Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến thể hiện tình bạn chân thành, giản dị và sâu sắc giữa nhà thơ và người bạn tri kỷ. Dù nghèo, không có gì để đãi khách – “trẻ thời đi vắng, chợ thời xa”, “ao sâu nước cả, khôn chài cá”, nhưng tình cảm giữa hai người lại vô cùng đậm đà, thắm thiết. Câu kết “Bác đến chơi đây, ta với ta” đã khẳng định rằng điều quý giá nhất trong cuộc gặp gỡ không phải là vật chất, mà là tình bạn chân thành, đồng điệu. Nghệ thuật bài thơ đặc sắc ở giọng điệu hóm hỉnh, tự nhiên, cách nói ngược dí dỏm, thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật chặt chẽ mà vẫn gần gũi, mộc mạc. Qua đó, Nguyễn Khuyến đã thể hiện tâm hồn thanh cao, trọng nghĩa tình và tình bạn đẹp đẽ, thủy chung của con người Việt Nam.

Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ hiện lên tươi sáng, rực rỡ và tràn đầy sức sống. Cảnh vật mùa hè được miêu tả sinh động với màu xanh của cây hòe, sắc đỏ của hoa lựu, hương thơm của sen, âm thanh lao xao chợ cá, tiếng ve rộn ràng… Tất cả tạo nên không khí sôi động, vui tươi của cuộc sống bình dị nơi thôn quê.

→ Qua đó, ta thấy tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời và chan hòa với cuộc sống của Nguyễn Trãi.

⸻

Câu 10 (1.0 điểm): Viết đoạn văn (5–7 câu) nêu ý nghĩa của việc sống hòa hợp với thiên nhiên

✳️ Đoạn văn mẫu:

Sống hòa hợp với thiên nhiên có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Thiên nhiên mang đến cho ta không khí trong lành, nguồn nước mát và cảnh sắc tươi đẹp giúp tâm hồn thư thái. Khi biết yêu quý, bảo vệ cây xanh, nguồn nước, muông thú, con người sẽ cảm nhận được niềm vui, sự bình yên trong cuộc sống. Hòa mình với thiên nhiên còn giúp ta biết sống giản dị, gần gũi và trân trọng những điều nhỏ bé quanh mình. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức bảo vệ môi trường để thiên nhiên mãi xanh tươi, đem lại cuộc sống an lành cho tất cả.

Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ hiện lên tươi sáng, rực rỡ và tràn đầy sức sống. Cảnh vật mùa hè được miêu tả sinh động với màu xanh của cây hòe, sắc đỏ của hoa lựu, hương thơm của sen, âm thanh lao xao chợ cá, tiếng ve rộn ràng… Tất cả tạo nên không khí sôi động, vui tươi của cuộc sống bình dị nơi thôn quê.

→ Qua đó, ta thấy tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời và chan hòa với cuộc sống của Nguyễn Trãi.

⸻

Câu 10 (1.0 điểm): Viết đoạn văn (5–7 câu) nêu ý nghĩa của việc sống hòa hợp với thiên nhiên

✳️ Đoạn văn mẫu:

Sống hòa hợp với thiên nhiên có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Thiên nhiên mang đến cho ta không khí trong lành, nguồn nước mát và cảnh sắc tươi đẹp giúp tâm hồn thư thái. Khi biết yêu quý, bảo vệ cây xanh, nguồn nước, muông thú, con người sẽ cảm nhận được niềm vui, sự bình yên trong cuộc sống. Hòa mình với thiên nhiên còn giúp ta biết sống giản dị, gần gũi và trân trọng những điều nhỏ bé quanh mình. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức bảo vệ môi trường để thiên nhiên mãi xanh tươi, đem lại cuộc sống an lành cho tất cả.

Nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập trường, lớp em được tham gia chuyến tham quan về nguồn tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng – nơi thờ các Vua Hùng, những người đã có công dựng nước. Sáng hôm ấy, ai cũng háo hức, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng và thức ăn. Khi xe lăn bánh, tiếng cười nói vang khắp xe, lòng em dâng tràn niềm vui khó tả.

Sau hơn hai giờ đồng hồ, chúng em đến nơi. Con đường lên đền rợp bóng cây xanh, tiếng chim hót hòa cùng tiếng bước chân rộn ràng. Đến cổng đền, thầy cô hướng dẫn cả lớp xếp hàng dâng hương tưởng nhớ công ơn các Vua Hùng. Khói hương nghi ngút tỏa lên, em thấy lòng mình bỗng trở nên thiêng liêng và tự hào vô cùng. Sau khi tham quan, chúng em cùng nhau chụp ảnh lưu niệm và ăn trưa dưới tán cây cổ thụ. Mọi người vừa ăn vừa kể chuyện, cười đùa vui vẻ.

Chuyến đi ấy đã giúp em hiểu thêm về cội nguồn dân tộc, biết ơn những người đi trước đã hi sinh để đất nước có được hòa bình như hôm nay. Em sẽ mãi ghi nhớ chuyến tham quan đầy ý nghĩa và trân quý những kỉ niệm đẹp cùng bạn bè, thầy cô.

Câu 1

Bài thơ Cảnh ngày hè được viết theo thể thất ngôn (Đường luật) xen lục ngôn. 

Câu 2.

Trong bốn dòng thơ đầu tác giả miêu tả những hình ảnh thiên nhiên: tán cây hòe xanh rợp, cây lựu (trái lựu) đỏ rực, đầm sen hồng tỏa hương (mùi sen cuối mùa). (Đây là những hình ảnh ở sáu câu đầu, trong 4 dòng mở đầu thể hiện sắc màu, khung cảnh mùa hè). 

Câu 3.

• Biện pháp đảo ngữ ở đây là thay đổi trật tự từ ngữ (đưa từ láy biểu cảm, từ tượng thanh lên trước) để nhấn mạnh âm thanh, nhịp sống.

• Tác dụng: làm câu thơ giàu nhạc tính, gợi âm thanh sinh động của chợ cá và tiếng côn trùng buổi chiều; tạo cảm giác nhộn nhịp, sinh động cho đời sống làng quê, đồng thời khơi gợi liên tưởng đến cuộc sống no ấm, yên vui của dân. Đảo ngữ giúp nhấn mạnh cảm giác trực quan (tiếng động) hơn là chỉ liệt kê sự vật.

Câu 4.

Trong hai dòng thơ cuối (ý: “Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, / Dân giàu đủ khắp đòi phương”) tác giả bộc lộ tình cảm thương dân, mong ước cho nhân dân được ấm no, hạnh phúc; đồng thời thể hiện thái độ vị tha, mong đem lại an bình cho đời (khát vọng làm lợi cho dân). Giọng điệu chan chứa niềm hy vọng, tràn tình nhân ái.

Câu 5.

Chủ đề: Bức tranh thiên nhiên ngày hè giản dị, tươi đẹp và tấm lòng yêu thiên nhiên, yêu dân của tác giả; kèm theo ước vọng mong dân được no ấm.

Căn cứ: Những câu đầu tả cảnh thiên nhiên sống động (hòe, lựu, sen, âm thanh chợ cá), còn hai câu cuối trực tiếp bày tỏ mong ước “Dân giàu đủ…”, nên chủ đề vừa là tả cảnh vừa là bộc lộ tư tưởng, tình cảm. 

Câu 6.

Từ niềm vui giản dị khi ngắm cảnh thiên nhiên ngày hè, em rút ra bài học là cần biết trân trọng những điều bình dị quanh mình và giữ thái độ sống lạc quan. Thiên nhiên dạy ta sống chậm, biết cảm nhận vẻ đẹp nhỏ bé nhưng ý nghĩa; từ đó mình học được sự đồng cảm, quan tâm đến cuộc sống của người khác và luôn hướng tới những điều tốt đẹp cho cộng đồng.

Kết thúc năm học với nhiều thành tích nổi bật, tập thể lớp chúng em được cô giáo và hội phụ huynh tổ chức một chuyến đi tham quan di tích lịch sử, đây vừa là phần thưởng cho những nỗ lực, cố gắng trong năm học vừa qua mà đó còn là dịp để chúng em thêm hiểu biết về những truyền thống lịch sử quý giá của dân tộc. Là một chuyến đi chơi nhưng đồng thời cũng phục vụ thiết thực cho việc học của chúng em.

Đó là chuyến đi thăm di tích lịch sử thành Cổ Loa. Sau khi bàn bạc và thống nhất ý kiến, cô giáo chủ nhiệm và hội phụ huynh đã quyết định đưa chúng em đi tham quan di tích lịch sử thành Cổ Loa, nơi thờ vua An Dương Vương và công chúa Mị Châu. Đây là di tích lịch sử nổi tiếng của Việt Nam, chứa đựng nhiều câu chuyện về lịch sử, về bài học dựng nước, giữ nước của các vua Hùng. Chúng em đã biết về di tích thành Cổ Loa thông qua truyền thuyết về An Dương Vương, Mị Châu- Trọng Thủy, nhưng đây là lần đầu tiên chúng em được đặt chân đến địa danh lịch sử, địa danh của những câu chuyện lịch sử kì bí, hấp dẫn này.

Để bắt đầu chuyến tham quan, chúng em sẽ tập trung ở trường, sau đó sẽ được cô giáo chủ nhiệm và đại diện hội phụ huynh cùng thực hiện chuyến đi lí thú này. Vì di tích thành Cổ Loa khá xa trường học của chúng em, nên chúng em tập trung ở trường từ khá sớm, sáu giờ sáng bố mẹ chúng em sẽ đưa chúng em lên trường, sau đó ba mươi phút thì xe bắt đầu chuyển bánh. Đây là lần đầu tiên cả lớp chúng em có một chuyến du lịch cùng nhau, lại là chuyến đi về một địa danh lịch sử nổi tiếng như vậy nên chúng em đều vô cùng háo hức, chờ mong.

Sau hai tiếng chạy xe, cuối cùng chúng em đã đến được di tích thành Cổ Loa, đến đây, chúng em được cô hướng dẫn viên du lịch nồng nhiệt tiếp đón và hướng dẫn hành trình cũng như giới thiệu, thuyết minh về khu di tích thành Cổ Loa này. Khu di tích Thành Cổ Loa nằm ở huyện Đông Anh, ngoại thành của thủ đô Hà Nội. Đây là nơi diễn ra câu chuyện dựng nước, giữ nước của vua Thục Phán An Dương Vương và câu chuyện tình yêu bi thảm của công chúa Mị Châu và Phò mã người Trung Quốc, Trọng Thủy.

Không gian của khu di tích thành Cổ Loa cũng cổ kính, trang nghiêm, mang màu sắc dân gian như trong những câu chuyện cổ, những mái nhà ngói đỏ, những cây đa, cây đề lớn, có lẽ chúng cũng đã sống qua rất nhiều năm rồi, là nhân chứng cho những sự kiện lịch sử. Trung tâm của di tích thành Cổ Loa chính là đền thờ An Dương Vương, đây là điện thờ chính nên rất rộng lớn và trang nghiêm, dẫn vào đền thờ phải đi qua một khoảng sân rộng lớn, hai bên sân có trồng rất nhiều cây cổ thụ, em có cảm tưởng những cây cổ thụ như những người hiền thần luôn ở bên, trung nghĩa với vua An Dương Vương vậy.

Ngôi đền có mái cong hình đầu rồng vô cùng trang nghiêm, trong điện được trưng bày những câu đối lớn, có chữ Hán mà em không hiểu lắm, chính giữa của điện thờ là một bức tượng An Dương Vương uy nghi trong bộ hoàng bào, ngồi từ trên cao nhìn xuống, cảm xúc chung của chúng em khi vào điện thờ An Dương Vương chính là sự tôn kính, tự hào. Hai bên điện thờ là những bức tượng của những vị quan có công với dân, với nước, những người hiền thần có công giúp vua An Dương Vương dựng nước.

Bên cạnh đền thờ An Dương Vương là một am nhỏ thờ công chúa Mị Châu, công chúa Mị Châu là con gái của vua An Dương Vương, vì ngây thơ, cả tin mà Mị Châu có một kết thúc thật bi thảm. Bức tượng công chúa Mị Châu trong am thờ là một bức tượng không đầu, nó làm cho em nhớ lại sự việc công chúa Mị Châu bị vua cha trừng phạt khi nghe Rùa vàng kết tội, nhìn hình ảnh bức tượng không đầu khiến cho chúng em vô cùng xót xa cho người công chúa này. Nàng là một người ngây thơ, cả tin vì quá tin tưởng vào người chồng mà vô tình lộ bí mật quốc gia, dẫn đến mất nước. Theo em thì Mị Nương là một người đáng thương hơn đáng trách. Nhà thơ Tố Hữu cũng từng bày tỏ sự cảm thông đối với Mị Châu qua những vần thơ như sau:"Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm bể sâu". Đằng sau truyền thuyết về An Dương Vương, Mị Châu - Trọng Thủy là bài học về giữ nước, nhưng ta đều cảm thông cho sự dại khờ, thủy chung của công chúa Mị Châu cùng cái chết đầy oan nghiệt của nàng.

Bên cạnh đền thờ An Dương Vương là một am nhỏ thờ công chúa Mị Châu, công chúa Mị Châu là con gái của vua An Dương Vương, vì ngây thơ, cả tin mà Mị Châu có một kết thúc thật bi thảm. Bức tượng công chúa Mị Châu trong am thờ là một bức tượng không đầu, nó làm cho em nhớ lại sự việc công chúa Mị Châu bị vua cha trừng phạt khi nghe Rùa vàng kết tội, nhìn hình ảnh bức tượng không đầu khiến cho chúng em vô cùng xót xa cho người công chúa này. Nàng là một người ngây thơ, cả tin vì quá tin tưởng vào người chồng mà vô tình lộ bí mật quốc gia, dẫn đến mất nước. Theo em thì Mị Nương là một người đáng thương hơn đáng trách. Nhà thơ Tố Hữu cũng từng bày tỏ sự cảm thông đối với Mị Châu qua những vần thơ như sau:"Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm bể sâu". Đằng sau truyền thuyết về An Dương Vương, Mị Châu - Trọng Thủy là bài học về giữ nước, nhưng ta đều cảm thông cho sự dại khờ, thủy chung của công chúa Mị Châu cùng cái chết đầy oan nghiệt của nàng.

Không gian của khu di tích thành Cổ Loa cũng cổ kính, trang nghiêm, mang màu sắc dân gian như trong những câu chuyện cổ, những mái nhà ngói đỏ, những cây đa, cây đề lớn, có lẽ chúng cũng đã sống qua rất nhiều năm rồi, là nhân chứng cho những sự kiện lịch sử. Trung tâm của di tích thành Cổ Loa chính là đền thờ An Dương Vương, đây là điện thờ chính nên rất rộng lớn và trang nghiêm, dẫn vào đền thờ phải đi qua một khoảng sân rộng lớn, hai bên sân có trồng rất nhiều cây cổ thụ, em có cảm tưởng những cây cổ thụ như những người hiền thần luôn ở bên, trung nghĩa với vua An Dương Vương vậy.

Ngôi đền có mái cong hình đầu rồng vô cùng trang nghiêm, trong điện được trưng bày những câu đối lớn, có chữ Hán mà em không hiểu lắm, chính giữa của điện thờ là một bức tượng An Dương Vương uy nghi trong bộ hoàng bào, ngồi từ trên cao nhìn xuống, cảm xúc chung của chúng em khi vào điện thờ An Dương Vương chính là sự tôn kính, tự hào. Hai bên điện thờ là những bức tượng của những vị quan có công với dân, với nước, những người hiền thần có công giúp vua An Dương Vương dựng nước.

Bên cạnh đền thờ An Dương Vương là một am nhỏ thờ công chúa Mị Châu, công chúa Mị Châu là con gái của vua An Dương Vương, vì ngây thơ, cả tin mà Mị Châu có một kết thúc thật bi thảm. Bức tượng công chúa Mị Châu trong am thờ là một bức tượng không đầu, nó làm cho em nhớ lại sự việc công chúa Mị Châu bị vua cha trừng phạt khi nghe Rùa vàng kết tội, nhìn hình ảnh bức tượng không đầu khiến cho chúng em vô cùng xót xa cho người công chúa này. Nàng là một người ngây thơ, cả tin vì quá tin tưởng vào người chồng mà vô tình lộ bí mật quốc gia, dẫn đến mất nước. Theo em thì Mị Nương là một người đáng thương hơn đáng trách. Nhà thơ Tố Hữu cũng từng bày tỏ sự cảm thông đối với Mị Châu qua những vần thơ như sau:"Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm bể sâu". Đằng sau truyền thuyết về An Dương Vương, Mị Châu - Trọng Thủy là bài học về giữ nước, nhưng ta đều cảm thông cho sự dại khờ, thủy chung của công chúa Mị Châu cùng cái chết đầy oan nghiệt của nàng.

Chuyến tham quan di tích thành Cổ Loa là một chuyến đi thực sự bổ ích và lí thú, chúng em biết nhiều hơn về những câu chuyện lịch sử, được tận mắt chứng kiến những nơi diễn ra câu chuyện lịch sử ấy, thông qua chuyến đi chúng em cũng thêm hiểu hơn về những bài học trên lớp, là cơ hội để chúng em mở mang sự hiểu biết.

Niềm hi vọng là ánh sáng soi đường cho con người vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Khi gặp thử thách, chính niềm tin và hi vọng giúp ta không gục ngã, tiếp tục vươn lên để tìm thấy điều tốt đẹp phía trước. Như tiếng pháo “đùng” báo hiệu mùa xuân trong bài thơ, hi vọng cũng mang đến cho con người sức mạnh mới, niềm vui và sự hồi sinh. Người có hi vọng sẽ luôn tìm thấy cơ hội trong nghịch cảnh, còn người mất hi vọng thì dễ rơi vào tuyệt vọng, buông xuôi. Vì vậy, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng và giữ vững niềm hi vọng để vượt qua khó khăn, hướng tới tương lai tươi sáng hơn.

Niềm hi vọng là ánh sáng soi đường cho con người vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Khi gặp thử thách, chính niềm tin và hi vọng giúp ta không gục ngã, tiếp tục vươn lên để tìm thấy điều tốt đẹp phía trước. Như tiếng pháo “đùng” báo hiệu mùa xuân trong bài thơ, hi vọng cũng mang đến cho con người sức mạnh mới, niềm vui và sự hồi sinh. Người có hi vọng sẽ luôn tìm thấy cơ hội trong nghịch cảnh, còn người mất hi vọng thì dễ rơi vào tuyệt vọng, buông xuôi. Vì vậy, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng và giữ vững niềm hi vọng để vượt qua khó khăn, hướng tới tương lai tươi sáng hơn.