Trong đoạn trích "Thổn thức gió đồng", diễn biến tâm trạng của nhân vật "tôi" (Lâm) được khắc họa vô cùng tinh tế qua dòng hồi tưởng và cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ với dì Lam. Ban đầu, khi trở về quê hương, Lâm mang tâm trạng bất an, xót xa và hoài niệm trước cảnh làng quê đang bị cơn lốc đô thị hóa làm thay đổi, làm biến mất tiếng ru trưa hè thanh bình. Cảm giác thảng thốt thực sự bùng nổ khi tiếng dép lẹt quẹt quen thuộc vang lên, và Lâm ngỡ ngàng, xúc động đến mức đứng hình khi nhận ra dì Lam – người dì tội nghiệp đã bỏ xứ đi biệt tích năm nào – nay đột ngột trở về cùng một đứa con nhỏ. Nhìn thấy dáng vẻ của dì, dòng ký ức tuổi thơ ùa về khiến Lâm thương cảm sâu sắc cho số phận chìm nổi, bất hạnh của người phụ nữ "dứt ruột đẻ con ra" nhưng lại có ý chí kiên cường, "can trường và bền bỉ" sau giông bão cuộc đời. Cuối cùng, chứng kiến giọt nước mắt hiếm hoi của người mẹ vốn chưa bao giờ khóc và cái ôm thấu hiểu giữa mẹ và dì, tâm trạng Lâm dần chuyển sang bình tâm, nhẹ nhõm. Nhân vật hoàn toàn tin tưởng vào "cái tâm an yên, thanh thản" của dì Lam, khép lại bằng hành động dỗ dành bé Cải đầy ấm áp, thể hiện sự tiếp nối của tình yêu thương gia đình và sự bao dung che chở.

Câu 2:

Mỗi quốc gia, dân tộc muốn phát triển bền vững không chỉ dựa vào tiềm lực kinh tế mà còn phụ thuộc rất lớn vào nền tảng văn hóa, trong đó văn hóa ứng xử nơi công cộng là một thước đo cốt lõi. Vừa qua, trong không khí trang nghiêm, tự hào của lễ kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, bên cạnh những hình ảnh đẹp thì vẫn còn đó những hành vi lệch chuẩn, thiếu văn hóa của một bộ phận người trẻ. Thực trạng này đặt ra một dấu hỏi lớn và bắt buộc chúng ta phải nhìn nhận nghiêm túc về vấn đề văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.

Trước hết, ta cần hiểu văn hóa ứng xử nơi công cộng là gì? Đó là hệ thống những chuẩn mực, quy tắc đạo đức, hành vi giao tiếp, ứng xử của cá nhân đối với mọi người xung quanh và với môi trường tại những nơi chung như công viên, đường phố, trường học, bệnh viện hay tại các sự kiện lớn. Nó thể hiện trình độ nhận thức, ý thức trách nhiệm và lòng tôn trọng của mỗi người đối với cộng đồng.

Nhìn vào thực tế hiện nay, văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ đang tồn tại hai mảng màu đối lập. Ở mảng màu sáng, đại đa số thanh thiếu niên ngày nay đều có nhận thức cao, văn minh và lịch sự. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh đẹp như các bạn trẻ biết xếp hàng ngay ngắn khi mua vé, cúi đầu cảm ơn tài xế xe buýt khi xuống xe, hay tích cực tham gia nhặt rác tình nguyện sau các buổi hòa nhạc, sự kiện lớn. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng nhường ghế cho người già, phụ nữ mang thai và giúp đỡ người khuyết tật qua đường. Đó là biểu hiện của một thế hệ năng động, biết yêu thương và giàu lòng trắc ẩn.

Tuy nhiên, ở mảng màu tối, một bộ phận không nhỏ người trẻ lại có những hành vi ứng ứng xử rất lệch chuẩn và đáng phê phán. Ngay trong những ngày đại lễ thiêng liêng vừa qua, giữa không gian tôn nghiêm, vẫn có những nhóm thanh niên chen lấn, xô đẩy, cố tình chen ngang khi xếp hàng vào tham quan. Họ vô tư xả rác bừa bãi ngay dưới chân mình dù thùng rác ở ngay bên cạnh. Nhiều người ăn mặc hở hang, phản cảm ở nơi tôn nghiêm, nói tục chửi thề oang oang làm ảnh hưởng đến không gian chung. Đáng sợ hơn, văn hóa ứng xử tồi tệ này còn tràn lan trên "không gian công cộng ảo" là mạng xã hội, nơi nhiều bạn trẻ sẵn sàng dùng lời lẽ lăng mạ, "ném đá", thóa mạ người khác một cách vô căn cứ chỉ để thỏa mãn cái tôi ích kỷ.

Nguyên nhân của những góc tối này trước hết xuất phát từ sự thiếu ý thức, lối sống ích kỷ, buông thả và thói quen xem nhẹ tài sản chung của một bộ phận thanh thiếu niên. Bên cạnh đó, không thể phủ nhận sự lỏng lẻo trong giáo dục từ phía gia đình và nhà trường, khi đôi lúc quá nặng về dạy kiến thức văn hóa mà nhẹ về dạy kỹ năng sống, đạo đức làm người. Sự ảnh hưởng tiêu cực từ các trào lưu độc hại trên Internet và tâm lý đám đông "thấy người ta làm thì mình làm theo" cũng khiến người trẻ dễ bị cuốn vào các hành vi vô ý thức.

Hậu quả của việc thiếu văn hóa ứng xử là rất khôn lường. Nó không chỉ làm xấu đi hình ảnh của chính bản thân người trẻ, khiến họ bị xã hội coi thường, mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến không gian sống của mọi người xung quanh. Về lâu dài, nó làm tổn hại nghiêm trọng đến bộ mặt văn minh của quốc gia, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế khi hình ảnh đất nước bị méo mó trong mắt bạn bè quốc tế chỉ vì những hành động thiếu ý thức công cộng.

Để khắc phục tình trạng này, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Mỗi bạn trẻ phải tự ý thức nâng cao giá trị bản thân, học cách tôn trọng không gian chung, biết lắng nghe và kiềm chế cái tôi. Gia đình và nhà trường cần thắt chặt mối quan hệ, uốn nắn những hành vi lệch chuẩn của các em ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần có những biện pháp, chế tài xử phạt nghiêm khắc, nghiêm minh đối với các hành vi cố tình bôi bẩn, phá hoại không gian công cộng.

Văn hóa ứng xử không phải là cái gì đó quá trừu tượng, nó hiện hữu ngay trong từng hành động nhỏ nhặt nhất hàng ngày của chúng ta. Thế hệ trẻ là chủ nhân tương lai, là bộ mặt của đất nước. Vì vậy, hãy để sự văn minh, thanh lịch trong ứng xử nơi công cộng trở thành nét đẹp tự nhiên, thành tấm danh thiếp đầy tự hào của thanh niên Việt Nam thời đại mới.

Câu 1: Ngôi kể thứ nhất. Dấu hiệu là người kể chuyện xưng "Tôi" (nhân vật Lâm) để trực tiếp kể lại câu chuyện và biểu lộ cảm xúc.

Câu 2: Các chi tiết bao gồm:

Ruộng đồng thu hẹp (chỉ còn lại ít ỏi một năm hai vụ gieo cấy).

Người nông dân chuyển nghề (đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án).

Không gian âm thanh thay đổi (tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho lời hát ru trưa hè).

Nhà cửa khang trang hơn trước nhiều.

Câu 3: * Biện pháp tu từ: Phép đối (đối lập giữa "tiều tụy đi, yếu mòn đi" và "can trường và bền bỉ"), kết hợp điệp ngữ "tháng năm".

Tác dụng: Tạo nhịp điệu suy tư, triết lý cho câu văn. Biện pháp này nhấn mạnh quy luật nghiệt ngã của thời gian có thể làm hao mòn thể xác, nhưng đồng thời khẳng định sức mạnh của nghịch cảnh giúp tôi luyện ý chí, tâm hồn con người (đặc biệt là dì Lam) trở nên kiên cường, bản lĩnh hơn.

Câu 4: * Điểm nhìn trần thuật ở đây là điểm nhìn bên trong của nhân vật "tôi" — đứa cháu, người con thấu hiểu sâu sắc những biến cố gia đình và sự thay đổi của quê hương.

Điểm nhìn này rất phù hợp vì nó mang lại tính chân thực, đậm chất tự sự và giàu cảm xúc. Qua dòng hồi tưởng gắn liền với tình yêu thương dành cho mẹ và dì Lam, chủ đề về sự bao dung, tình mẫu tử, lòng trắc ẩn cùng niềm hoài niệm, xót xa trước những giá trị làng quê đang dần mai một được bộc lộ một cách tự nhiên, sâu sắc nhất.

Câu 5: Sự thay đổi của nông thôn hiện nay là xu thế tất yếu của quá trình hiện đại hóa. Một mặt, nó mang lại diện mạo khang trang, nâng cao đời sống vật chất và mở ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Tuy nhiên, mặt trái của quá trình này là sự thu hẹp của không gian xanh, ô nhiễm tiếng ồn và đặc biệt là nguy cơ mai một các giá trị văn hóa, lối sống nghĩa tình truyền thống. Vì vậy, phát triển kinh tế vùng nông thôn cần phải đi đôi với việc gìn giữ, bảo tồn bản sắc và linh hồn của làng quê Việt Nam.