c1Truyện ngắn “Muối của rừng” của Nguyễn Huy Thiệp là một thử nghiệm táo bạo về quan niệm cái đẹp, và tính thuyết phục của nó nằm ngay trong sự đối lập gay gắt giữa cái đẹp nguyên sơ và cái suy đồi của văn minh. Cái đẹp trong tác phẩm không hề ủy mị, hoa mỹ; nó là cái đẹp trần trụi, mãnh liệt và đầy bản năng của thiên nhiên Tây Bắc hoang dã. Tính thuyết phục được tạo nên khi nhân vật Hùng, một trí thức lạc lõng giữa đô thị, tìm thấy sự “thanh lọc” tâm hồn khi tiếp xúc với thế giới tự nhiên và những con người sống hòa hợp với nó. Vẻ đẹp đó không cần đến sự sắp đặt hay ngôn ngữ trau chuốt mà hiện hữu qua sự sinh tồn không khoan nhượng. Nguyễn Huy Thiệp đã thành công khi kiến tạo một cái đẹp thách thức, buộc người đọc phải lật lại định nghĩa về cái đẹp, khẳng định rằng giá trị chân thực nhất thường ẩn mình sau vẻ ngoài thô ráp, nguyên sơ nhất của cuộc sống, vượt qua những quy chuẩn đạo đức giả tạo của xã hội.

c2

Câu 1. Xác định luận đề của văn bản trên.

Luận đề của đoạn văn bản trên là: Vẻ đẹp trong tâm hồn nhân vật (ông Diểu) và người kể chuyện, thể hiện qua quá trình thay đổi nhận thức, hướng thiện, và niềm tin vào những điều tốt đẹp sau khi khép lại trang truyện “Muối của rừng”.

Câu 2. Dẫn ra một câu văn thể hiện rõ tính khẳng định trong văn bản.

Một câu văn thể hiện rõ tính khẳng định trong văn bản là:

• “Vẻ đẹp trong tâm hồn ông Diểu xét cho cùng cũng là vẻ đẹp trong tâm hồn người kể chuyện.”

Câu 3. Nhận xét về mối quan hệ giữa nội dung và nhan đề của văn bản.

Mối quan hệ giữa nội dung đoạn trích và nhan đề “Muối của rừng” là mối quan hệ thể hiện ý nghĩa sâu xa và chủ đề tư tưởng của tác phẩm:

• Nội dung đoạn trích tập trung vào sự thay đổi nhận thức của nhân vật và sự thức tỉnh về vẻ đẹp tâm hồn, về lòng hướng thiện và niềm tin vào cái thiện.

• Nhan đề “Muối của rừng” (thường được hiểu là giá trị tinh thần, đạo đức, hoặc sự sống còn/bản chất tốt đẹp nhất của tự nhiên và con người) chính là biểu tượng cho vẻ đẹp tinh thần mà nhân vật và người viết hướng tới.

• Mối quan hệ: Nội dung đã giải thích và làm nổi bật ý nghĩa của nhan đề, cho thấy “muối” không chỉ là vật chất mà là giá trị tinh thần cao quý, là vẻ đẹp tâm hồn được thức tỉnh.

Câu 4. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu văn sau:

Câu văn sử dụng biện pháp tu từ liệt kê (kết hợp với đối lập).

Câu văn: Sự đa dạng của các loài muông thú: chim xanh, gà rừng, khỉ, sự hùng vĩ của núi non, hang động, sự tĩnh lặng của rừng xanh, sự quấn quít của ba con khỉ đối lập với tiếng súng săn dữ dội, tiếng kêu buồn thảm của khỉ đực, tiếng rú kinh hoàng của khỉ con đã đánh thức ông.

Tác dụng của biện pháp liệt kê:

• Nhấn mạnh sự phong phú và vẻ đẹp của tự nhiên: Các yếu tố chim xanh, gà rừng, khỉ, núi non, hang động, sự tĩnh lặng, sự quấn quít được liệt kê nhằm tái hiện một bức tranh thiên nhiên đa dạng, sống động, hài hòa và giàu sức sống.

• Làm nổi bật sự đối lập: Việc liệt kê các hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, yên bình (quấn quít) ngay trước khi liệt kê các âm thanh bạo lực, đau thương (tiếng súng săn dữ dội, tiếng kêu buồn thảm, tiếng rú kinh hoàng) tạo ra sự tương phản mạnh mẽ, từ đó làm tăng tính bi kịch và mức độ ám ảnh của hành động săn bắn.

• Làm rõ sự thức tỉnh: Chuỗi liệt kê cuối cùng (tiếng súng, tiếng kêu, tiếng rú) chính là những tác nhân trực tiếp, được nhấn mạnh về mức độ khủng khiếp, có sức mạnh đánh thức nhận thức của ông Diểu về cái ác và sự mất mát.

Câu 5. Phân tích, đánh giá mục đích, quan điểm và tình cảm của người viết qua văn bản.

Dựa trên đoạn trích, có thể phân tích như sau:

Mục đích:

• Khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc của truyện ngắn “Muối của rừng”.

• Nhấn mạnh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của nhân vật chính (ông Diểu) từ chỗ là kẻ đi săn thành người biết trân trọng vẻ đẹp và lòng hướng thiện.

Quan điểm:

• Người viết có quan điểm ủng hộ cái đẹp, sự sống và đạo đức.

• Quan điểm này thể hiện sự phê phán gián tiếp đối với hành vi hủy hoại tự nhiên và bạo lực (qua việc cảnh săn bắn bị đẩy lùi về phía sau, nhường chỗ cho sự thức tỉnh).

• Tin tưởng vào khả năng tự điều chỉnh và hướng thiện của con người.

Tình cảm:

• Trân trọng và ngưỡng mộ: Tình cảm rõ rệt nhất là sự trân trọng đối với vẻ đẹp tâm hồn (yêu thiên nhiên, hướng thiện, có niềm tin vào những điều tốt đẹp).

• Thấu hiểu và đồng cảm: Người viết thể hiện sự thấu hiểu đối với quá trình đấu tranh nội tâm của nhân vật, coi sự thức tỉnh của ông Diểu là sự trưởng thành về mặt tinh thần.

c1:Đoạn thơ mở đầu của Sang thu (Hữu Thỉnh) đã khắc họa một bức tranh giao mùa đầy tinh tế và mới lạ: “Bỗng nhận ra hương ổi / Phả vào trong gió se / Sương chùng chình qua ngõ / Hình như thu đã về.” Về nội dung, đoạn thơ gợi lên những tín hiệu rất riêng, rất quen thuộc của mùa thu Hà Nội – đó là mùi hương ổi chín và không khí “gió se”. Nhà thơ không tả trực tiếp mà dùng biện pháp gợi cảm, đánh thức các giác quan người đọc. Về nghệ thuật, sự đặc sắc thể hiện qua việc sử dụng động từ mạnh “phả” diễn tả sự lan tỏa mạnh mẽ, đột ngột của mùi hương, làm phá vỡ không gian tĩnh lặng của cuối hạ. Đặc biệt, hình ảnh “sương chùng chình” là một nét nhân hóa tài hoa, gợi tả bước đi chậm rãi, thơ mộng của mùa thu đang gõ cửa. Thủ pháp chuyển từ cảm nhận (hương ổi) sang cảm giác (gió se) rồi đến hình ảnh trực quan (sương) cho thấy sự tài hoa, nhạy cảm của tâm hồn thi sĩ trước những biến đổi nhỏ nhất của thiên nhiên, tạo nên một không gian mùa thu vừa thân thuộc vừa thi vị.

c2:

Mỗi thế hệ sinh ra đều mang trong mình dấu ấn riêng của thời đại, và Gen Z – thế hệ sinh ra trong kỷ nguyên số – đang là chủ đề của không ít tranh luận. Họ bị gắn mác là “thực dụng”, “sống ảo”, hay “thiếu kiên nhẫn” chỉ vì cách họ thể hiện bản thân khác biệt so với các thế hệ đi trước. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của người trẻ, Gen Z không chỉ là thế hệ mang nhiều định kiến tiêu cực, mà còn là một thế hệ xứng đáng được coi trọng và ngưỡng mộ bởi năng lực thích ứng, tư duy nhân văn và bản lĩnh vượt khó.

Thế hệ Z (sinh từ khoảng 1997-2006) lớn lên cùng Internet, mạng xã hội và toàn cầu hóa. Điều này tạo nên một tư duy “công dân số” nhanh nhạy, thực tế và chú trọng hiệu quả. Khác với thế hệ trước coi bằng cấp là tất cả, nhiều người trẻ Gen Z đã mạnh dạn theo đuổi con đường khởi nghiệp, kinh doanh online, hay sáng tạo nội dung số ngay từ khi còn đi học. Họ dám thử, dám sai và coi thất bại là bài học kinh nghiệm, thể hiện bản lĩnh tự lập, không ngại dấn thân vào những lĩnh vực mới mẻ của nền kinh tế số .Dù bị gán mác là “chỉ biết đến bản thân”, thực tế, Gen Z lại là thế hệ rất quan tâm đến các vấn đề toàn cầu như môi trường, sống xanh, phát triển bền vững và đặc biệt là sức khỏe tinh thần. Họ lên tiếng mạnh mẽ ủng hộ sự bình đẳng, đa dạng giới và tôn trọng sự khác biệt. Họ biết cách sử dụng công nghệ không chỉ để giải trí mà còn để lan tỏa những thông điệp tích cực, kết nối cộng đồng và thúc đẩy các hoạt động thiện nguyện.

Chuyên gia tâm lý đã chỉ ra rằng, việc Gen Z cởi mở chia sẻ về lo âu, căng thẳng, và dám tìm kiếm sự giúp đỡ (như thiền định, tư vấn tâm lý) không phải là biểu hiện của sự “yếu đuối” hay “dễ tan vỡ”, mà là minh chứng cho sự dũng cảm đối diện với cảm xúc thật của bản thân. Họ ý thức được rằng sức khỏe tinh thần là nền tảng để phát triển, không ngại phá vỡ quan niệm cũ “vạch áo cho người xem lưng”. Họ dám sống thật với những áp lực mà xã hội hiện đại đặt lên vai mình.Đúng là, có một bộ phận không nhỏ Gen Z bị cuốn vào lối sống “ảo”, thiếu kiên nhẫn khi mọi thứ không đạt được ngay lập tức. Tuy nhiên, đây chỉ là một lát cắt chưa toàn diện. Sự “nhanh” của họ đi kèm với khả năng tiếp thu nhanh, chứ không phải là sự hời hợt. Cần nhìn nhận những đặc điểm này trong bối cảnh xã hội số hóa, nơi tốc độ là một lợi thế cạnh tranh.

c1:

Tự sự: Kể lại sự kiện Nguyễn Du viết bài văn tế, bối cảnh lịch sử và những nhận định khác nhau về thời điểm sáng tác.

Miêu tả: Mô tả không khí u ám, nặng nề của mùa dịch, sự lập đàn cầu siêu, và các kiếp người khác nhau.

Biểu cảm: Bộc lộ cảm xúc xót thương, đồng cảm của tác giả trước cảnh đời, trước nỗi đau của sinh linh.

c2:Đoạn trích đề cập đến nhiều kiếp người, bao gồm:

• Nguyễn Du (tác giả)

• Đàm Quang Thiện (người hiệu chú)

• Trần Thanh Mại (người dẫn lại ý)

• GS. Hoàng Xuân Hãn (người đưa ra nhận định khác)

• Hàng triệu người đã chết trong mùa dịch

• Những linh hồn cần được siêu thoát

• Những người dân ở khắp chùa lập đàn cầu siêu.

c3:• “Lập lòe”: Từ láy này gợi tả sự chập chờn, không vững vàng, huyền ảo, ma mị của ngọn lửa, tạo nên một không gian ghê rợn, ám ảnh, liên kết với hình ảnh “ma trơi”. Nó không chỉ miêu tả ánh sáng mà còn gợi lên sự bất thường, không thuộc về thế giới thực.

• “Văng vẳng”: Từ láy này diễn tả âm thanh vang vọng xa, nhỏ dần rồi lại vọng lại, tạo cảm giác về một nỗi oan khuất kéo dài, dai dẳng, lan tỏa trong không gian tĩnh mịch, tối tăm (“tối trời”). Âm thanh này gợi lên sự cô đơn, bi thương và nỗi thống khổ không nguôi.

Sự kết hợp của hai từ láy này tạo nên một bức tranh sinh động về cảnh tượng siêu nhiên, rùng rợn và âm vang của những oan hồn, làm tăng thêm sự thảm thương, bi ai và khơi gợi lòng xót xa, thương cảm cho người đọc.

c4:

• Chủ đề: Chủ đề của đoạn trích là nỗi đau thương, mất mát do dịch bệnh và sự chiêu hồn, cầu siêu cho những linh hồn oan khuất. Nó cũng đề cập đến vấn đề hậu thế nhìn nhận và nghiên cứu tác phẩm của các bậc tiền nhân.

• Cảm hứng chủ đạo: Cảm hứng chủ đạo là lòng thương cảm sâu sắc, sự xót xa đối với những sinh linh đã mất, đặc biệt là trong hoàn cảnh thảm khốc của dịch bệnh. Đồng thời, đoạn trích còn thể hiện sự trân trọng và tinh thần nghiên cứu, tìm hiểu về di sản văn học.

c5: