Câu 1.

Trong đoạn trích từ "Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du, nhân vật Đạm Tiên hiện lên như một biểu tượng ám ảnh về bi kịch “hồng nhan bạc mệnh”. Dù xuất hiện gián tiếp qua lời kể của Vương Quan, hình ảnh Đạm Tiên vẫn gây xúc động mạnh bởi sự đối lập nghiệt ngã giữa quá khứ và hiện tại. Thuở sinh thời, nàng là một ca nhi lừng lẫy “tài sắc một thì”, nơi cửa nhà luôn “xôn xao ngoài cửa hiếm gì yến anh”. Thế nhưng, sự nghiệt ngã của số phận đã khiến nàng phải chịu cảnh “nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương”. Hình ảnh nấm mồ “sè sè nấm đất”, “dầu dầu ngọn cỏ” giữa tiết Thanh minh lạnh lẽo, vắng tanh hương khói đã tô đậm nỗi cô đơn, tội nghiệp của một kiếp người bị người đời lãng quên. Qua nhân vật Đạm Tiên, Nguyễn Du không chỉ xót thương cho một cá thể cụ thể mà còn khái quát lên nỗi đau chung của người phụ nữ trong xã hội cũ: “Đau đớn thay phận đàn bà/ Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”. Đạm Tiên chính là chiếc gương soi tiền định, khơi dậy lòng trắc ẩn và sự thấu cảm sâu sắc trong tâm hồn Thúy Kiều, qua đó thể hiện giá trị nhân đạo cao cả của tác phẩm.

Câu 2.

Trong kỷ nguyên số hiện nay, mạng xã hội như Facebook, TikTok hay Instagram đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của giới trẻ. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các nền tảng này cũng mang đến những thách thức lớn, đặc biệt là tình trạng học sinh sử dụng mạng xã hội quá mức dẫn đến sao nhãng học tập và thiếu trách nhiệm. Để mạng xã hội thực sự trở thành công cụ hỗ trợ phát triển thay vì là "hố đen" tiêu cực, việc tìm ra giải pháp sử dụng lành mạnh và hiệu quả là vấn đề cấp thiết đối với mỗi cá nhân.

Về mặt khái niệm, sử dụng mạng xã hội lành mạnh và hiệu quả được hiểu là việc khai thác các nền tảng trực tuyến một cách có mục đích, có kiểm soát và mang lại giá trị tích cực cho bản thân. Điều này bao gồm việc làm chủ thời gian, chọn lọc thông tin văn minh và biết cách bảo vệ bản thân trước những tác động tiêu cực từ thế giới ảo, thay vì để các thuật toán chi phối hành vi và tâm lý của chính mình.

Thực trạng hiện nay cho thấy một bộ phận lớn học sinh đang "sống ảo" nhiều hơn sống thật. Không khó để bắt gặp hình ảnh các bạn trẻ dành từ 5 đến 7 tiếng mỗi ngày chỉ để lướt điện thoại một cách vô định. Theo các thống kê gần đây, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có thời gian sử dụng mạng xã hội cao nhất thế giới. Nhiều bạn trẻ mải mê theo đuổi những "cú like", những bình luận trên mạng mà bỏ quên việc chuẩn bị bài vở, thậm chí thờ ơ với những công việc gia đình hay các mối quan hệ thực tế xung quanh.

Nguyên nhân của tình trạng này trước hết xuất phát từ sự hấp dẫn của các nội dung giải trí ngắn và tính năng tương tác tức thời khiến người dùng dễ rơi vào trạng thái nghiện tâm lý. Bên cạnh đó, sự thiếu sâu sát của gia đình trong việc định hướng con cái và áp lực muốn được khẳng định mình trong thế giới ảo cũng đẩy học sinh đến việc lệ thuộc vào mạng xã hội. Nhiều bạn chưa có đủ bản lĩnh để từ chối sức hút của những thông tin giật gân, thiếu kiểm chứng.

Hậu quả của việc lạm dụng mạng xã hội vô độ là vô cùng nghiêm trọng. Nó không chỉ làm sa sút kết quả học tập do thiếu sự tập trung mà còn gây ra những hệ lụy về sức khỏe như cận thị, mất ngủ, trầm cảm. Nguy hiểm hơn, việc sống quá nhiều trong thế giới ảo khiến học sinh dần mất đi khả năng giao tiếp thực tế, trở nên ích kỷ, thiếu trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, thậm chí dễ bị lôi kéo vào những hành vi lệch chuẩn đạo đức và vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận một cách công tâm rằng mạng xã hội không hoàn toàn là tiêu cực. Nếu biết cách tận dụng, đây chính là kho tàng tri thức khổng lồ giúp chúng ta kết nối với bạn bè quốc tế, tìm kiếm tài liệu học tập và cập nhật tin tức thế giới một cách nhanh chóng nhất. Việc phê phán mạng xã hội không đồng nghĩa với việc bài trừ hay tẩy chay nó, mà là phê phán cách sử dụng thiếu tỉnh táo và không có kế hoạch của một bộ phận người dùng.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi học sinh cần thực hiện các giải pháp cụ thể. Trước hết, cần thiết lập một thời gian biểu nghiêm ngặt, giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội (ví dụ dưới 1 tiếng/ngày) và ưu tiên cho việc học tập, rèn luyện thể chất. Thứ hai, cần rèn luyện tư duy phản biện để chắt lọc thông tin, chỉ theo dõi các trang kiến thức bổ ích và ứng xử văn minh trên không gian mạng. Gia đình và nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục về kỹ năng số, giúp học sinh nhận thức rõ trách nhiệm của mình khi tham gia vào thế giới ảo.

Tóm lại, mạng xã hội là một con dao hai lưỡi mà sự sắc bén của nó phụ thuộc hoàn toàn vào bản lĩnh của người sử dụng. Mỗi học sinh hãy là một người dùng thông thái, biết dùng công nghệ để nâng tầm trí tuệ chứ không phải để chôn vùi tương lai. Hãy để mạng xã hội là cánh cửa mở ra thế giới, thay vì là bức tường ngăn cách chúng ta với cuộc sống tươi đẹp thực tại.

Câu 1.

- Thể thơ của văn bản là thể thơ Lục bát (dòng sáu tiếng và dòng tám tiếng đan xen).

Câu 2.

- Kiểu lời thoại của nhân vật là lời đối thoại (Đây là câu hỏi của Thúy Kiều dành cho Vương Quan khi nhìn thấy ngôi mộ đạm bạc của Đạm Tiên).

Câu 3.

• Các từ láy xuất hiện trong văn bản gồm: sè sè, dầu dầu, xôn xao, lờ mờ, sắm sanh, dầm dầm.
• Nhận xét:
• • Về nội dung: Các từ láy tượng hình (sè sè, dầu dầu, lờ mờ) gợi lên hình ảnh một ngôi mộ thấp bé, tàn tạ, cô độc; đồng thời diễn tả không gian lạnh lẽo, thê lương. Các từ láy tượng thanh và trạng thái (xôn xao, dầm dầm) gợi sự đối lập giữa quá khứ huy hoàng và hiện tại bi thương, cũng như cảm xúc mãnh liệt của nhân vật.
  • Về nghệ thuật: Hệ thống từ láy giúp tăng tính biểu cảm, tạo nhịp điệu uyển chuyển cho câu thơ, thể hiện biệt tài sử dụng ngôn ngữ bậc thầy của Nguyễn Du trong việc khắc họa cảnh vật và tâm trạng.

Câu 4.

• Tâm trạng, cảm xúc của Thúy Kiều:
• • Nàng cảm thấy xót xa, thương cảm sâu sắc cho số phận của Đạm Tiên ("thoắt nghe Kiều đã dầm dầm châu sa").
  • Nàng thấu hiểu và đau đớn cho nỗi đau chung của những người phụ nữ có tài, có sắc nhưng bạc mệnh ("Đau đớn thay phận đàn bà/ Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung").
• Về tính cách/phẩm chất của Thúy Kiều:
• • Kiều là người có trái tim đa cảm, giàu lòng trắc ẩn và sự thấu cảm (Empathy).
  • Nàng không chỉ thương người mà còn có sự tự ý thức cao về thân phận. Điều này cho thấy Kiều là một tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm, luôn khao khát sự công bằng và tình người trong xã hội.

Câu 5.

• Bài học rút ra: Bài học về lòng trắc ẩn và sự thấu cảm giữa người với người.
• Lí do:
• • Trong cuộc sống, mỗi người đều có những nỗi khổ tâm và số phận riêng. Việc biết lắng nghe, thấu hiểu và sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh (như cách Kiều khóc cho Đạm Tiên) sẽ làm tâm hồn chúng ta trở nên giàu có hơn, nhân văn hơn.
  • Sự thấu cảm giúp xóa nhòa khoảng cách giữa người với người, tạo nên một xã hội ấm áp tình thân và sự kết nối. Khi chúng ta biết trân trọng giá trị của người khác, chúng ta cũng đang học cách trân trọng chính bản thân mình.