Câu 1.

Trong đoạn trích sử thi Đăm Săn, nhân vật Đăm Săn hiện lên với vẻ đẹp tiêu biểu của người anh hùng sử thi Tây Nguyên. Trước hết, Đăm Săn là người mạnh mẽ, quyết đoán và dũng cảm. Trước cây thần linh thiêng gắn với sự sống của Hơ Nhị, Hơ Bhị, chàng vẫn kiên quyết hạ cây, không nao núng trước lời can ngăn. Hành động ấy thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên, làm chủ thế giới của con người thời cổ. Tuy nhiên, Đăm Săn không chỉ là người anh hùng gan góc mà còn là người giàu tình cảm, đặc biệt là tình yêu thương vợ sâu sắc. Khi Hơ Nhị, Hơ Bhị chết, chàng đau đớn, khóc thương thâu đêm suốt sáng và lo ma chay chu đáo. Cao hơn nữa, Đăm Săn dám lên trời bắt vạ ông Trời, đòi lại công bằng cho mình, thể hiện ý thức cá nhân mạnh mẽ và tinh thần không cam chịu số phận. Qua đó, Đăm Săn vừa mang vẻ đẹp anh hùng sử thi, vừa thể hiện khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của con người Ê Đê xưa.

Câu 2.

Trong cuộc sống hằng ngày, không ít người có thói quen đánh giá người khác chỉ dựa vào vẻ bề ngoài như cách ăn mặc, dáng vẻ hay hoàn cảnh bên ngoài. Đây là một thói quen phổ biến nhưng thiếu công bằng và rất cần được từ bỏ, bởi nó có thể dẫn đến những cách nhìn sai lệch, làm tổn thương người khác và chính chúng ta.

Trước hết, vẻ bề ngoài không phản ánh đầy đủ bản chất và giá trị thật của một con người. Một người ăn mặc giản dị chưa chắc là người kém cỏi, nghèo nàn về tri thức hay nhân cách. Ngược lại, người có ngoại hình lịch sự, hào nhoáng cũng chưa chắc đã tốt đẹp về tâm hồn. Giá trị con người được thể hiện qua cách sống, cách ứng xử, lòng nhân ái và trách nhiệm với bản thân cũng như cộng đồng, chứ không nằm ở quần áo hay dáng vẻ bên ngoài.

Bên cạnh đó, việc đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài còn dễ gây tổn thương và bất công. Khi bị nhìn nhận sai lệch, con người có thể cảm thấy tự ti, mặc cảm hoặc bị xúc phạm. Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với những người trẻ tuổi, bởi nó có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và sự phát triển nhân cách. Một lời đánh giá vội vàng đôi khi có thể làm mất đi cơ hội kết nối, thấu hiểu và giúp đỡ lẫn nhau giữa con người với con người.

Không chỉ gây hại cho người khác, thói quen này còn làm hạn chế chính bản thân chúng ta. Khi chỉ nhìn vào bề ngoài, chúng ta dễ bỏ lỡ những con người tốt đẹp, những bài học quý giá trong cuộc sống. Sự vội vàng trong đánh giá khiến tầm nhìn trở nên phiến diện, làm cho các mối quan hệ xã hội trở nên hời hợt và thiếu chiều sâu.

Thực tế cho thấy, đã có rất nhiều tấm gương chứng minh rằng giá trị con người không nằm ở vẻ ngoài. Nhiều người thành đạt, có đóng góp lớn cho xã hội từng có xuất phát điểm nghèo khó, giản dị. Chính nghị lực, trí tuệ và nhân cách mới là điều làm nên giá trị bền vững của họ. Điều đó nhắc nhở chúng ta cần học cách nhìn người bằng trái tim và sự thấu hiểu, thay vì bằng ánh nhìn định kiến.

Vì những lý do trên, mỗi người, đặc biệt là những người thân yêu trong gia đình, cần từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài. Hãy học cách lắng nghe, quan sát và cảm nhận con người bằng sự bao dung và tôn trọng. Khi đó, chúng ta không chỉ xây dựng được những mối quan hệ tốt đẹp hơn mà còn góp phần tạo nên một xã hội nhân ái, công bằng và văn minh hơn.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

Câu 2.Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị chết vì:

Cây thần là nguồn gốc sinh ra họ, gắn liền với sự sống và số phận của hai chị em.

• Khi cây thần bị chặt, sợi dây liên kết giữa con người và thần linh bị phá vỡ, khiến họ mất đi sự bảo hộ và sinh mệnh.
• Đây là quan niệm vạn vật hữu linh của người Ê Đê: con người gắn bó mật thiết với thiên nhiên, cây cối, thần linh

Câu 3.Chi tiết kì ảo:

“Hơ Nhị, Hơ Bhị chạy phía nào thì cây ngã theo phía ấy.”

Tác dụng:

• Làm nổi bật tính chất linh thiêng, thần bí của cây thần.
• Thể hiện quan niệm dân gian: thiên nhiên có linh hồn, có thể chi phối con người.
• Tăng sức hấp dẫn cho cốt truyện sử thi, tạo màu sắc huyền thoại.
• Làm nổi bật bi kịch của Hơ Nhị, Hơ Bhị: dù chạy trốn vẫn không thoát khỏi số phận.

Câu 4.Tóm tắt các sự kiện chính:

1. Đăm Săn cùng dân làng vào rừng chặt cây thần Tông Lông.
2. Hơ Nhị, Hơ Bhị đến ngăn cản nhưng không được.
3. Cây thần đổ, gây tai họa khiến hai chị em chết.
4. Đăm Săn đau khổ, lo ma chay chu đáo.
5. Chàng lên trời gặp ông Trời, trách tội và đòi công bằng.
6. Nhờ phép của ông Trời, Hơ Nhị và Hơ Bhị được sống lại.

Nhận xét về cốt truyện:

• Cốt truyện giàu kịch tính, có cao trào và nút thắt – mở rõ ràng.
• Mang đậm màu sắc sử thi – thần thoại.
• Phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan của người Ê Đê cổ xưa.

Câu 5.Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời cho thấy Đăm Săn là người:

• Mạnh mẽ, quyết đoán, dám hành động đến cùng.
• Yêu thương vợ sâu sắc, sẵn sàng đối đầu với cả thần linh vì người thân.
• Có ý thức về công bằng, không cam chịu số phận.

Những hành động ấy thể hiện:

• Khát vọng chinh phục thiên nhiên, làm chủ số phận của con người thời cổ.
• Tinh thần anh hùng sử thi: con người không hoàn toàn khuất phục trước thần linh.
• Niềm tin rằng con người có thể đối thoại và tranh luận với trời đất.