Câu 1:

Bài thơ haiku của Kobayashi Issa gợi ra một khoảnh khắc bất ngờ và đầy thi vị trong đời sống bình dị. Hình ảnh “cửa giấy rách” xuất hiện trước hết như một dấu ấn rất quen thuộc của ngôi nhà Nhật Bản truyền thống, đồng thời gợi sự mộc mạc, nghèo khó. Tuy nhiên, điều đặc sắc của bài thơ nằm ở cách nhìn của nhân vật trữ tình: từ khe rách nhỏ bé ấy, “ô kìa sông Ngân” – một phát hiện ngạc nhiên và kì diệu. Bầu trời sao vĩ đại hiện ra qua một đường nứt tưởng chừng tầm thường. Nghệ thuật đối lập được Issa sử dụng tinh tế: cái nhỏ – lớn, cái tầm thường – cao đẹp, cái rách nát – cái lung linh vô hạn. Qua đó, tác giả gửi gắm triết lí nhân sinh nhẹ nhàng: vẻ đẹp luôn tồn tại quanh ta, ngay trong những điều giản dị nhất, chỉ cần biết mở lòng để cảm nhận. Bài haiku không chỉ ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn khơi dậy ở con người thái độ sống lạc quan, biết tìm kiếm điều tốt đẹp giữa những thiếu thốn của cuộc đời. Chính sự hòa quyện giữa chất thơ, sự tinh tế và ý vị triết lí đã làm nên sức hấp dẫn bền lâu của bài haiku này.

Câu 2:

Trong xã hội hiện đại, đồng tiền có vai trò rất lớn trong đời sống của con người. Tuy nhiên, việc một bộ phận giới trẻ coi trọng quá mức giá trị vật chất dẫn đến hành vi, lời nói thiếu chuẩn mực đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Chính vì vậy, em muốn thuyết phục người thân từ bỏ quan niệm “Có tiền mua tiên cũng được”, một quan niệm tưởng như vô hại nhưng lại ẩn chứa nhiều hệ lụy nguy hiểm đối với thái độ sống và nhân cách.

Trước hết, cần khẳng định rằng tiền bạc có giá trị thực tế và không thể thiếu trong cuộc sống. Tiền giúp con người đáp ứng nhu cầu vật chất, học tập, chăm sóc sức khỏe và xây dựng tương lai. Tuy nhiên, đồng tiền không thể là thước đo duy nhất cho phẩm giá con người. Quan niệm “Có tiền mua tiên cũng được” khiến người ta dễ ảo tưởng rằng tiền có thể giải quyết mọi việc, có thể đổi lấy sự tôn trọng và quyền lực. Sự thật hoàn toàn ngược lại: tiền có thể mua hàng hóa, dịch vụ, nhưng không thể mua được nhân cách, đạo đức, tri thức hay tình cảm chân thành. Những giá trị tinh thần đó chỉ có thể được hình thành bằng sự nỗ lực, lòng tử tế và cách cư xử đúng mực.

Bên cạnh đó, lối suy nghĩ đề cao tiền bạc dễ khiến con người trở nên tính toán, ích kỉ và vô cảm. Nhiều bạn trẻ vì muốn thể hiện bản thân qua vật chất mà sẵn sàng coi thường người khác, thậm chí xúc phạm những ai nghèo hơn mình. Những hành động ấy không chỉ làm tổn thương người khác mà còn làm méo mó chính nhân cách của các bạn. Một người chỉ biết tôn thờ đồng tiền sẽ khó xây dựng được những mối quan hệ tốt đẹp, khó được người khác thực sự tôn trọng. Bởi sự tôn trọng phải đến từ thái độ sống và giá trị thật, không phải từ ví tiền.

Quan niệm sai lệch về đồng tiền còn có thể dẫn đến những lựa chọn nguy hiểm trong cuộc sống. Khi tin rằng có tiền là có tất cả, người ta dễ đánh mất bản lĩnh, thậm chí bất chấp đạo đức để đạt được lợi ích vật chất. Không ít trường hợp phạm pháp, lừa đảo, sống giả tạo… xuất phát từ việc quá đề cao giá trị vật chất. Đó là những bài học nhãn tiền cho thấy tiền bạc, nếu không được đặt đúng chỗ, có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến sự suy thoái của con người.

Vì vậy, điều quan trọng là người thân của em – và tất cả chúng ta – cần thay đổi cách nhìn nhận: hãy xem tiền bạc là phương tiện, không phải mục đích sống. Con người muốn được tôn trọng phải dựa vào nhân cách, tri thức và sự tử tế. Những điều đó không thể mua bằng tiền, mà cần được rèn luyện bằng lối sống có trách nhiệm, biết yêu thương, biết chia sẻ. Khi sống đúng với những giá trị tốt đẹp, con người không chỉ trở nên ý nghĩa hơn mà còn tạo được niềm tin và thiện cảm trong cộng đồng.

Tóm lại, tiền bạc có giá trị nhất định nhưng không thể vượt lên trên đạo đức và nhân phẩm. Từ bỏ quan niệm “Có tiền mua tiên cũng được” không phải phủ nhận vai trò của tiền, mà là đặt tiền về đúng vị trí của nó: một công cụ phục vụ cuộc sống, chứ không phải thước đo giá trị con người. Chỉ khi hiểu đúng điều này, chúng ta mới có thể sống văn minh, nhân ái và trở thành người có ích cho xã hội.

Câu1:

Văn bản bàn về vị trí, giá trị và đóng góp to lớn của Nguyễn Đình Chiểu đối với văn nghệ dân tộc, đặc biệt là giá trị yêu nước, chiến đấu trong thơ văn của ông và tấm gương đạo đức – khí tiết của nhà thơ.

Câu 2:

Hai câu thể hiện rõ nhất nhận xét khái quát là:

1. “Văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng vậy… càng nhìn thì càng thấy sáng.”
2. “Những tác phẩm đó, ngoài những giá trị văn nghệ, còn quý giá ở chỗ nó soi tỏ tâm hồn trong sáng, cao quý lạ thường của tác giả và ghi lại lịch sử của một thời khổ nhục nhưng vĩ đại!”

→ Hai câu này đánh giá bao quát: độc đáo, càng đọc càng thấm; giàu giá trị nghệ thuật, giá trị lịch sử và giá trị nhân cách.

Câu 3:

-Bằng chứng phong phú, tiêu biểu, được lựa chọn từ cuộc đời, thơ văn yêu nước, tư tưởng đạo đức và những trích dẫn trực tiếp trong tác phẩm Nguyễn Đình Chiểu.

-Người viết trích dẫn đúng lúc – đúng chỗ (“Học theo ngòi bút chí công…”, “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm…”, “Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc…”), làm tăng sức thuyết phục.

- Các dẫn chứng có tính điển hình, phản ánh đầy đủ ba phương diện quan trọng:
(1) Tư tưởng yêu nước,
(2) Khí tiết đạo đức,
(3) Giá trị hiện thực và nhân đạo.

→ Việc sử dụng bằng chứng chặt chẽ, sinh động, góp phần làm nổi bật luận điểm.

Câu 4:

-Khẳng định vị trí lớn lao của Nguyễn Đình Chiểu trong nền văn học dân tộc, khi đặt tác phẩm của ông bên cạnh áng “thiên cổ hùng văn” của Nguyễn Trãi.

-Cho thấy mặc dù hoàn cảnh khác nhau, hai tác phẩm đều là:
→ “Khúc ca yêu nước của cùng một dân tộc”,
→ tôn vinh những người anh hùng,
→ thể hiện tinh thần quyết chiến chống giặc ngoại xâm.

⇒ Từ đó làm nổi bật giá trị bất tử của Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc.

Câu 5:

Ngày nay, đất nước đã độc lập – thống nhất – phát triển, điều mà các nghĩa sĩ xưa hi sinh vì nó, chắc chắn khiến họ “hả dạ”.Tên tuổi và sự nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu được tôn vinh rộng rãi:

-Học sinh học về ông trong chương trình Ngữ văn;

-Nhiều đường phố, trường học mang tên ông;

-Tác phẩm của ông được nghiên cứu, xuất bản rộng rãi.

-UNESCO vinh danh Nguyễn Đình Chiểu là Danh nhân văn hóa thế giới (năm 2022) – minh chứng rõ ràng nhất cho sự tri ân của thời đại.

-Tinh thần yêu nước, lòng trung nghĩa của ông và của nghĩa sĩ Cần Giuộc tiếp tục được kế thừa trong thời bình, qua sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.Nhân dân ngày nay được sống trong hòa bình, tự do — điều mà những người nghĩa sĩ đã ngã xuống để giành lại.

→ Tất cả những điều đó chứng minh: niềm tin và hi vọng của tác giả Phạm Văn Đồng đã trở thành hiện thực rực rỡ hơn cả mong đợi.