Câu 1: Trong đoạn trích “Dấu chân người lính”, Nguyễn Minh Châu đã khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của những con người trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm tháng chiến tranh gian khổ. Đó trước hết là lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu kiên cường: dù chịu đựng bom đạn, bệnh tật và nỗi đau mất mát, họ vẫn “nghiến răng lại mà làm việc, mà chiến đấu”. Ở họ còn tỏa sáng tình yêu thương, sự thủy chung với quê hương, gia đình – điều được thể hiện qua nỗi nhớ nhà da diết của Nết, qua hình ảnh bếp lửa ấm áp như chứa đựng cả tâm hồn đồng bằng. Những con người ấy cũng mang vẻ đẹp của sự hi sinh thầm lặng, âm thầm cống hiến cho Tổ quốc trong gian khổ. Vẻ đẹp tâm hồn ấy đã tạo nên sức mạnh tinh thần lớn lao giúp dân tộc ta vượt qua cuộc chiến. Nguyễn Minh Châu không chỉ ca ngợi người lính, người thanh niên xung phong, mà còn tôn vinh vẻ đẹp nhân bản, tình người trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Câu 2: Trong cuộc sống hiện đại đầy áp lực và biến động, con người thường bận rộn đến mức quên mất việc quan trọng nhất – lắng nghe chính mình. Bộ phim hoạt hình Inside Out (Những mảnh ghép cảm xúc) của Pixar đã khéo léo gửi gắm một thông điệp sâu sắc: muốn sống hạnh phúc và trưởng thành, ta phải học cách lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của bản thân.

“Lắng nghe cảm xúc” nghĩa là nhận ra, chấp nhận và thấu hiểu những rung động trong tâm hồn – dù là vui, buồn, giận dữ hay sợ hãi. Cảm xúc là những tín hiệu tinh tế phản ánh thế giới bên trong mỗi người. Khi biết lắng nghe, ta hiểu rõ nguyên nhân khiến mình tổn thương hay hạnh phúc, từ đó điều chỉnh hành vi và thái độ sống phù hợp. Trái lại, khi phớt lờ cảm xúc, con người dễ rơi vào khủng hoảng, mệt mỏi, thậm chí đánh mất chính mình.

Trong bộ phim Inside Out, Riley chỉ thật sự trưởng thành khi cô học cách chấp nhận cả nỗi buồn, bởi chính nỗi buồn giúp cô hiểu giá trị của tình yêu thương và sự sẻ chia. Thông điệp ấy cũng đúng với đời sống thực: con người không thể chỉ sống với niềm vui mà phải biết đón nhận và lắng nghe những cảm xúc tiêu cực để chữa lành và phát triển. Khi buồn, ta biết cần được an ủi; khi tức giận, ta nhận ra điều gì khiến mình tổn thương; khi sợ hãi, ta học được cách dũng cảm. Mỗi cảm xúc đều mang một bài học, và việc thấu hiểu chúng là hành trình đi tìm sự cân bằng nội tâm.

Thực tế, nhiều người ngày nay chọn cách che giấu cảm xúc: mỉm cười khi đang buồn, im lặng khi tổn thương, hoặc giả vờ mạnh mẽ để không ai thấy mình yếu đuối. Nhưng càng cố trốn tránh, tâm hồn càng mệt mỏi và xa lạ với chính mình. Chỉ khi ta dừng lại, lắng nghe nhịp đập của trái tim, lắng nghe tiếng nói từ bên trong, ta mới thật sự sống đúng với bản thân. Lắng nghe cảm xúc không phải là yếu đuối mà là dấu hiệu của sự trưởng thành và tự nhận thức sâu sắc.

Tuy nhiên, lắng nghe cảm xúc không có nghĩa là để cảm xúc chi phối hoàn toàn. Cần có lý trí để định hướng, để mỗi cảm xúc dù tích cực hay tiêu cực đều trở thành động lực giúp ta sống tốt hơn. Sự hài hòa giữa cảm xúc và lý trí chính là nền tảng của một tâm hồn mạnh mẽ và an yên.

Trong hành trình sống, hãy dành cho bản thân những khoảng lặng: đọc sách, đi dạo, viết nhật ký hay đơn giản là thở sâu và tự hỏi “mình đang cảm thấy gì?”. Khi biết lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc, ta sẽ biết yêu thương bản thân hơn, bao dung với người khác hơn và sống một cuộc đời bình an, ý nghĩa.

Bởi lẽ, hiểu mình là bước đầu tiên để sống hạnh phúc. Và chỉ khi ta thật sự lắng nghe tiếng nói của trái tim, ta mới tìm thấy con người thật của chính mình.

Câu 1:

- Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba, thể hiện qua việc người kể không xưng “tôi” mà gọi tên nhân vật là “Nết”, “cô”, “chị”, “Dự”.

- Dấu hiệu: sử dụng đại từ nhân xưng ngôi thứ ba và giọng kể khách quan của người kể chuyện toàn tri.

Câu 2: Hai chi tiết miêu tả hình ảnh bếp lửa:

- “Những cái bếp bằng đất vắt nặn nên bởi bàn tay khéo léo, khói chỉ lan lờ mờ trong cỏ như sương ban mai rồi tan dần, lửa thì đậu lại.”

- “Ngọn lửa được ấp ủ trong lòng người con gái đồng bằng.”

Câu 3:

- Làm cho mạch truyện trở nên sinh động, tự nhiên, giàu cảm xúc.

- Thể hiện rõ tâm trạng, nỗi nhớ nhà và tình cảm gia đình sâu sắc của nhân vật Nết giữa hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.

- Giúp người đọc hiểu sâu hơn vẻ đẹp tâm hồn của con người trong chiến tranh: dù ở nơi gian khổ, họ vẫn mang trong mình tình yêu quê hương, gia đình và ý chí chiến đấu kiên cường.

Câu 4: Hiệu quả của việc sử dụng ngôn ngữ thân mật trong đoạn trích:

- Ngôn ngữ đời thường, dân dã (“Hiên ra đây chị gội đầu nào!”, “Cái con quỷ này lớn xác chỉ khỏe trêu em!”) mang đậm chất khẩu ngữ, tạo cảm giác gần gũi, chân thực.

- Thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó giữa các thành viên trong gia đình Nết.

- Gợi không khí ấm cúng, vui tươi, bình dị của đời sống quê nghèo.

Câu 5: Câu nói của Nết thể hiện ý chí mạnh mẽ và nghị lực kiên cường của con người trong gian khổ. Trước mất mát đau thương, Nết chọn nín đau để tiếp tục chiến đấu, đặt trách nhiệm tập thể lên trên cảm xúc cá nhân. Trong cuộc sống hôm nay, mỗi người cũng cần học cách bình tĩnh, kiên định và dũng cảm đối diện với nghịch cảnh. Không phải không được buồn, mà là biết điều khiển cảm xúc đúng lúc, giữ tinh thần mạnh mẽ để vượt qua khó khăn. Chỉ khi hoàn thành trách nhiệm, ta mới cho phép mình yếu mềm. Đó chính là bản lĩnh và vẻ đẹp của con người biết sống có lý tưởng và nghị lực.