Câu 1:

Bài làm

Bài thơ “Một tiếng rao đêm” của Tố Hữu là lời thức tỉnh mạnh mẽ về nỗi bất hạnh của những em nhỏ nghèo trong xã hội cũ. Qua tiếng rao yếu ớt “Ai ăn bánh bột lọc không?” vang lên giữa đêm khuya, nhà thơ khắc họa hình ảnh một em bé gái còn “mùi sữa mẹ”, non nớt và mong manh nhưng đã phải bươn chải giữa gió sương để kiếm sống. Giọng rao “ướt lạnh”, “yếu dần hơi” không chỉ gợi cái rét của đêm tối mà còn gợi cái rét của kiếp người bé nhỏ, cơ cực. Hình ảnh em hiện lên thương tâm: “manh áo mỏng”, “đầu không nón”, “đuôi tóc chừng bảy tám năm thôi” – tất cả làm bật lên sự đối lập giữa tuổi thơ đáng ra phải được chở che và thực tế khắc nghiệt mà em phải gánh chịu. Tố Hữu không chỉ miêu tả mà còn bày tỏ nỗi xót xa, day dứt trước phận đời nghèo đói, đồng thời phê phán xã hội vô cảm với những thân phận nhỏ bé. Bài thơ vì thế mang giá trị nhân đạo sâu sắc: nó lay động lòng trắc ẩn, khơi dậy trách nhiệm của con người đối với con người, đặc biệt là với những em nhỏ bất hạnh. “Một tiếng rao đêm” không chỉ là âm thanh của nghèo đói mà còn là tiếng gọi của tình thương và lương tri.

Câu 2:

Bài làm

Thành tích luôn là mục tiêu phấn đấu, là thước đo cho sự nỗ lực và tiến bộ của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, đặc biệt là ở thế hệ trẻ, đã và đang xuất hiện một căn bệnh nguy hiểm mang tên "thành tích ảo". Đây không chỉ là một hiện tượng mà đã trở thành một vấn nạn, làm méo mó các giá trị chân thực và tiềm ẩn những hậu quả khôn lường cho tương lai của đất nước.

"Thành tích ảo" có thể được hiểu là những kết quả, danh hiệu đạt được không tương xứng với năng lực, kiến thức và sự cố gắng thực chất. Nó là bức tranh được tô vẽ bằng sự dối trá, gian lận, hoặc sự dễ dãi từ hệ thống đánh giá. Đối với thế hệ trẻ, căn bệnh này biểu hiện rõ nét nhất trong môi trường giáo dục: điểm số cao chót vót nhưng kiến thức rỗng tuếch, bằng cấp đẹp đẽ nhưng kỹ năng thực hành yếu kém, hoặc các hoạt động phong trào được thổi phồng chỉ để làm đẹp hồ sơ cá nhân. ​Nguyên nhân dẫn đến căn bệnh này rất đa dạng. Đầu tiên, phải kể đến áp lực từ gia đình và xã hội. Nhiều phụ huynh đặt kỳ vọng quá lớn, xem thành tích là danh dự, buộc con cái phải đạt được những kết quả cao nhất bằng mọi giá. Thứ hai, hệ thống đánh giá còn nặng về số lượng, hình thức hơn là chất lượng và năng lực thực tế. "Chuẩn hóa", "thành tích thi đua" đã trở thành mục tiêu tối thượng của nhiều cơ sở giáo dục, vô tình khuyến khích việc chạy theo con số. Cuối cùng, chính sự háo danh, thiếu trung thực và tâm lý ỷ lại của một bộ phận giới trẻ là mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng căn bệnh này. Họ muốn thành công nhanh chóng mà không cần đổ mồ hôi, chấp nhận đánh đổi giá trị đạo đức để đổi lấy vẻ hào nhoáng bên ngoài.

Hậu quả của "thành tích ảo" vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, nó tạo ra sự ảo tưởng về bản thân trong chính người trẻ. Khi sống trong "vỏ bọc" của những thành tích không có thật, họ dễ trở nên tự mãn, thiếu động lực học hỏi và không dám đối diện với những khuyết điểm của mình. Khi bước ra khỏi môi trường "ảo" và đối mặt với thực tế khốc liệt của thị trường lao động, họ dễ dàng thất bại và hoang mang. ​Thứ hai, "thành tích ảo" làm xói mòn sự trung thực, niềm tin trong xã hội và môi trường giáo dục. Khi giá trị thực bị đánh tráo, những người làm việc chân chính bị thiệt thòi, còn kẻ gian lận lại được tôn vinh. Về lâu dài, điều này sẽ làm suy thoái chất lượng nguồn nhân lực, cản trở sự phát triển bền vững của đất nước khi những vị trí quan trọng được giao cho những người có "lượng" mà thiếu "chất".

Để đẩy lùi căn bệnh này, cần có sự thay đổi từ nhiều phía. Hệ thống giáo dục cần đổi mới cơ chế đánh giá, tập trung vào năng lực thực chất, tư duy phản biện và khả năng ứng dụng kiến thức. Gia đình cần nhìn nhận đúng đắn về ý nghĩa của việc học, dạy con về sự trung thực và động viên con nỗ lực hết mình thay vì đặt nặng điểm số. Quan trọng nhất, mỗi người trẻ phải tự ý thức được giá trị của sự trung thực, dám đối diện với khuyết điểm, đặt mục tiêu học tập và rèn luyện dựa trên năng lực thực sự của bản thân, theo đúng tinh thần "tốt gỗ hơn tốt nước sơn". ​Thành tích chân chính là nền tảng vững chắc dẫn đến thành công. Đã đến lúc thế hệ trẻ cần dũng cảm tháo bỏ chiếc mặt nạ "thành tích ảo", sống thật với năng lực của mình, bởi lẽ, mọi sự dối trá, dù tinh vi đến đâu, cũng sẽ có ngày bị bóc trần, và chỉ có giá trị thực mới có thể tồn tại bền vững theo thời gian.

Câu 1:

Bài thơ trên thuộc thể thơ tự do.

Câu 2:

Nhân vật trữ tình: người tù – chính là tác giả Tố Hữu trong hoàn cảnh bị giam ở xà lim Quy Nhơn năm 1941.

Đối tượng trữ tình: em bé bán bánh bột lọc – đứa trẻ 7–8 tuổi cất tiếng rao trong đêm.

Câu 3:

Biện pháp tu từ: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (lấy cảm giác “ướt lạnh” của xúc giác để miêu tả âm thanh của tiếng rao – thính giác). Đồng thời có sắc thái của nhân hóa và cường điệu. Tác dụng: Làm cho câu thơ trở nên sinh động,hấp dẫn, giàu sức gợi hình, gợi tả cho và tăng tính hấp dẫn cho câu thơ.

Làm cho tiếng rao trở nên thấm thía, gợi nỗi xót xa, lạnh buốt đến tê tái trong lòng người nghe. Gợi ra hoàn cảnh tội nghiệp, mong manh và khốn khó của em bé giữa đêm khuya. Thể hiện sự rung động mạnh mẽ, lòng thương cảm sâu sắc của nhà thơ trước số phận trẻ thơ nghèo khổ.

Câu 4:

Chủ đề: Bài thơ diễn tả nỗi xúc động sâu xa của nhà thơ khi lắng nghe tiếng rao đêm của một em bé nghèo phải mưu sinh trong đêm lạnh. Từ đó, bài thơ phản ánh hiện thực xã hội tăm tối, bất công thời thuộc địa – nơi những thân phận bé nhỏ, trong trắng phải gánh chịu cảnh đời cơ cực.

Tư tưởng: Bài thơ thể hiện tấm lòng nhân đạo chan chứa yêu thương của Tố Hữu đối với những con người nghèo khổ. Gợi lên ý thức đấu tranh chống lại xã hội tàn ác đã đẩy trẻ em vào vòng lao lực, áp bức. Bộc lộ niềm tin và tình thương cách mạng, đặt con người vào trung tâm của sự quan tâm.

Câu 5:

Qua bài thơ trên, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc, người nghe bài học.

Hãy biết xót thương và trân trọng những số phận nhỏ bé, vô tội đang phải chịu cảnh đời đầy bất hạnh. Hãy nhìn ra nỗi khổ của những người nghèo trong bóng tối của xã hội cũ và từ đó khát khao thay đổi hiện thực. Sự bất hạnh của trẻ thơ là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về sự tàn nhẫn của áp bức, thôi thúc con người hướng đến con đường giải phóng dân tộc và giải phóng con người. Đồng thời, bài thơ là lời nhắc nhở về lòng nhân ái, về trách nhiệm của mỗi người với những phận đời bất hạnh quanh mình.