Câu 1

Trong đoạn trích về việc chặt cây thần, nhân vật Đăm Săn hiện lên với khí phách anh hùng, là hiện thân cho khát vọng vĩ đại của cộng đồng. Hành động đốn hạ cây Sê-nê khổng lồ không chỉ thể hiện sức mạnh thể chất phi thường mà còn bộc lộ ý chí sắt đá, quyết đoán của người anh hùng khi muốn kiến tạo những điều lớn lao cho buôn làng. Đăm Săn không hề nao núng trước thử thách thiên nhiên hùng vĩ, chàng chủ động dẫn dắt tôi tớ, tự mình gánh vác phần việc khó khăn nhất, cho thấy tinh thần trách nhiệm và tài năng lãnh đạo. Bằng nghệ thuật sử thi đặc sắc, đoạn trích đã khắc họa Đăm Săn không chỉ là một chiến binh dũng mãnh mà còn là người có tầm nhìn lớn lao, sẵn sàng chinh phục tự nhiên để xây dựng cuộc sống thịnh vượng. Đây chính là phẩm chất làm nên người anh hùng được dân gian yêu mến.

Câu 2

Trong cuộc sống, phép tắc giao tiếp và cách nhìn nhận con người luôn là một bài học lớn. Ông bà ta từng dạy: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, nhưng dường như, trong xã hội hiện đại, không ít người thân yêu của chúng ta vẫn vô tình mắc phải thói quen nhìn nhận một người qua lớp áo họ khoác, qua kiểu tóc họ cắt, hay những món đồ họ sở hữu—đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài. Với tất cả sự kính trọng và yêu thương, tôi xin trình bày những lý lẽ này để thuyết phục người thân hãy loại bỏ lối suy nghĩ phiến diện ấy.

Đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài, hay còn gọi là “trông mặt mà bắt hình dong,” là một quan niệm cũ kỹ, xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc thói quen hình thành qua môi trường sống. Vẻ bề ngoài, dù là trang phục sang trọng hay dáng vẻ giản dị, chỉ là lớp vỏ vật chất bên ngoài. Nó không thể phản ánh chân thực nhất về phẩm chất, trí tuệ, hay tấm lòng của một con người. Biểu hiện rõ nhất của thói quen này là sự xa lánh, dè bỉu những người ăn mặc khiêm tốn nhưng lại có tài năng, hoặc ngược lại, dễ dàng tin tưởng những người khoác lên mình vẻ ngoài hào nhoáng.

Tác hại của việc đánh giá bề ngoài là vô cùng lớn, không chỉ đối với người bị đánh giá mà còn ảnh hưởng đến chính những người giữ quan niệm đó. Khi chỉ nhìn vào vẻ ngoài, chúng ta dễ dàng bỏ lỡ cơ hội tiếp xúc với những người tài năng, tốt bụng nhưng có thể không có điều kiện chăm chút cho hình thức. Điều này làm nghèo nàn vốn sống và hạn chế sự phát triển của bản thân, bởi tri thức và giá trị thực sự thường ẩn sâu bên trong. Đối với người thân, thói quen này có thể khiến họ trở nên hẹp hòi, thiếu bao dung, và vô tình làm tổn thương những người xung quanh bằng những nhận định vội vàng, thiếu căn cứ. Một lời nhận xét thiếu tế nhị có thể làm sứt mẻ mối quan hệ, thậm chí khiến người khác mất đi niềm tin vào sự tử tế của người khác.

Thế giới ngày nay đã thay đổi rất nhiều. Sự phát triển của tri thức và công nghệ giúp chúng ta tiếp cận với nhiều nền văn hóa, nhiều quan niệm sống mới. Như nhiều nhân vật thành đạt mà chúng ta ngưỡng mộ, từ những nhà khoa học, nghệ sĩ cho đến các nhà hoạt động xã hội, họ thường được tôn vinh không phải vì vẻ ngoài hoàn hảo, mà vì những cống hiến, nghị lực và trí tuệ phi thường. Ví dụ điển hình là những người khuyết tật vẫn vươn lên đạt được thành công lớn, chứng minh rằng vẻ ngoài không định đoạt giá trị con người.

Để từ bỏ thói quen này, chúng ta cần thực hành sự bao dung và mở lòng hơn. Thay vì vội vàng kết luận, hãy dành thời gian quan sát, lắng nghe và tìm hiểu về con người thật của họ. Hãy tự hỏi bản thân: “Điều gì làm nên giá trị của một con người?” Câu trả lời chắc chắn sẽ hướng về nhân cách, đạo đức, sự tử tế và trí tuệ. Chúng ta nên đặt mình vào vị trí của người khác, thấu hiểu rằng ai cũng có hoàn cảnh riêng, và việc ăn mặc hay ngoại hình không phải là thước đo sự thành công hay đạo đức.

Kính thưa người thân, sự khôn ngoan thực sự không nằm ở việc nhìn thấu suốt người khác qua một cái nhìn thoáng qua, mà nằm ở khả năng nhìn thấy những giá trị bền vững, vô hình bên trong. Tôi tin rằng, khi chúng ta cùng nhau gạt bỏ những định kiến về vẻ bề ngoài, chúng ta sẽ xây dựng được một gia đình cởi mở hơn, một môi trường sống nhân văn hơn, nơi mọi người đều được tôn trọng đúng với giá trị nội tại của mình. Tôi mong muốn chúng ta sẽ luôn là những người biết nhìn người bằng cái tâm, không phải bằng đôi mắt.

Để lan tỏa tư tưởng tích cực này, sau khi thực hành việc nhìn người bằng cái tâm, bạn có thể thử chia sẻ với người thân một câu chuyện hoặc một bài báo về một nhân vật nổi tiếng đã

Câu 1

- Phương thức biểu đạt chính là tự sự

Câu 2

- Theo sử thi, cây smuk, cây smun là những cây thiêng, có mối liên hệ mật thiết với cuộc sống của cộng đồng. Việc Đăm Săn chặt cây thần thể hiện sự thách thức các thế lực siêu nhiên, phá vỡ sự cân bằng trong thế giới tâm linh của người Ê-đê. Hơ Nhị và Hơ Bhi là những người được sinh ra từ cây thần, nên khi cây bị chặt, họ cũng phải chịu chung số phận.

Câu 3

- Một chi tiết kì ảo: “Gốc cây người đi quanh phải một năm, cành cây chim chuyền phải một tháng, tán cây chim bay phải hết một hơi.”

• Tác dụng:

◦ Tăng tính hấp dẫn, lôi cuốn cho câu chuyện.

◦ Thể hiện sự ngưỡng mộ, tôn kính của người Ê-đê đối với thế giới tự nhiên.

◦ Khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ, kì lạ của cây thần, làm nổi bật sức mạnh phi thường của Đăm Săn khi dám thách thức nó.

câu 4

- Tóm tắt: Đăm Săn quyết tâm chặt cây smuk dù bị vợ can ngăn. Cây đổ, Hơ Nhị và Hơ Bhi chết.

• Nhận xét: Cốt truyện mang yếu tố phi thường, đậm chất sử thi. Thể hiện xung đột giữa cá nhân và cộng đồng, giữa khát vọng tự do và những ràng buộc của luật tục.

Câu 5

- Hành động của Đăm Săn cho thấy chàng là một người mạnh mẽ, quyết đoán, dám đối đầu với những thế lực siêu nhiên để khẳng định bản thân.

• Những hành động ấy thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên, làm chủ cuộc sống của con người thời bấy giờ.