TÔ NGỌC LINH
Giới thiệu về bản thân
Câu 1. Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội trong đoạn thơ sau:
Thu Hà Nội
(Trích)
Se sẽ gió heo may, xào xạc lạnh
Lá vàng khô lùa trên phố bâng khuâng
Ta lặng lẽ một mình. Chiều nhạt nắng.
Nhớ người xa
Người xa nhớ ta chăng?...
Ôi! Hàng sấu vẫn còn đây quả sót
Rụng vu vơ một trái vàng ươm
Ta nhặt được cả chùm nắng hạ
Trong mùi hương trời đất dậy trên đường
(Hoàng Cát, Tuyển tập thơ Việt Nam, 1975 - 2000. tr.198-199, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2001)
Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn luận về sự phát triển như vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI).
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5:
Đã có lần con khóc giữa chiêm bao
Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó
Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở
Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.
Anh em con chịu đói suốt ngày tròn
Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa
Có gì nấu đâu mà nhóm lửa
Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về…
Chiêm bao tan nước mắt dầm dề
Con gọi mẹ một mình trong đêm vắng
Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng
Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương.
(Trích Khóc giữa chiêm bao, Vương Trọng)
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là gì?
Câu 2. Những từ ngữ, hình ảnh nào thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích?
Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ trong hai dòng thơ sau:
Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng
Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương.
Câu 4. Anh/Chị hiểu nội dung dòng thơ sau như thế nào?
Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.
Câu 5. Thông điệp tâm đắc nhất mà anh/chị rút ra từ đoạn trích trên là gì? Nêu lí do anh/chị lựa chọn thông điệp đó.
Một mai(1), một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai(2) vui thú nào
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu, đến cội cây(3), ta sẽ uống
Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao(4).
(Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, tập II)
* Chú thích:
(1) Mai: dụng cụ đào đất, xới đất.
(2) Dầu ai: mặc cho ai, dù ai có cách vui thú nào cũng mặc, tôi cứ thơ thẩn( giữa cuộc đời này).
(3) Cội cây: gốc cây.
(4) Hai câu 7 và 8: tác giả có ý dẫn điển Thuần Vu Phần uống rượu say nằm ngủ dưới gốc cây hòe, rồi mơ thấy mình ở nước Hòe An được công danh phú quý rất mực vinh hiển. Sau bừng mắt tỉnh dậy thì hóa ra đó là giấc mộng, thấy dưới cánh hoè phía nam chỉ có một tổ kiến mà thôi. Từ đó điển này có ý: Phú quý chỉ là một giấc chiêm bao.
Một mai(1), một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai(2) vui thú nào
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu, đến cội cây(3), ta sẽ uống
Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao(4).
(Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, tập II)
* Chú thích:
(1) Mai: dụng cụ đào đất, xới đất.
(2) Dầu ai: mặc cho ai, dù ai có cách vui thú nào cũng mặc, tôi cứ thơ thẩn( giữa cuộc đời này).
(3) Cội cây: gốc cây.
(4) Hai câu 7 và 8: tác giả có ý dẫn điển Thuần Vu Phần uống rượu say nằm ngủ dưới gốc cây hòe, rồi mơ thấy mình ở nước Hòe An được công danh phú quý rất mực vinh hiển. Sau bừng mắt tỉnh dậy thì hóa ra đó là giấc mộng, thấy dưới cánh hoè phía nam chỉ có một tổ kiến mà thôi. Từ đó điển này có ý: Phú quý chỉ là một giấc chiêm bao.
Câu 2: Phân tích nhân vật người mẹ trong đoạn trích (Khoảng 400 chữ) Hình ảnh người mẹ trong đoạn trích hiện lên với những phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam:
- Sự tần tảo, hy sinh: Mẹ hiện lên qua chi tiết "tần tảo sớm khuya", một mình gánh vác việc nuôi dạy con nên người. Đó là sự hy sinh thầm lặng, quên đi hạnh phúc cá nhân để dành trọn tình thương cho Tâm.
- Tình yêu thương vô điều kiện: Dù con có đi xa học tập hay làm việc, mẹ vẫn là hậu phương vững chắc, là nguồn cội ấm áp nhất. Sự chăm sóc của mẹ không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn là sự giáo dục về nhân cách.
- Vẻ đẹp tâm hồn: Người mẹ là biểu tượng của sự nhẫn nại và lòng vị tha. Qua nhân vật Tâm, ta thấy được công lao trời biển của mẹ: chính sự bao dung của mẹ đã nuôi dưỡng nên một tâm hồn biết yêu thương và thành đạt.
- Kết luận: Nhân vật người mẹ là hiện thân của tình mẫu tử thiêng liêng. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp về lòng biết ơn và sự trân trọng đối với đấng sinh thành – những người đã hy sinh cả cuộc đời cho tương lai của con cái.
- Lối sống đứng yên/ngừng lại (ngại thay đổi, sợ hãi).
- Lối sống vận động/chảy đi (luôn tiến về phía trước, khám phá và dấn thân).
- Biện pháp tu từ: So sánh ("Sông như đời người", "Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng").
- Tác dụng: Giúp việc diễn đạt trở nên sinh động, gợi hình; khẳng định một quy luật tất yếu: Tuổi trẻ cần phải năng động, khao khát vươn xa và cống hiến thì cuộc đời mới ý nghĩa.
Câu 2: Phân tích "Chuyện của mẹ" - Nguyễn Ba (Gợi ý 400 chữ) Lưu ý: Do hình ảnh bị cắt phần văn bản thơ, dưới đây là định hướng phân tích dựa trên dòng đầu "Mẹ có năm lần chia li":
- Nội dung: Bài thơ khắc họa cuộc đời gian truân, đầy mất mát của người mẹ Việt Nam thông qua những lần "chia li" (có thể là tiễn con đi chiến dịch hoặc mất mát người thân). Qua đó, tác giả ngợi ca đức hy sinh thầm lặng, sự nhẫn nại và lòng vị tha cao cả của mẹ.
- Nghệ thuật:
- Thể thơ tự do/trữ tình giúp cảm xúc tuôn chảy tự nhiên.
- Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi nhưng giàu sức gợi (số từ "năm lần" nhấn mạnh sự lặp lại của nỗi đau).
- Giọng điệu tha thiết, trầm lắng, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của người con.
- Kết nối: Tác phẩm không chỉ là câu chuyện riêng của một người mẹ mà là biểu tượng cho người phụ nữ Việt Nam kiên trung qua nhiều biến cố lịch sử.
- Mục đích: Thuyết phục người đọc về giá trị của việc tự nhận thức.
- Nội dung: Khẳng định thấu hiểu bản thân là nền tảng cốt lõi để cá nhân và cộng đồng tiến bộ; ngược lại sẽ dẫn đến lụi tàn.
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ ("Quả chín" chỉ người con đã trưởng thành, thành đạt; "Cây" chỉ cha mẹ, nguồn cội).
- Tác dụng: Làm cho lời thơ giàu hình ảnh, hàm súc; nhấn mạnh bài học đạo lý về lòng biết ơn, nhắc nhở con cái không được quên công lao nuôi dưỡng, vun đắp của cha mẹ.
- Thể hiện ước nguyện chân thành và tình yêu thương sâu nặng của người con.
- Người con muốn dùng sự hiếu thảo, những lời nói/hành động ngọt ngào để bù đắp, an ủi và mang lại niềm vui cho mẹ trong những năm tháng tuổi già xế bóng.
- Phải biết trân trọng và yêu thương cha mẹ khi họ còn ở bên cạnh.
- Sống có lòng biết ơn, luôn hướng về cội nguồn và gia đình.