a. Đóng mở của khí khổng

→ Thuộc cảm ứng không định hướng (ứng động).

Vì: khí khổng đóng hay mở không phụ thuộc vào hướng tác nhân kích thích (ánh sáng, nước, CO₂…) mà chỉ phụ thuộc vào cường độ tác nhân, nên được xếp vào ứng động.

b. Nở hoa của cây mười giờ

→ Thuộc cảm ứng không định hướng (ứng động).

Vì: hoa mười giờ nở theo thời điểm trong ngày (ánh sáng, nhiệt độ) chứ không theo hướng tác động, nên đây là hiện tượng ứng động (cụ thể là ứng động theo chu kì/ngày – đêm).

• Khi bị tiêu chảy, trẻ đi ngoài nhiều lần làm mất nước và mất các chất điện giải (Na⁺, K⁺…), rất nguy hiểm.
• Thức ăn không được tiêu hóa và hấp thu đầy đủ, khiến trẻ thiếu năng lượng và chất dinh dưỡng.
• Tiêu chảy kéo dài làm tổn thương niêm mạc ruột, giảm khả năng hấp thu, dẫn đến suy dinh dưỡng.
• Trẻ suy dinh dưỡng sức đề kháng kém, dễ mắc bệnh nặng hơn; nếu không bù nước kịp thời có thể tử vong do mất nước và rối loạn điện giải.

Cách phòng tránh tiêu chảy:

• Ăn chín, uống sôi; sử dụng nước sạch.
• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh đồ dùng ăn uống và môi trường sống.
• Nuôi con bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu.
• Tiêm phòng đầy đủ (đặc biệt là vắc-xin rota).

Hệ tuần hoàn hở:

• Đại diện: côn trùng, giáp xác, đa số thân mềm.
• Cấu tạo: tim và mạch máu không khép kín, có xoang cơ thể.
• Đường đi của máu: từ tim → mạch → xoang cơ thể → tiếp xúc trực tiếp tế bào → về tim.
• Tốc độ máu trong hệ mạch: chậm, áp lực thấp.

Hệ tuần hoàn kín:

• Đại diện: giun đốt, mực ống, bạch tuộc, động vật có xương sống.
• Cấu tạo: tim và hệ mạch khép kín (động mạch, mao mạch, tĩnh mạch).
• Đường đi của máu: từ tim → động mạch → mao mạch → tĩnh mạch → về tim.
• Tốc độ máu trong hệ mạch: nhanh, áp lực cao.

Câu 1. (2,0 điểm)

Nhân vật Thứ trong đoạn trích Sống mòn của Nam Cao là hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng. Thứ từng có học vấn, có ước mơ lớn lao và khát vọng cống hiến cho xã hội, nhưng thực tế nghiệt ngã đã đẩy anh vào cảnh thất nghiệp, nghèo túng, bế tắc. Qua dòng độc thoại nội tâm đầy day dứt, Thứ hiện lên với nỗi đau đớn khi nhận ra đời mình đang “mốc”, “gỉ”, “mòn” trong sự vô nghĩa. Đáng chú ý, Thứ ý thức rất rõ bi kịch của bản thân, khao khát thoát khỏi cuộc sống tù đày ấy, nhưng lại quá nhu nhược, sợ hãi sự đổi thay nên không đủ dũng khí hành động. Con tàu đưa Thứ về quê cũng chính là biểu tượng cho số phận mà anh không thể cưỡng lại. Nhân vật Thứ vì thế vừa đáng thương, vừa đáng trách, qua đó thể hiện sâu sắc tư tưởng nhân đạo và giá trị hiện thực trong ngòi bút Nam Cao.

Câu 2. (4,0 điểm)

Gabriel Garcia Marquez từng khẳng định: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ.” Câu nói đã gợi lên một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc đối với mỗi con người, đặc biệt là tuổi trẻ và ước mơ.

Ước mơ là những khát vọng tốt đẹp mà con người hướng tới trong cuộc sống. Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, tràn đầy năng lượng, niềm tin và khả năng sáng tạo. Khi con người còn nuôi dưỡng ước mơ và dám theo đuổi nó, họ luôn giữ được tinh thần trẻ trung, nhiệt huyết và ý chí vươn lên. Ngược lại, khi từ bỏ ước mơ, con người dễ rơi vào trạng thái sống thụ động, mệt mỏi và già nua trong tâm hồn, dù tuổi đời còn rất trẻ.

Ước mơ có vai trò vô cùng quan trọng đối với tuổi trẻ. Đó là ngọn đèn soi đường, giúp con người xác định mục tiêu sống và phương hướng phấn đấu. Nhờ có ước mơ, tuổi trẻ biết vượt qua khó khăn, thất bại và không ngừng hoàn thiện bản thân. Thực tế cho thấy, nhiều con người thành công đều bắt đầu từ những ước mơ tưởng chừng rất giản dị nhưng được theo đuổi bằng niềm tin và sự kiên trì bền bỉ. Khi ước mơ còn cháy bỏng, con người còn khát khao sống có ý nghĩa.

Tuy nhiên, trong cuộc sống, không ít người trẻ sớm đánh mất ước mơ của mình. Họ dễ thỏa hiệp với hoàn cảnh, sợ thất bại, sợ đổi thay và chấp nhận một cuộc sống an phận, tầm thường. Chính sự từ bỏ ấy khiến họ dần “già đi” trong suy nghĩ, giống như nhân vật Thứ trong Sống mòn – một con người từng có hoài bão lớn lao nhưng cuối cùng lại bị thói quen và nỗi sợ trói buộc, dẫn đến cuộc sống mòn mỏi, vô nghĩa. Đây là lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với tuổi trẻ hôm nay.

Tuy vậy, ước mơ không đồng nghĩa với mơ mộng viển vông. Ước mơ cần gắn liền với khả năng, điều kiện thực tế và phải được hiện thực hóa bằng hành động cụ thể. Tuổi trẻ cần dám mơ ước lớn, nhưng cũng cần kiên trì học tập, rèn luyện và không ngại thất bại trên con đường theo đuổi ước mơ.

Tóm lại, câu nói của Marquez đã khẳng định giá trị bền vững của ước mơ đối với tuổi trẻ. Chỉ khi còn ước mơ và dám theo đuổi nó, con người mới thực sự sống trẻ, sống có ý nghĩa. Vì vậy, mỗi người trẻ cần trân trọng quãng đời thanh xuân của mình, nuôi dưỡng ước mơ đẹp và nỗ lực không ngừng để biến ước mơ ấy thành hiện thực.

Câu 1.

Văn bản được kể theo ngôi thứ ba, người kể chuyện toàn tri, đặt điểm nhìn chủ yếu vào nhân vật Thứ, đi sâu miêu tả thế giới nội tâm, suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật.

Câu 2.

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Thứ ước mơ đỗ đạt cao (thành chung, tú tài, đại học), sang Pháp, trở thành một vĩ nhân, đem lại những thay đổi lớn lao cho đất nước.

Câu 3.

Biện pháp tu từ liệt kê kết hợp điệp cấu trúc (“sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục”; “người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y”) có tác dụng khắc sâu cảm giác bế tắc, tàn lụi, diễn tả nỗi tuyệt vọng và nỗi sợ hãi trước một tương lai vô nghĩa, “chết mà chưa sống” của Thứ.

Câu 4.

Đoạn trích cho thấy Thứ là một trí thức có hoài bão nhưng nhu nhược, bị hoàn cảnh nghèo đói và thói quen trói buộc, dẫn đến cuộc sống mòn mỏi, tù đày tinh thần. Nhân vật tự ý thức được bi kịch của mình nhưng không đủ dũng khí để thoát ra.

Câu 5.

Một triết lí nhân sinh rút ra từ văn bản là: Sống là phải dám thay đổi. Con người nếu sợ hãi, cam chịu, để thói quen và hoàn cảnh chi phối thì sẽ rơi vào cảnh “sống mòn”, tồn tại vô nghĩa dù còn sống.