Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Dấu hiệu: Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu có 7 chữ; tuân thủ các quy định về niêm, luật, đối và vần của thơ Đường luật.

• Đề tài: Giáo dục và thi cử (cụ thể là thực trạng suy tàn của Nho học buổi giao thời cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX).

• Sự thờ ơ của người học: Việc học hành không còn được coi trọng, người đi học thưa thớt, bỏ dở giữa chừng ("Mười người đi học, chín người thôi").
• Cảnh tượng ế ẩm, buồn bã: Hiệu sách thì vắng khách đến mức cô hàng ngủ gật, thầy đồ dạy tư thì lo lắng, nhấp nhổm vì không có học trò hoặc tương lai bất định.
• Sự biến chất của kẻ sĩ và trường thi: Sĩ tử mất đi khí phách, trở nên nhút nhát, hèn kém ("Sĩ khí rụt rè"). Việc thi cử không còn là nơi tôn vinh tài năng, đạo đức mà trở nên hỗn loạn, thực dụng và chộp giật
• Câu 4. Nhận xét về việc tác giả sử dụng những từ láy trong bài thơ.

• Tăng khả năng gợi hình, gợi cảm: Các từ láy này vẽ nên một bức tranh sinh động và cụ thể về sự rệu rã của đạo học. Hình ảnh cô hàng sách "lim dim", thầy đồ "nhấp nhổm" hay sĩ tử "rụt rè" trở nên thực và ám ảnh hơn.
• Thể hiện thái độ mỉa mai, châm biếm: Việc dùng từ láy giúp tác giả khắc họa sắc nét sự đối lập nực cười giữa vẻ tôn nghiêm vốn có của Nho học với thực trạng nhếch nhác, bát nháo lúc bấy giờ.
• Tạo nhịp điệu cho bài thơ: Giúp lời thơ trở nên uyển chuyển, giàu tính nhạc và mang đậm chất giọng trào phúng đặc trưng của Tú Xương.

• Phản ánh thực trạng suy tàn của Nho học: Bài thơ là một bức tranh chân thực về sự sụp đổ của nền giáo dục khoa cử phong kiến cuối thế kỷ XIX. Khi mà chữ Hán mất chỗ đứng, việc học hành thi cử trở nên biến chất, tầm thường và chỉ còn là hình thức.
• Tiếng cười chua chát, nỗi đau của kẻ sĩ: Qua giọng điệu mỉa mai, bài thơ bộc lộ nỗi lòng cay đắng, xót xa của tác giả trước cảnh "đời tàn" của những giá trị văn hóa cũ. Đó là tiếng than thân trách phận, đồng thời là lời phê phán xã hội thực dân nửa phong kiến đã làm đảo lộn mọi giá trị đạo đức, tri thức.