Câu 1 (200 chữ):

Nhận định của Mark Twain đã nhấn mạnh ý nghĩa của việc dám bước ra khỏi vùng an toàn để trải nghiệm và hành động. Thực tế cho thấy, điều khiến con người hối tiếc nhất không phải là những sai lầm đã mắc phải, mà là những cơ hội đã bỏ lỡ vì sợ hãi. Khi ta không dám thử sức, không dám thay đổi, cuộc sống sẽ trở nên đơn điệu và thiếu ý nghĩa. Ngược lại, khi dám “nhổ neo”, ta sẽ khám phá được khả năng của bản thân và trưởng thành hơn qua mỗi trải nghiệm. Tuy nhiên, bước ra khỏi vùng an toàn không đồng nghĩa với liều lĩnh mà cần có sự chuẩn bị và suy nghĩ thấu đáo. Đối với giới trẻ, điều này càng quan trọng, bởi đó là giai đoạn tích lũy kinh nghiệm và định hình tương lai. Vì vậy, mỗi người cần mạnh dạn hành động, dám thử thách bản thân để không phải nuối tiếc về sau.

Câu 2 (4.0 điểm): Bài văn 400 chữ

Nhân vật người mẹ trong truyện ngắn “Trở về” của Thạch Lam hiện lên với vẻ đẹp cảm động của tình mẫu tử sâu nặng, giàu hi sinh và bao dung.

Trước hết, người mẹ là hiện thân của tình yêu thương vô điều kiện dành cho con. Dù đã lâu không gặp, khi thấy con trở về, bà “ứa nước mắt”, xúc động đến nghẹn lời. Những câu hỏi ân cần, sự quan tâm chân thành như hỏi han sức khỏe, cuộc sống cho thấy tình thương của bà chưa bao giờ vơi cạn. Dù sống trong cảnh cô đơn, nghèo khó, bà vẫn luôn hướng về con, lo lắng cho con từng điều nhỏ nhặt.

Không chỉ vậy, người mẹ còn là người phụ nữ chịu nhiều thiệt thòi. Bà sống một mình trong căn nhà cũ kỹ, cuộc sống thiếu thốn, nhưng không một lời than vãn. Khi nhận tiền từ con, bà “run run” đón lấy, vừa mừng vừa tủi. Chi tiết này cho thấy sự tủi thân, chạnh lòng của một người mẹ khi tình cảm bị thay thế bằng vật chất.

Đặc biệt, người mẹ hiện lên với tấm lòng bao dung, vị tha. Dù con trai vô tâm, lạnh nhạt, bà vẫn không trách móc mà chỉ nhẹ nhàng níu giữ bằng tình thương. Bà mong con ở lại ăn cơm, mong được gần con thêm chút nữa – đó là khát khao giản dị mà sâu sắc.

Qua nhân vật người mẹ, tác giả thể hiện niềm thương cảm sâu sắc đối với những người phụ nữ trong xã hội cũ, đồng thời lên án sự vô tâm, lạnh lùng của con cái khi xa rời tình thân.

Tóm lại, hình tượng người mẹ trong tác phẩm là biểu tượng đẹp của tình mẫu tử thiêng liêng. Qua đó, tác phẩm nhắc nhở mỗi người cần biết trân trọng và yêu thương cha mẹ khi còn có thể.

Câu 1 (0.5 điểm):

Phương thức biểu đạt chính: nghị luận (kết hợp biểu cảm).

Câu 2 (0.5 điểm):

Hai lối sống được nêu:

• Lối sống thụ động, khước từ vận động, thu mình, tìm sự an toàn
• Lối sống chủ động, hướng ra biển lớn, dám trải nghiệm và phát triển

Câu 3 (1.0 điểm):

• Biện pháp tu từ: so sánh (“Sông như đời người…”)
• Tác dụng:
• • Làm nổi bật mối quan hệ giữa dòng sông và cuộc đời con người
  • Nhấn mạnh quy luật: sông phải chảy → con người phải vận động, phát triển
  • Tăng tính hình ảnh, giúp lời văn giàu sức gợi và thuyết phục

Câu 4 (1.0 điểm):

“Tiếng gọi chảy đi sông ơi” là:

• Tiếng gọi của khát vọng sống, phát triển, vươn ra phía trước
• Là lời thúc giục con người không ngừng tiến lên, không sống trì trệ
  → Thể hiện nhu cầu sống có ý nghĩa, không ngừng vận động.

Câu 5 (1.0 điểm):

Bài học:
Cần sống chủ động, dám trải nghiệm và không ngừng vươn lên.

Lí do:
Nếu sống thụ động, con người sẽ dễ bị tụt lại phía sau và đánh mất cơ hội phát triển. Ngược lại, khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, ta sẽ trưởng thành và đạt được những giá trị tốt đẹp hơn.

Câu 1 (200 chữ):

Thấu hiểu chính mình là một trong những yếu tố quan trọng giúp con người phát triển và hoàn thiện bản thân. Khi hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình, mỗi người sẽ biết cách phát huy ưu điểm và khắc phục hạn chế, từ đó tiến bộ hơn trong học tập và cuộc sống. Ngược lại, nếu không hiểu bản thân, con người dễ rơi vào trạng thái tự ti hoặc tự cao, dẫn đến những lựa chọn sai lầm. Thấu hiểu bản thân còn giúp ta xác định mục tiêu phù hợp, tránh chạy theo những giá trị không thuộc về mình. Tuy nhiên, đây không phải là điều dễ dàng, bởi con người thường có xu hướng né tránh khuyết điểm hoặc đánh giá sai về chính mình. Vì vậy, mỗi người cần thường xuyên tự nhìn nhận, lắng nghe góp ý từ người khác và không ngừng rèn luyện. Chỉ khi hiểu mình, ta mới có thể làm chủ cuộc đời và phát triển một cách bền vững.

Câu 2 (400 chữ):

Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là khúc ca cảm động về hình tượng người mẹ Việt Nam trong chiến tranh, qua đó thể hiện sâu sắc giá trị của tình mẫu tử và sự hi sinh vì Tổ quốc.

Trước hết, bài thơ khắc họa những mất mát to lớn mà người mẹ phải gánh chịu. “Mẹ có năm lần chia li” – mỗi lần là một nỗi đau xé lòng: chồng hi sinh, hai người con trai ngã xuống nơi chiến trường, người con gái dấn thân làm dân công hỏa tuyến. Những hình ảnh như “con sóng nát”, “thịt xương nuôi mối” không chỉ gợi sự hi sinh mà còn mang tính biểu tượng sâu sắc về sự mất mát trong chiến tranh.

Không chỉ chịu đựng đau thương, người mẹ còn mang nỗi lo thường trực cho người con còn sống. Hình ảnh “đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc” cho thấy tình thương âm thầm, sâu nặng. Người mẹ không chỉ lo cho hiện tại mà còn lo cho tương lai của con: “mẹ lo mẹ chết đi / ai người nước nôi, cơm cháo”.

Tuy nhiên, vượt lên tất cả, người mẹ hiện lên như biểu tượng cao đẹp của dân tộc. Từ một người mẹ riêng, bà trở thành “mẹ của non sông đất nước”. Sự hi sinh của gia đình bà góp phần làm nên sự tồn tại và phát triển của dân tộc.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc, kết hợp với hình ảnh chân thực, giàu sức gợi. Giọng điệu vừa đau thương, vừa tự hào đã tạo nên chiều sâu cảm xúc cho tác phẩm.

Tóm lại, “Chuyện của mẹ” không chỉ là câu chuyện riêng của một người mẹ mà còn là biểu tượng cho biết bao bà mẹ Việt Nam anh hùng. Qua đó, bài thơ khơi dậy lòng biết ơn và niềm trân trọng đối với những hi sinh to lớn trong lịch sử dân tộc.

Câu 1 (0.5 điểm):

Kiểu văn bản: văn bản nghị luận.

Câu 2 (0.5 điểm):

Vấn đề được đề cập:
→ Việc nhận thức, đánh giá bản thân (biết mình) và ý nghĩa của nó trong cuộc sống.

Câu 3 (1.0 điểm):

Những bằng chứng tác giả sử dụng:

• Câu ca dao “Đèn và trăng”
• Câu tục ngữ: “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn”
• Quan niệm dân gian: “Nhân vô thập toàn”
• Những phân tích về đèn – trăng để liên hệ với con người

→ Các dẫn chứng gần gũi, giàu tính triết lí.

Câu 4 (1.0 điểm):

• Mục đích:
  → Giúp người đọc nhận thức được tầm quan trọng của việc hiểu và đánh giá đúng bản thân.
• Nội dung:
  → Mỗi con người đều có ưu điểm và hạn chế, vì vậy cần biết mình để hoàn thiện, phát triển và tránh sai lầm.

Câu 5 (1.0 điểm):

Nhận xét cách lập luận:

• Lập luận chặt chẽ, logic
• Sử dụng dẫn chứng dân gian gần gũi, dễ hiểu
• Kết hợp lí lẽ và hình ảnh sinh động (đèn – trăng)
  → Giúp vấn đề trở nên sâu sắc mà vẫn dễ tiếp nhận.

Câu 1 (200 chữ):

Nhân vật cô Tâm trong truyện ngắn “Cô hàng xén” của Thạch Lam hiện lên với vẻ đẹp giản dị mà giàu sức cảm động. Trước hết, cô là một người con, người chị giàu trách nhiệm khi gánh vác gia đình trong hoàn cảnh khó khăn. Dù công việc buôn bán vất vả, Tâm vẫn luôn nghĩ đến mẹ già và các em nhỏ, dành dụm từng chút để lo cho gia đình. Niềm vui của cô không phải là vật chất mà chính là được nhìn thấy người thân hạnh phúc, quây quần bên nhau. Bên cạnh đó, Tâm còn là người chịu thương chịu khó, kiên trì vượt qua gian nan của cuộc sống. Hình ảnh cô gánh hàng đi sớm về khuya trong gió bấc lạnh cho thấy sự tảo tần, hi sinh thầm lặng. Đặc biệt, trong sâu thẳm tâm hồn, cô vẫn giữ được sự lạc quan và những ước mong tốt đẹp. Qua nhân vật Tâm, tác giả đã thể hiện sự trân trọng đối với những con người bình dị mà giàu tình yêu thương trong cuộc sống.

Câu 2 (600 chữ):

Trong cuộc sống, niềm tin vào bản thân là một yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của mỗi con người, đặc biệt là đối với giới trẻ hiện nay. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải ai cũng có được sự tự tin cần thiết để phát triển bản thân. Vì vậy, việc xây dựng và củng cố niềm tin vào chính mình là điều vô cùng cần thiết.

Trước hết, niềm tin vào bản thân giúp con người có động lực để vượt qua khó khăn, thử thách. Khi tin vào khả năng của mình, ta sẽ dám nghĩ, dám làm và kiên trì theo đuổi mục tiêu đã đặt ra. Ngược lại, nếu thiếu tự tin, con người dễ rơi vào trạng thái sợ hãi, chần chừ và bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá.

Bên cạnh đó, niềm tin còn giúp giới trẻ khẳng định giá trị của bản thân. Trong một xã hội cạnh tranh ngày càng gay gắt, những người tự tin thường có khả năng thích nghi tốt hơn, biết nắm bắt cơ hội và phát huy thế mạnh của mình. Điều này không chỉ giúp họ đạt được thành công mà còn góp phần tạo nên bản lĩnh và cá tính riêng.

Tuy nhiên, niềm tin vào bản thân cần được xây dựng trên cơ sở thực tế. Nếu tự tin thái quá, con người có thể trở nên chủ quan, thiếu khiêm tốn và dễ thất bại. Ngược lại, tự ti lại khiến con người thu mình, không dám thể hiện khả năng. Vì vậy, cần có sự cân bằng giữa tự tin và tự nhận thức để phát triển một cách bền vững.

Để rèn luyện niềm tin vào bản thân, mỗi người cần không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức và kỹ năng. Đồng thời, nên dám thử thách bản thân, bước ra khỏi vùng an toàn và chấp nhận thất bại như một phần của quá trình trưởng thành. Ngoài ra, việc giữ thái độ tích cực, lạc quan cũng góp phần củng cố niềm tin vào chính mình.

Tóm lại, niềm tin vào bản thân là chìa khóa giúp giới trẻ mở ra cánh cửa thành công. Mỗi người cần biết tin tưởng vào khả năng của mình, đồng thời không ngừng nỗ lực để hoàn thiện bản thân, từ đó vững vàng bước trên con đường tương lai.

Câu 1 (0.5 điểm):

Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.

Câu 2 (0.5 điểm):

Hình ảnh đời mẹ được so sánh với:

• “bến vắng bên sông”
• “cây tự quên mình trong quả”
• “trời xanh nhẫn nại sau mây”
• “con đường nhỏ dẫn về bao tổ ấm”

Câu 3 (1.0 điểm):

• Biện pháp tu từ: câu hỏi tu từ (“ai dễ nhớ ơn cây”)
• Tác dụng:
• • Nhấn mạnh sự hi sinh thầm lặng của người mẹ
  • Gợi nỗi xót xa về sự vô tâm của con người khi ít nhớ đến công lao
  • Tăng sức biểu cảm, lay động người đọc

Câu 4 (1.0 điểm):

Hai dòng thơ thể hiện:

• Mong muốn được bày tỏ tình yêu thương, sự biết ơn đối với mẹ
• Khát khao được chăm sóc, an ủi mẹ khi tuổi già
  → Thể hiện tấm lòng hiếu thảo, tình cảm sâu nặng của người con.

Câu 5 (1.0 điểm):

Bài học:
Cần yêu thương, trân trọng và biết ơn cha mẹ.

Lí do:
Cha mẹ luôn hi sinh thầm lặng cho con cái, vì vậy mỗi người cần quan tâm, chăm sóc và thể hiện tình cảm khi còn có thể, tránh để lại nuối tiếc.

Câu 1 (200 chữ):

Tính sáng tạo đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với thế hệ trẻ trong xã hội hiện đại. Trước hết, sáng tạo giúp con người tìm ra những cách giải quyết mới mẻ, hiệu quả cho các vấn đề trong học tập và cuộc sống. Trong bối cảnh khoa học – công nghệ phát triển nhanh chóng, những người có tư duy sáng tạo sẽ dễ thích nghi và nắm bắt cơ hội hơn. Không chỉ vậy, sáng tạo còn giúp mỗi cá nhân khẳng định bản thân, tạo ra giá trị riêng và đóng góp cho xã hội. Đối với học sinh, sáng tạo thể hiện ở việc chủ động tìm tòi kiến thức, đổi mới phương pháp học tập thay vì học thụ động. Tuy nhiên, sáng tạo cần đi kèm với nền tảng kiến thức vững chắc và ý thức kỉ luật. Nếu thiếu định hướng, sáng tạo có thể trở nên lệch lạc. Vì vậy, mỗi người trẻ cần không ngừng rèn luyện tư duy sáng tạo để phát triển toàn diện và thích ứng với thời đại.

Câu 2 (600 chữ):

Nguyễn Ngọc Tư là cây bút tiêu biểu của văn học Nam Bộ với lối viết mộc mạc, giàu cảm xúc. Trong truyện “Biển người mênh mông”, qua hai nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, tác giả đã khắc họa rõ nét vẻ đẹp con người Nam Bộ: chân chất, giàu tình cảm nhưng cũng đầy nỗi đau đời.

Trước hết, nhân vật Phi hiện lên với số phận nhiều bất hạnh. Từ nhỏ, anh đã thiếu thốn tình cảm gia đình: cha xa cách, mẹ không thể chăm sóc, phải sống với ngoại. Lớn lên trong hoàn cảnh ấy, Phi trở nên lặng lẽ, có phần buông xuôi, sống “lôi thôi”, thiếu sự chăm sóc bản thân. Tuy nhiên, ẩn sâu trong con người ấy vẫn là một tấm lòng ấm áp. Phi sẵn sàng giúp đỡ ông Sáu Đèo, nhận nuôi con bìm bịp – một chi tiết nhỏ nhưng thể hiện sự nghĩa tình, nhân hậu.

Bên cạnh đó, ông Sáu Đèo là hình ảnh tiêu biểu cho con người Nam Bộ giàu tình nghĩa. Cuộc đời ông là chuỗi ngày lênh đênh, nghèo khó và đầy tiếc nuối. Sau khi vợ bỏ đi, ông không oán trách mà dành gần cả đời để tìm kiếm, chỉ với mong muốn nói một lời xin lỗi. Điều đó cho thấy ông là người trọng tình, thủy chung và giàu lòng vị tha. Dù cuộc sống khắc nghiệt, ông vẫn giữ được tấm lòng chân thành, nhân hậu.

Qua hai nhân vật, Nguyễn Ngọc Tư đã làm nổi bật vẻ đẹp của con người Nam Bộ: sống nghĩa tình, chân thật, giàu lòng yêu thương nhưng cũng mang nhiều nỗi buồn sâu kín. Họ không hoàn hảo, có thể lầm lỗi, nhưng luôn biết hướng về tình người.

Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp ấy là những trăn trở về số phận con người trong cuộc sống hiện đại: sự cô đơn, mất mát và những vết thương khó lành. Chính điều đó khiến tác phẩm không chỉ mang giá trị hiện thực mà còn giàu ý nghĩa nhân văn.

Tóm lại, qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, tác giả đã khắc họa thành công hình ảnh con người Nam Bộ với tất cả vẻ đẹp và nỗi đau của họ. Tác phẩm để lại trong lòng người đọc nhiều suy ngẫm về tình người và ý nghĩa của cuộc sống.

Câu 1 (0.5 điểm):

Kiểu văn bản: văn bản thuyết minh (có kết hợp miêu tả).

Câu 2 (0.5 điểm):

Một số hình ảnh, chi tiết thể hiện cách giao thương thú vị:

• Buôn bán bằng xuồng, ghe, tắc ráng
• “Cây bẹo” treo hàng hóa để khách nhận biết từ xa
• Treo trái cây, rau củ trên sào như “ăng-ten”
• Dùng kèn, tiếng rao để mời khách
• Những chiếc xuồng len lỏi giữa hàng trăm ghe thuyền

→ Tạo nên nét buôn bán độc đáo, đậm chất sông nước.

Câu 3 (1.0 điểm):

Tác dụng của việc sử dụng tên địa danh:

• Làm tăng tính cụ thể, xác thực cho văn bản
• Giúp người đọc hình dung rõ không gian văn hóa miền Tây
• Thể hiện sự phong phú, đa dạng của hệ thống chợ nổi

Câu 4 (1.0 điểm):

Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: “cây bẹo”, cách treo hàng

Tác dụng:

• Giúp người bán giới thiệu hàng hóa từ xa
• Thuận tiện cho việc mua bán trên sông
• Tạo nên nét văn hóa độc đáo, sáng tạo của người dân miền Tây

Câu 5 (1.0 điểm):

Chợ nổi có vai trò rất quan trọng đối với đời sống người dân miền Tây. Đây không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng của vùng sông nước. Chợ nổi góp phần tạo sinh kế, gắn bó con người với thiên nhiên, đồng thời thu hút du lịch, quảng bá hình ảnh miền Tây. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị chợ nổi là rất cần thiết trong đời sống hiện nay.

Câu 1 (2.0 điểm): Đoạn văn 200 chữ

Truyện ngắn “Con chim vàng” của Nguyễn Quang Sáng đã khắc họa một cách sâu sắc số phận bi thương của nhân vật Bào. Đó là một cậu bé nghèo phải đi ở đợ, chịu sự áp bức, bóc lột và đánh đập tàn nhẫn. Bi kịch của Bào lên đến đỉnh điểm khi em bị ép leo lên cây để bắt con chim vàng cho cậu chủ, trong nỗi sợ hãi bị trừng phạt. Hình ảnh Bào run rẩy, cố gắng chụp con chim rồi rơi xuống đất đã thể hiện rõ sự yếu đuối và tuyệt vọng của em. Đặc biệt, chi tiết Bào đưa tay cầu cứu nhưng không ai giúp đỡ càng làm nổi bật sự cô độc và nỗi đau tột cùng. Qua đó, tác giả không chỉ bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người nghèo khổ mà còn lên án mạnh mẽ sự vô cảm, tàn nhẫn của con người trong xã hội. Tác phẩm vì thế mang giá trị nhân đạo sâu sắc và lay động lòng người đọc.

Câu 2 (4.0 điểm): Bài văn 600 chữ

Tình yêu thương là một trong những giá trị cao đẹp nhất làm nên ý nghĩa của cuộc sống con người. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, tình yêu thương cũng đóng vai trò quan trọng, giúp con người gắn kết, chia sẻ và vượt qua khó khăn.

Trước hết, tình yêu thương là sợi dây kết nối giữa con người với con người. Khi ta biết quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ người khác, xã hội sẽ trở nên ấm áp và nhân văn hơn. Một lời động viên, một hành động nhỏ cũng có thể mang lại niềm tin và hi vọng cho người đang gặp khó khăn.

Không chỉ vậy, tình yêu thương còn là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn. Nó giúp con người vượt qua đau khổ, mất mát và thử thách trong cuộc sống. Những người được yêu thương thường có động lực để vươn lên, sống tích cực và ý nghĩa hơn.

Ngược lại, sự thiếu vắng tình yêu thương sẽ dẫn đến sự vô cảm, lạnh lùng. Như trong câu chuyện về Bào, sự tàn nhẫn của mẹ con thằng Quyên đã đẩy một đứa trẻ vào bi kịch đau đớn. Điều đó cho thấy, khi con người sống ích kỉ, chỉ biết đến lợi ích của mình, xã hội sẽ trở nên khắc nghiệt và đáng sợ.

Tuy nhiên, yêu thương cũng cần được thể hiện đúng cách, không mù quáng hay vụ lợi. Mỗi người cần biết yêu thương từ những điều giản dị nhất: gia đình, bạn bè, những người xung quanh.

Tóm lại, tình yêu thương là nền tảng tạo nên một xã hội tốt đẹp. Mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng và lan tỏa tình yêu thương để cuộc sống trở nên ý nghĩa và nhân văn hơn.

Câu 1 (0.5 điểm):

Phương thức biểu đạt chính: tự sự.

Câu 2 (0.5 điểm):

Tình huống truyện:
Bào – một đứa trẻ ở đợ bị ép buộc phải bắt con chim vàng cho cậu chủ. Trong quá trình cố gắng bắt chim vì sợ bị đánh, Bào bị ngã từ trên cây xuống, trọng thương, còn con chim cũng chết.

Câu 3 (1.0 điểm):

• Ngôi kể: ngôi thứ ba.
• Tác dụng:
• • Giúp người kể có cái nhìn toàn diện, khách quan về câu chuyện
  • Dễ dàng miêu tả diễn biến tâm lí và hành động của nhân vật
  • Làm nổi bật bi kịch của Bào và thái độ vô cảm của mẹ con thằng Quyên

Câu 4 (1.0 điểm):

Ý nghĩa chi tiết:
“Mắt Bào chập chờn thấy bàn tay… nhưng cũng chẳng với được ai”

• Thể hiện trạng thái đau đớn, tuyệt vọng của Bào khi cận kề nguy hiểm
• Hành động “với mãi” → khát khao được cứu giúp, được quan tâm
• Nhưng “chẳng với được ai” → sự cô độc, bị bỏ rơi hoàn toàn
• Chi tiết càng làm nổi bật sự vô cảm, tàn nhẫn của mẹ con thằng Quyên (chỉ quan tâm đến con chim, không quan tâm đến con người)

→ Gợi niềm xót thương sâu sắc cho nhân vật Bào.

Câu 5 (1.0 điểm):

Nhận xét về nhân vật Bào:

• Là đứa trẻ nghèo khổ, đáng thương, bị bóc lột và đối xử tàn nhẫn
• Vừa có sự phản kháng nhưng lại sợ hãi → thân phận yếu thế
• Chịu nhiều đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần

Tình cảm, thái độ của tác giả:

• Thương xót sâu sắc đối với những số phận bất hạnh
• Lên án sự tàn nhẫn, vô nhân đạo của tầng lớp giàu có
• Bày tỏ khát vọng về sự công bằng, tình người trong xã hội