ hội tiếp cận tri thức mới. 

• Về Kinh tế: Việt Nam bị biến thành thị trường độc quyền của Pháp, tài nguyên bị khai thác kiệt quệ. Ngành công nghiệp bản địa bị kìm hãm, nền kinh tế phát triển không cân đối, tập trung vào khai khoáng và đồn điền cao su. 
• Về Xã hội: Xã hội phân hóa thành nhiều giai cấp khác nhau, mâu thuẫn dân tộc gay gắt giữa nhân dân Việt Nam và thực dân Pháp. Sự xuất hiện của tầng lớp trí thức mới đã góp phần lan tỏa các tư tưởng yêu nước theo xu hướng mới. 
• Về Văn hóa: Chữ Quốc ngữ được phổ biến rộng rãi, thay thế chữ Hán và chữ Nôm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền bá văn hóa và giáo dục, đồng thời tiếp thu khoa học kỹ thuật phương Tây.

Quá trình xâm lược và cai trị của thực dân phương Tây ở Đông Nam Á hải đảo

- Từ sau các cuộc phát kiến địa lí, các nước tư bản phương Tây tăng cường tìm kiếm thị trường và thuộc địa; trong khi đó, các quốc gia phong kiến ở Đông Nam Á đang suy yếu, khủng hoảng. Nhân cơ hội này, các nước tư bản phương Tây tiến hành xâm lược và cai trị các nước ở Đông Nam Á.

+ Ở Inđônêxia, từ thế kỉ XV - XVI, các thế lực thực dân Bồ Đào Nha và Hà Lan cạnh tranh ảnh hưởng. Đến thế kỉ XIX, Hà Lan hoàn thành việc xâm chiếm và thiết lập ách thống trị thực dân trên đất nước này.

+ Ở Philíppin: Từ thế kỉ XVI, Philíppin bị thực dân Tây Ban Nha thống trị. Sau khi thất bại trong cuộc chiến tranh với Mỹ (1898), Tây Ban Nha đã nhượng quyền quản lí thuộc địa Philíppin cho Mỹ. Từ năm 1899, Philíppin trở thành thuộc địa của Mỹ.

+ Ở Mã Lai, năm 1826, thực dân Anh đẩy mạnh xâm chiếm các tiểu quốc như Kêđa, Pênang,... và thành lập Mã Lai thuộc Anh vào năm 1895.

- Các nước thực dân phương Tây đã thực thi chính sách chính trị hà khắc, đàn áp phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân, vơ vét bóc lột cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên. Hầu hết các nước Đông Nam Á hải đảo đều rơi vào tình trạng lạc hậu, phụ thuộc nặng nề vào nền kinh tế của các nước phương Tây.